BAXTLI OILA OʻZ-OʻZIDAN BUNYoD BOʻLMAYDI

Inson oilada tugʻiladi, voyaga yetadi, tarbiyalanadi va oilaga intiladi. Baxtli oila inson saodati, uning umr mazmunining asosi boʻlib xizmat qiladi.

“Oʻzbek tilining izohli lugʻati” da oila –(arabcha: bola-chaqa, xonadon, urugʻ, avlod maʼnosini anglatadigan soʻz) er-xotin, ularning bola-chaqalari va eng yaqin tugʻishganlaridan iborat birga yashovchi kishilar majmui, xonadon deb taʼriflangan.

Oilaning shakllanishi nikohga asoslanadi. Ikki yosh nikohdan oʻtib, oila qurishga qaror qilishadi. Ushbu nikoh erkak va ayolning ixtiyoriy va oʻzaro kelishuv qarori boʻyicha amalga oshirilishi lozim. Shundagina oila oʻzining har bir aʼzosi uchun muhabbat va yaqinlik muhitini barpo etadi, hayot yoʻllarida yuzaga keladigan muammolarni oʻzaro kelishuv, hamjihatlik asosida oqilona hal etish orqali er-xotin oʻzlari uchun munosib, orzusidagi baxt qasrini bunyod etadi. Inson oʻziga ishonch hosil qilishi, sevilish va qadrlanish hissini tuyishi uchun, hayotga toʻlaqonli muhabbat hislari bilan qarashi uchun ham oilada yashashi zaruriy talabdir.

Psixolog olimlar oilaviy munosabatlarni loy guvalasi misolida ifoda etadi: agar siz bir qoʻlingizga toʻq yashil va ikkinchi qoʻlingizga och yashil loydan olsangiz, ikkalasining farqini darrov sezasiz. Agar ikki guvalani aralashtirib yuborsangiz, siz bir xil yashil rang loyni koʻrasiz. Biroq unga tikilib qarasangiz, sezilmas toʻq yashil va och yashil chiziqlarni farqlay olasiz. Xuddi shu holat oilada yuzaga keladi. Ikki kishi birlashib, bitta umumiylikka aylanadi, ammo har biri oʻziga xosligi va shaxsiy xususiyatlarini saqlab qoladi. Bunday birlashish natijasida yangicha sifatli hayot tugʻiladi.

Har bir vujudga kelayotgan oila, albatta, baxtiyor oilalar qatoriga kirishni orzu qiladi. Baxt esa – hayotdan, yashashdan qoniqishning yuksak darajasi. Biroq baxtiyor bshish uchun orzu qilishning oʻzi kifoya qilmasligini hayot qayta-qayta tasdiqlamoqda. Inson hayot yoʻli doimo ham ravon boʻlavermaydi. Er-xotin, farzandlar orasida bir-birini qoʻllab-quvvatlash hukmron boʻlsa, bunday oilada hamma masalalar vazminlik bilan oqilona hal qilinadi, oʻzaro nizolarga oʻrin qolmaydi.

Aks holda kishilar oʻz his-tuygʻularini, orzu-intilishlarini yoki kundalik hayotida duch keladigan muammolari, murakkab vaziyatlarini oila aʼzolari bilan ochiq muhokama qilishdan qoʻrqadilar, chunki bunday muhokamalarga imkon berilmaydi. Muammolarini oʻrtoqlashishi natijasida vujudga keladigan munosabatdan qoʻrqish va oʻzining istaklari va takliflarining qoʻllab-quvvatlanishiga ishonchsizlik yuzaga keladi.

Inson oʻz oilasidagi yaqinlariga: “Siz shunday deganingizda dilim ogʻriydi” deya olishi va bunga javoban: “Sizni xafa qilmoqchi emasdim. Koʻnglingizdagini bildirganingiz juda yaxshi boʻldi. Bu holat takrorlanmasligiga harakat qilaman”, degan soʻzlarni ayta olishi oilaviy baxt barqarorligining muhim omili hisoblanadi.

Xulosa oʻrnida aytish mumkinki, baxtli oilani bunyod qilish asosan er va xotinga, ularning oʻzaro munosabatlariga bogʻliq. Oila bir bino boʻlsa, unga bittadan boʻlsa-da gʻisht qoʻyib, bir baxtli oila bunyod boʻlishi uchun hissa qoʻshish jami yaqinlarning ham vazifasidir.

G.YuSUPOVA, “Oila” markazi tuman boʻlimi boshligʻi.