21.11.2026
Til Öz Qq Yozuv Кирилл Lotin
Reklama banneri
Harf ölçami Rang Rasmlar
21.11.2026, 19:02
Maqolalar 👁 982

KELINLIKKA NOMZOD QIZLAR... yoxud oila boylik asosiga quriladi...mi?

KELINLIKKA NOMZOD QIZLAR...  yoxud oila boylik asosiga quriladi...mi?

Munosabat

Nukusdagi oliygohlardan birining bitiruvçisi bölgan qiz şunday hikoya qiladi:

–Şanba kuni darsdan çiqib, uyimga qaytiş uçun töğri Manğitga qatnaydigan taksilar töxtaş joyiga bordim. Bir maşinada ikki ayol semiçka çaqib, gurung qizdirib ötirişgan ekan. Taksiçi bilan yöl haqini kelişib olib, men uçinçi yölovçi bölib maşinaga çiqdim. Ovqatlanişga ham vaqtimni qizğanib yölga çiqqanimga qornim oç, qolaversa, uç para dars ham çarçatgan şekilli, yölovçi ayollarning suhbati ham yoqmay, atrofga alanglayman, qani endi törtinçi yölovçi kelaqolsa-yu, “qaydasan Manğit” deb yölga tuşsak. Yöq, aksinça.... hamrohlarim yonimizda odam bor-ov, deb ovozini pasaytiray, demaydi. Men istasam-istamasam tinglaşga majburman. Endi suhbat mavzu oilaviy ikir-çikirlardan kelin tanlaşga ötdi.

–Hey, men senga akamning öğliga bir sovremenniy, öqigan, işlaydigan qiz kerak, degandim-a, esingdan çiqmadimi? Qarab yuribsanmi?

–Qiz köp. Qayğurma, - dedi bamaylixotir ikkinçisi. Keyin taniydiganlarini bir-bir taʼriflay boşladi. – Özimizning köçamizdagi Sanobarning singlisi ham yaxşi, qaysi maktabdaligini bilmayman, biroq institutni bitirib kelib, işlab yuribdi.

–Singlisi ham Sanobarga öxşab boşidan römolini taşlamay, öziga bir qaramaa-ay (aftidan pardoz qilmay, demoqçi) yursa, bölmaydi-da. Onamga, sovremenniy, öziga qarab yuradigan qizlar yoqadi. Özimizning oilamizga mos bölsa, deydi.

–Tursunoy xolamni bilasan-a? Kiçik qizi bu yil institutni bitirayapti, özing işga joylaştirib olaver şuni, - ular qöşilişib kulişdi.

–Ha, Sayyorami? Beş-olti yilça oldin körganim, özgarib ketgandir-a?

–Bir suluv qiz bölgan.

–Radikka (jiyani şekilli-da), onamga aytib körsam bölar ekan.

–Keyin özimiz öqigan maktabdagi fizkulʼturaçi Hasanboy aka esingdami? Şuning ham ikki qizi bor, yomon qizlarga öxşamaydi, biroq ikkovi ham medsestra.

Ayollar menga sen ham biz bilan bir maşinada ötiribsan-ov, gurungimiz oğir botmayaptimi, degan öyni xayollariga ham keltirmay, yana neça-neça qizlarni sanab muhokama qilişdi, kamiga mening qunişibgina ötirganimga “beçora yey” deganday bepisand qarab qöyişardi.

Eşitganlarim (garçi menga daxlsiz bölsa-da) juda alam qildi. Sababi bir neça oylardan söng men ham oliygohni bitiraman. Meni ham kimlardir oliy maʼlumotli-ku biroq, noçorroq oilaning (axir men törtinçi farzand, törtinçi talabaman, neça yillardan beri ota-onamizning topgan-tutgani bizni öqitişga sarflanyapti) qizi-da, deb aytadiganlarday tuyuldi. Qolaversa, yigitlarning taqdirini nahotki amma, xolalar, dugonalar belgilasa? Nahot öşa ayollar aytganlariday, boşyalang, böyanib-bezanadiganlar zamonaviy, römol öraganlar qoloq bölsa? Nahot odam hayotda juftini diplomiga, xizmat lavozimiga, mavqeiga, oilasiga mos (yaʼni badavlat) ligiga qarab tanlasa?

