EHTIYoT BOʻLGAN YaXShI
Quturish - hayvonlarga xos kasallik hisoblanib, uning
qoʻzgʻatuvchisi virusdir. Tabiatda yovvoyi hayvonlar: tulki, boʻri, chiyaboʻri orasida
quturish kasalligi doimo uchrab turadi. Vaqti-vaqti bilan bu yovvoyi hayvonlar, it
va mushuklarni tishlab, kasallikni ularga yuqtiradi. Kasal hayvonning soʻlagida
virus juda koʻp boʻladi. Odamga bu quturgan it tishlaganda yoki uning soʻlagi
jarohatlangan teriga tushganda yuqadi. Soʻlak bilan terining ichiga kirgan virus
nerv tolalari orqali markaziy nerv tizimi hujayralariga yetib boradi va nerv
toʻqimasini jarohatlaydi, natijada quturish kasalligi yuzaga chiqadi. It tishlagan jarohat qanchalik bosh
miyaga yaqin boʻlsa, kasallikning davri shuncha qisqa (15-30 kun) boʻladi, aksincha,
jarohat oyoq va qoʻl uchlarida boʻlsa, kasallikning yashirin davri uzoq (bir necha oy)
davom etishi mumkin.
Quturish kasalligi bilan ogʻrigan bemordan kasallik sogʻlom odam va hayvonga
yuqmaydi.
Odatda, hayvon yoki odamni tishlagan it quturgan boʻlsa, 10 kun ichida oʻladi
yoki bedarak yoʻqoladi.
Agar it quturgan boʻlsa:
- ovqat yemay qoʻyadi;
-
bezovtalanadi;
-
hurishi boʻgʻiq boʻladi;
-
egasiga itoat qilmaydi;
- duch
kelgan narsalarni gʻajiydi;
-
qopagʻon boʻladi;
- juda
koʻp soʻlak oqadi;
-
oyoqlarida falaj boshlanadi;
-
keyinroq duch kelgan hayvon va odamni, hatto egasini tishlashga harakat qiladi,
soʻngra oyoqlarida falajlanish paydo boʻlib, tinchlanib qoladi va oʻladi.
Quturish
kasalligi quturgan it tishlagan odamga ham yuqishi mumkin. Buning oldini olish
uchun:
-
xizmatdagi va xonadondagi mavjud itlarni oʻz vaqtida quturishga qarshi
emlatish;
-
bolalarning itlar bilan oʻynashiga yoʻl qoʻymaslik;
-
xonadondagi itlarni koʻchaga qarovsiz qoʻyib yubormaslik;
-
itlarni koʻchaga boʻyinbogʻ va tumshuqtasmada olib chiqish;
- hayvon yoki odamni tishlagan itni albatta veterinar kuzatuviga olib borish
zarur.
It tishlagan jarohatni darhol xoʻjalik sovuni bilan yuvib, uning atrofiga
yodning spirtli eritmasini surish lozim.
It tishlashdan jabrlangan odam shu zahotiyoq tibbiy yordamga murojaat qilishi
zarur.
A.YaVBOSAROV,
tuman DSENM epidemiolog vrachi.
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
