Suvda choʻkayotganda birinchi yordam
Yoz oylarida hududimizda xavoning juda isib ketishi kuzatiladi. Odamlar tana issigʻini tushirish maqadida suv havzalariga choʻmilish uchun boradilar. Natijada ayrim kishilarda issiq taʼsirida baʼzan qon bosimining koʻtarilishi, nafas olishining tezlashishi, xolsizlik, oʻzini yoʻqotish, hatto, yurakning toʻxtab qolish holatlari kuzatilishi mumkin. Shuning uchun suvga tushishdan oldin butun tanani suv bilan artish kerak va tanani sekin - asta oʻrgatib, keyin suvga tushish kerak.
Ruxsat etilmagan joylarda choʻmilish qatʼiyan man etiladi. Choʻmilayotgan bolani nazoratiz qoldirish mumkin emas. Notanish joyda kalla tashlash yomon oqibatlarga olib kelishi mumkin. Agar charchagan, korin och, chanqagan yoki odam yaqindagina kasallikdan tuzalgan boʻlsa, umuman suvga tushmagani maʼqul. Agar tomir tortishsa, qoʻl barmoqlar panjasini tezda musht qilib, qattiq qisib olib, qoʻlni yon tomonga keskin, biror buyumni uloqtirganday harakatlantirib mushtni ochib yuborish lozim. Boldir mushaklari tortishganda, engashib tortishgan oyoq kaftidan ushlab olish, oʻziga tomon qattiq tortish kerak.
Suvda choʻkayotgan odamga birinchi yordam koʻrsatish uchun jabrlangan kishi boshi yon tomonga burib, ogʻzi qum va loyqadan tozalanadi. Yuzini pastga qilib, tizzadan yotqizgan holda uning nafas yullari va meʼdasidagi suv chiqarib tashlanadi. Bularning hammasiga 15-soniyadan ortiq vaqt ketmasligi kerak. Jabrlangan kishining nafas olayotgani va tomir urishi aniqlanadi. Tomir urmayotgan boʻlsa, sunʼiy nafas oldiriladi. Jabrlangan kishining boshi maksimal darajada orqaga tashlanib turishi uchun biron kiyimini oʻrab boʻyni tagiga qoʻyiladi. Sunʼiy nafas oldirish bilan birga yurak tashqi massaj qilinadi. Buning uchun yurak sohasida koʻkrakning pastli qismiga kaftlar chalishtirib qoʻyiladi va bir daqiqada 70-marta tezlikda siltab bosiladi, har 15-marta bosilganda bir marta havo puflanadi. Buningday toʻgʻri koʻrsatilgan birinchi yordam hayotda kimgadir yashash baxtini hadya etishi mumkin. Shuning uchun suvda choʻkayotgan odamni qutqarib, unga birinchi yordam koʻrsatishni hamma bilgani maʼqul.
M. ERNAZAROV, tuman KTMP
Salomatlik bulinmasi shifokori.
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