Talaba qizning mulohazalari neça kunki bot-bot esimga tuşaveradi. Ijtimoiy tarmoqlarda öqiganim mana bu xabar esa yana ham “ötib” tuşdi: “Oila” ilmiy-amaliy tadqiqot markazi ötkazgan sörovnoma natijasiga köra, oila quriş yoşidagi yigitlarning 57 foizi (yarmidan köpi!) ota-onasi badavlat qizga uylangan yigitlarning hayoti moddiy qiyinçiliklarsiz ötadi, deb hisoblaşi aniqlangan. “Oila” markazi yigitlardagi bunday qaraşlar kelajakda katta oilaviy muammolarni keltirib çiqarişidan xavotirda, deyiladi xabarda.

Şu örinda bir mulohazani aytmoqçi edimki, köpçilik ota-onalar qiziga kuyov, öğliga kelin tanlaganda, oçiği, eng avvalo iqtisodiy ahvoliga qiziqadi, nomzodning topiş-tutişiga qiziqadi. Endi şunday fikr singdirilgan yoşlardan nimani kutişimiz mumkin?

Özim aniq biladigan bir oila haqida aytsam, işonişingiz qiyinroq bölar. Kiyim-keçak dökoni egasi bölgan ayol yoş qaynona bölib yuraman, deb havas bilan 20 yoşida öğlini uylantirib qöydi. Hamşira bölib işlaydigan kelin böş vaqtlarida qaynonasining savdo-sotiğiga ham kömaklaşdi, hovli-joyini orasta qilib ham qöydi. Oilaviy tadbirkorlikka aralaşgani bois, barçasi bozordan keç qaytişar, köçada ovqatlanişar, uyda deyarli qozon qaynamasdi. Kelinning vaqtliroq uyga qaytib biron ovqat qilay, degan taklifi qaynonaning ğaşiga tega boşlabdi.

Oradan yil ötib-ötmay, badavlat oila qiziga ikkinçi öğlini uylantirib qöydi. Oliy maʼlumotli buxgalter kelinning tezda yangi oilasida mavqei kötarilib ketdi. Boisi oyligi yaxşi, yana kunda-kunora ota uyidan hammaga yetgulik isiq ovqat, turli pişiriqlar kelib turarkan. Bergan yoqadi-da, birinçi kelin esa... oradan köp ötmay, nönoqsan, ota-onang çiqimsiz, qilgan işing unmaydi, oyliging özingga yetmaydi kabi noörin tanbehlarning egasiga aylandi.

Tavba, deyman har safar öşa ayolga közim tuşganida, qudangnikiga köz tikkuday nima kaming bor? Sovğa-salomni deb beçora tönğiç kelinga ozor beriş – noinsoflik emasmi? Hozir-ku kuç-ğayratli, keksalikka yetganida kuni şu kelinlarga qarab qoladi-ku! Ayollarda mol-mulkka hirs qöyiş nega bunçalik kuçayib borayapti?

Manğit şahrining Farovon mahallasida istiqomat qiladigan bir oilada ota-ona (afsuski ismlarini bilmayman) doimiy iş örniga ega emas, mavsumiy işlarda işlab ham uç nafar qizini baravariga oliygohda öqitayapti. Qoraqalpoq Davlat universitetida biri davlat granti asosida, ikkovi tölov kontrakt asosida törtinçi, uçinçi, ikkinçi kurslarda tahsil oladigan Iroda, Xurşida, Gözal ismli qizlarning ota-onasini tanimasam ham könglimda doim ularga havas qilaman. Axir ilmli, maʼnaviyatli yoşlar hayotda öz örinlarini topa oladi, ertaga elning koriga yaraydi. Bunday insonlar köp oramizda. Biroq ota-onasining mol davlatiga, mansabiga qarab eşik qoqadigan sovçilar ham borki, bunday asosda bunyod etilgan oilalar köp ötmay darz ketayotgan bölsa-da, negadir bundan kerakli xulosa olmayapmiz. Aslida eng ulkan boyligimiz soğlom, es-huşli, odobli farzandlarimiz emasmi? Ulardan bizga eng keragi mehr-oqibat, keksayganda ğamxörlik emasmi? Közimiz nuri, belimiz madori farzandlarimizga hayotda töğri yölni körsatmoğimiz lozim emasmi? Nima dedingiz?

