EHTIYoT BOʻLGAN YaXShI

Quturish - hayvonlarga xos kasallik hisoblanib, uning qoʻzgʻatuvchisi virusdir. Tabiatda yovvoyi hayvonlar: tulki, boʻri, chiyaboʻri orasida quturish kasalligi doimo uchrab turadi. Vaqti-vaqti bilan bu yovvoyi hayvonlar, it va mushuklarni tishlab, kasallikni ularga yuqtiradi. Kasal hayvonning soʻlagida virus juda koʻp boʻladi. Odamga bu quturgan it tishlaganda yoki uning soʻlagi jarohatlangan teriga tushganda yuqadi. Soʻlak bilan terining ichiga kirgan virus nerv tolalari orqali markaziy nerv tizimi hujayralariga yetib boradi va nerv toʻqimasini jarohatlaydi, natijada quturish kasalligi yuzaga chiqadi. It  tishlagan jarohat qanchalik bosh miyaga yaqin boʻlsa, kasallikning davri shuncha qisqa (15-30 kun) boʻladi, aksincha, jarohat oyoq va qoʻl uchlarida boʻlsa, kasallikning yashirin davri uzoq (bir necha oy) davom etishi mumkin.

Quturish kasalligi bilan ogʻrigan bemordan kasallik sogʻlom odam va hayvonga yuqmaydi.

Odatda, hayvon yoki odamni tishlagan it quturgan boʻlsa, 10 kun ichida oʻladi yoki bedarak yoʻqoladi.

Agar it quturgan boʻlsa:

- ovqat yemay qoʻyadi;

- bezovtalanadi;

- hurishi boʻgʻiq boʻladi;

- egasiga itoat qilmaydi;

- duch kelgan narsalarni gʻajiydi;

- qopagʻon boʻladi;

- juda koʻp soʻlak oqadi;

- oyoqlarida falaj boshlanadi;

- keyinroq duch kelgan hayvon va odamni, hatto egasini tishlashga harakat qiladi, soʻngra oyoqlarida falajlanish paydo boʻlib, tinchlanib qoladi va oʻladi.

Quturish kasalligi quturgan it tishlagan odamga ham yuqishi mumkin. Buning oldini olish uchun:

- xizmatdagi va xonadondagi mavjud itlarni oʻz vaqtida quturishga qarshi emlatish; 

- bolalarning itlar bilan oʻynashiga yoʻl qoʻymaslik;

- xonadondagi itlarni koʻchaga qarovsiz qoʻyib yubormaslik;

- itlarni koʻchaga boʻyinbogʻ va tumshuqtasmada olib chiqish;

- hayvon yoki odamni tishlagan itni albatta veterinar kuzatuviga olib borish zarur.

It tishlagan jarohatni darhol xoʻjalik sovuni bilan yuvib, uning atrofiga yodning spirtli eritmasini surish lozim.

It tishlashdan jabrlangan odam shu zahotiyoq tibbiy yordamga murojaat qilishi zarur.

A.YaVBOSAROV,

tuman DSENM epidemiolog vrachi.