TABIAT – ONAMIZ

Atrof-muhitni muhofaza qilish mamlakatimizda davlat siyosati darajasiga koʻtarilgan eng dolzarb masala hisoblanadi. Shu bois, mustaqillikning ilk yillaridanoq "Suv va suvdan foydalanish toʻgʻrisida”gi, "Havo atmosferasini muhofaza qilish toʻgʻrisida”, "Chiqindilar toʻgʻrisida”, "Alohida muhofaza qilinadigan hududlar toʻgʻrisida”gi bir qator huquqiy hujjatlar qabul qilinib, hayotga joriy etildi. Ushbu qonun hujjatlariga muvofiq tabiatni muhofaza qilish borasidagi ishlarni hayotga tatbiq etish maqsadida millionlab soʻm mablagʻlar ajratildi. Birgina 2013-2017-yillarda Oʻzbekiston Respublikasida atrof-muhitni muhofaza qilish boʻyicha Dastur doirasida amalga oshiriladigan tadbirlar uchun 89 milliard soʻmlik mablagʻ sarflanishi koʻzda tutilgan. Oʻzbekiston Respublikasi vazirlar Mahkamasining 2013-yil 27-maydagi 142-sonli qaroriga muvofiq Qoraqalpogʻiston Respublikasi miqyosida tabiat va atrof-muhit muhofazasi uchun 69,68 million AQSh dollari, 7134,7 million soʻmlik mablagʻlar ajratilishi koʻzda tutilgan. Bu – bizni qurshab turgan nabotat olamini koʻz qorachigʻidek asrash, obodonlashtirish, koʻkalamzor hududlarni yanada kengaytirish, yangiliklar bilan boyitish degani. Zero, tabiat – onamiz, undagi barcha neʼmatlar esa boyligimiz. Bu boylikni asrab-avaylashga shu zaminda yashab, shu havodan nafas olayotgan har bir inson masʼul.

Tuman tabiatni muhofaza qilish boʻlimi tomonidan joriy yilning  olti oyi davomida fuqarolarning huquq va erkinliklari, jamiyat va davlat manfaatlarini himoya qilish borasida tuman prokuraturasi va tuman DSENM xodimlari bilan hamkorlikda reydlar oʻtkazildi. Reyd natijasiga koʻra qonunbuzarliklarga yoʻl qoʻygan tegishli idoralar va shaxslarga maʼmuriy choralar koʻrilib, aniqlangan qonun buzilishlari yuzasidan 47 shaxsga 3740730 soʻm jarima solindi va toʻligʻi bilan undirib olindi. Shu bilan bir qatorda 7 nafar fuqaroning ariza va shikoyatlari oʻrganib chiqilib, ularga oʻz vaqtida javoblar qaytarilib, qanoatlantirildi. Lekin shunga qaramasdan fuqarolar tarafidan tabiatga ziyon yetkazish holatlari hamon uchrab kelmoqda. Misol tariqasida aytadigan boʻlsak, Qipchoq va Jumurtov shaharchasida daryoning muhofaza hududiga oʻzboshimchalik bilan baliqxona qurib, daryo suvini ifloslaganligi uchun fuqarolar A.U.Allamov, O.U.Allamov, N.A.Oʻrozboyeva, U.T. Oʻrinboyev, X.Kamolov, K.K Atajanov va boshqalar, jami 11 nafar shaxsga 715500 soʻm, yer resurslaridan notoʻgʻri foydalanganligi uchun 2 nafar shaxsga 159000 soʻm, atmosfera havosini muhofaza qilish qonun talablarini buzganligi uchun 11 nafar fuqaroga jarima solinib, undirib olindi.