Oygul RAJABOVA, jurnalist.

🎬 Videogalereya Barçasi →
«INFOLIB ÖZBEKISTON–2026» axborot-kutubxona haftaligiga start berildi ▶ «INFOLIB ÖZBEKISTON–2026» axborot-kutubxona haftaligiga start berildi 20.11.2026 Eskirgan boğlar örnida intensiv boğlar barpo etiladi ▶ Eskirgan boğlar örnida intensiv boğlar barpo etiladi 20.11.2026 Suv tarmoqlariga noqonuniy ulanişlar böyiça nazorat tadbirlari ötkazilmoqda ▶ Suv tarmoqlariga noqonuniy ulanişlar böyiça nazorat tadbirlari ötkazilmoqda 18.11.2026 BIR VATAN, BIR EL, BIR BAYROQ! AMUDARYoDA BAYROQ ESTAFETASI KÖTARINKI RUHDA DAVOM ETDI ▶ BIR VATAN, BIR EL, BIR BAYROQ! AMUDARYoDA BAYROQ ESTAFETASI KÖTARINKI RUHDA DAVOM ETDI 16.11.2026 «Ilğor fermerlar klubi» aʼzolari uçun dala seminarlari ötkazildi ▶ «Ilğor fermerlar klubi» aʼzolari uçun dala seminarlari ötkazildi 16.11.2026 Bolajonlarga yöl harakati qoidalari haqida maʼlumotlar berildi ▶ Bolajonlarga yöl harakati qoidalari haqida maʼlumotlar berildi 13.11.2026 Sayyor qabulda 12 ta murojaatdan 10 tasi ijobiy hal etildi ▶ Sayyor qabulda 12 ta murojaatdan 10 tasi ijobiy hal etildi 13.11.2026 Amudaryo tumanida SEO va JS bölimining yangi binosi foydalanişga topşirildi ▶ Amudaryo tumanida SEO va JS bölimining yangi binosi foydalanişga topşirildi 12.11.2026 Amudaryolik nuroniylar mini futbol böyiça örtoqlik uçraşuvida ğolib çiqdi ▶ Amudaryolik nuroniylar mini futbol böyiça örtoqlik uçraşuvida ğolib çiqdi 12.11.2026 49-sonli boğçada ekologik tarbiyaning amaliy metodikalari namoyiş etildi ▶ 49-sonli boğçada ekologik tarbiyaning amaliy metodikalari namoyiş etildi 12.11.2026 Örta qalʼa ovulida xotin-qizlar bilan profilaktik uçraşuv ötkazildi ▶ Örta qalʼa ovulida xotin-qizlar bilan profilaktik uçraşuv ötkazildi 12.11.2026 65-sonli maktabning yangi binosi foydalanişga topşirildi ▶ 65-sonli maktabning yangi binosi foydalanişga topşirildi 11.11.2026 Amudaryo tumanida kuzgi şudgorlaş işlarini sifatli taşkil etişga alohida eʼtibor qaratilmoqda ▶ Amudaryo tumanida kuzgi şudgorlaş işlarini sifatli taşkil etişga alohida eʼtibor qaratilmoqda 10.11.2026 45-sonli boğçada «Jajji ekologlar» amaliy seminari bölib ötdi ▶ 45-sonli boğçada «Jajji ekologlar» amaliy seminari bölib ötdi 10.11.2026 Aholi salomatligi — oliy qadriyat ▶ Aholi salomatligi — oliy qadriyat 09.11.2026 Amudaryo tumanida kuz-qiş mavsumiga tayyorgarlik işlari örganildi ▶ Amudaryo tumanida kuz-qiş