Fuqarolar tarafidan sodir etilayotgan qonunbuzarliklar shuni koʻrsatadiki, hali aholi oʻrtasida olib borilayotgan targʻibot-tashviqot ishlari yetarli darajada emas. Qonunbuzarliklarning oldini olish va uning salbiy oqibatlari toʻgʻrisida aholiga tushuntirishlar berish, "Tabiatni muhofaza qilish toʻgʻrisida”gi qonun hujjatlari yuzasidan targʻibot-tashviqot ishlarini olib borish, ularning ekologik madaniyatini oshirmogʻimiz kerak. Bugungi kunda ekologik taʼlim-tarbiya ishlarini bogʻcha va maktablardan boshlab olib borilayotganligi davlatimiz tomonidan atrof-muhit muhofazasiga qaratilayotgan katta eʼtibordir. Shu bois, tuman tabiatni muhofaza qilish boʻlimi nozirlari tomonidan yil davomida oʻz zimmalariga yuklatilgan vazifalarni yanada chuqurroq oʻrganib, qonun buzilishlarining oldini olish maqsadida qator tadbirlar amalga oshirib kelinmoqda. Xususan, "Toza havo - dardga davo”, "Tabiat - onamiz”, "Atrof-muhit tozaligi – sogʻlom hayot mezoni” mavzularidagi aholi oʻrtasida olib borilayotgan suhbatlar munozaralarga, taklif, talab va istaklarga boyligi bilan ajralib turadi. Aholidan tushayotgan har bitta ariza, talab va takliflar, oʻtkazilayotgan suhbatlardan kelib chiqadigan xulosalar shuni koʻrsatadiki, aholining ekologik madaniyatini oshirmay turib, bu boradagi muammolarni yechish aslo mumkin emas. Shuni inobatga olgan holda Qoraqalpogʻiston Respublikasi tabiatni muhofaza qilish qoʻmitasi tuman boʻlimi nozirlari OFY va MFYlarda, kollej va litsey hamda maktablarda tez-tez uchrashuvlar oʻtkazib, tuman DSENM xodimlari, "Kamolot” YoIH tuman boʻlimi, joylardagi profilaktika nozirlari bilan hamkorlikda ish olib borayotganliklari bois, koʻplab koʻngilsiz holatlarga barham berildi. Qoraqalpogʻiston Respublikasi "Qishloqxoʻjalikkimyo” hissadorlik jamiyatining tuman filialiga qarashli 18 ta shoxobcha mudirlariga nisbatan atrof-muhitga loqayd munosabatda boʻlganliklari uchun Oʻzbekiston Respublikasi Maʼmuriy javobgarlik toʻgʻrisidagi Kodeksning 89-moddasi, 1-qismi bilan maʼmuriy ish qoʻzgʻatilib, jarima jazosi qoʻllanildi. Bundan tashqari, "Ellikqalʼa neft bazasi” unitar korxonasining Qoratov filialiga qarashli 17 ta shoxobcha mudirlari ham tabiatga yetkazgan ziyonlari uchun maʼmuriy jazo olishdi.

Bunday misollarni koʻplab keltirishimiz mumkin. Xususan, tumanimizning Oybek nomli, Doʻstlik, Olmazor, Chordara, Durunki, "Boy ovul”, Beruniy nomli, Gulzor, Boʻston, Yangi obod, Daryo boʻyi MFYlari raislari ham oʻz hududlarida tabiatni muhofaza qilish bilan bogʻliq qonun hujjatlarini buzganliklari uchun maʼmuriy javobgarlikka tortildilar.

Azizlar, tabiat – onamiz. U bizni oʻzining soʻlim bagʻridagi noz-neʼmatlari ila siylaydi: u tufayli qornimiz toʻq, egnimiz but, koʻnglimiz xotirjam, hatto tan-jonimiz sogʻ. Uning musaffo havosidan dilimiz chogʻ, oyogʻimiz ostidagi har zarra tuprogʻidan tortib, har bitta yaprogʻi-yu bir tomchi suvigacha tanimizga darmon, yuragimizga quvvat. Ana shu oliy neʼmat bilan hayotimiz goʻzal, farovon. Bu goʻzallikni asrash, farovonlikni boyitish esa bizning – ona tabiatning buyuk xilqati – odamzodning ishi, muqaddas burchi. Buni unutishga aslo haqqimiz yoʻq.

Muzaffar ABDURAIMOV, tuman tabiatni muhofza qilish boʻlimi boshligʻi.

Jumamurod DOʻSIMBETOV, tuman tabiatni muhofaza qilish boʻlimi boshligʻi muovini.

Shuhrat BOLTABOYeV, suv resurslarini muhofaza qilish boʻyicha nozir.

(Foto - http://uznature.uz)