mavsumiga tayyorgarlik işlari örganildi 09.11.2026 Jismoniy tayyorgarlikdan ötgan çaqiriluvçilar harbiy qism vakillari bilan suhbatlaşdi ▶ Jismoniy tayyorgarlikdan ötgan çaqiriluvçilar harbiy qism vakillari bilan suhbatlaşdi 09.11.2026 Qöriqlaş xizmati — aholi osoyiştaligi va mulk daxlsizligining kafolatidir ▶ Qöriqlaş xizmati — aholi osoyiştaligi va mulk daxlsizligining kafolatidir 06.11.2026 AMUDARYoDA “YaŞIL MAKON” LOYIHASI DOIRASIDAGI IŞLAR IZÇIL DAVOM ETMOQDA ▶ AMUDARYoDA “YaŞIL MAKON” LOYIHASI DOIRASIDAGI IŞLAR IZÇIL DAVOM ETMOQDA 06.11.2026 Boğça tarbiyalanuvçilari uçun ekologik tarbiya metodikalari namoyiş etildi ▶ Boğça tarbiyalanuvçilari uçun ekologik tarbiya metodikalari namoyiş etildi 05.11.2026 Amudaryo tumanida içki işlar organlari xodimlarining kasb bayrami keng nişonlandi ▶ Amudaryo tumanida içki işlar organlari xodimlarining kasb bayrami keng nişonlandi 05.11.2026 Mehnat yarmarkasida 29 nafar fuqaro doimiy işga joylaştirildi ▶ Mehnat yarmarkasida 29 nafar fuqaro doimiy işga joylaştirildi 05.11.2026 Olis ovullardagi maktablarda «Kitobxon yoşlar» klublari taşkil etiladi ▶ Olis ovullardagi maktablarda «Kitobxon yoşlar» klublari taşkil etiladi 04.11.2026 Yöllarning qiş mavsumiga tayyorligi joyida örganildi ▶ Yöllarning qiş mavsumiga tayyorligi joyida örganildi 04.11.2026 Amudaryo tumanida harbiy prokuratura sayyor qabuli va mehnat yarmarkasi ötkazildi ▶ Amudaryo tumanida harbiy prokuratura sayyor qabuli va mehnat yarmarkasi ötkazildi 04.11.2026 Amudaryo tumanida kuzgi mavsumda 829 ming köçat ekiladi ▶ Amudaryo tumanida kuzgi mavsumda 829 ming köçat ekiladi 03.11.2026 Amudaryo tumanida maʼnaviy-maʼrifiy işlar samaradorligi, mavjud muammolar muhokama qilindi ▶ Amudaryo tumanida maʼnaviy-maʼrifiy işlar samaradorligi, mavjud muammolar muhokama qilindi 02.11.2026 HARBIY XIZMATÇILAR UÇUN KASB-HUNAR TAʼLIMI KURSLARI YaKUNLANIB, SERTIFIKATLAR TANTANALI TOPŞIRILDI ▶ HARBIY XIZMATÇILAR UÇUN KASB-HUNAR TAʼLIMI KURSLARI YaKUNLANIB, SERTIFIKATLAR TANTANALI TOPŞIRILDI 02.11.2026 Qonunçilikdagi ayollar va bolalar huquqlari himoyasiga oid normalar tuşuntirildi ▶ Qonunçilikdagi ayollar va bolalar huquqlari himoyasiga oid normalar tuşuntirildi 31.10.2026 Aholiga sifatli içimlik suvi yetkazib beriş borasidagi kamçiliklar bartaraf etilmoqda ▶ Aholiga sifatli içimlik suvi yetkazib beriş borasidagi kamçiliklar bartaraf etilmoqda 31.10.2026