“MING BIR FARD”NING ZIYoSI

Keksalik – kim uchundir umrning sokinlik tomon evrilish pallasi, kimgadir huzur-halovat, rohat-farogʻat fasli. Lekin shunday insonlar borki, umrining bu manzilini eng goʻzal va farahli goʻshaga aylantirishga intilib yashaydilar, mehnatsevarlik ularning hayot mazmuniga aylanadi. Taʼbir  joiz boʻlsa, Qoraqalpogʻiston Respublikasida xizmat koʻrsatgan jurnalist Saʼdulla Xoʻjaniyozov oʻz umrining nuroniylik faslini betakror ijod lahzalari ila bezab, adabiyot va sheʼriyat muxlislariga biri-biridan dilbar sheʼrlari jamlangan kitoblarini hadya etish bilan hayotini havaslarga munosib maʼnaviyat  chamanzoriga aylantirgan insonlardan.

Ustozimiz Saʼdulla Xoʻjaniyozov umrining 40-yildan ziyod davrini ijodga bagʻishlab, matbuotimiz rivojiga katta hissa qoʻshgan ijodkorlardan. Jurnalist sifatida nohaqliklarga murosasiz, ezguliklarga doimiy hamroh boʻlib yashagan Saʼdulla aka Xoʻjaniyozov umrining sokin fasliga kirganida yillar davomida yuragida asragan tugʻyonlari bilan sirlashmoqqa jazm etdi. Ana shu yurak tugʻyonlari shoir  ogʻamiz qalb koʻshkidan joʻshqinlik ila qogʻozga toʻkildi va 2014-yilda "Toʻrt tomirda joʻsh urgan  tugʻyon” nomi bilan bir ajib sheʼriy guldasta sifatida muxlislar qoʻliga borib yetdi. Shoir ogʻamiz qalbini junbushga keltirgan tugʻyonlar sheʼriyat shaydolarini xushnud etib turgan bir paytda u yuzlab insonlar dilida hayrat uygʻotib  "Hayot hadyalari” deb nomlangan ikkinchi kitobi bilan sheʼriyat davralariga kirib bordi.

Vo ajab! Bugun ustoz barchaning dilida  yana hayrat uygʻotdilar va bu hayrat tillarga koʻchdi:

– Eshitdingizmi, ustozning "Ming bir fard” deb nomlangan yangi kitobi chiqibdi!

– Oʻqidingizmi, ustozdan oʻrganish kerak bu hayot falsafasini!

Ustoz toʻlib-toshib menga hadya etgan "Ming bir fard”ni to oxirigacha oʻqib, tugatmay, qoʻlimdan qoʻymadim. Nazarimda har bir fard aro mening, uning va ularning, kimlarningdir hayoti, xulq-atvori jo boʻlganday, dilimda hayrat uygʻondi. Fardlarda ustoz neniki aytsa, nima haqda xulosa qilgan boʻlsalar, ich-ichimdan bir sas "toʻppa-toʻgʻri!” deb maʼqullayotganday tuygʻuni boshdan kechirdim. Mana, siz ham bir eʼtibor bering-da:

Har qanday zamonni egrilar buzgan,

Ne-ne azob bilan toʻgʻrilar tuzgan.

***

Qalbi pok odamning rohati kamdir,

Nopoklar dastidan koʻzida namdir.

***

Qaysar qiligʻidan omonlik topmas,

Moʻʼminga hech kimsa eshigin yopmas.

***

Hayot girdobidan chiqolmadim hech,

Qilgan xatolarim kech angladim, kech.

"Donolik daʼvom yoʻq, kutgum eʼtirof”, deb yozadi shoir  ogʻamiz kitobining ilk sahifasida. Lekin, axir donolar osmondan tushmaydi-ku, deya ustozning fikrini inkor etgim keladi mening. Yuqoridagi fardlarni oʻqib, siz ham hech boʻlmaganda ichingizdan kelayotgan ovozga quloq tutgan boʻlsangiz, mening fikrimga, albatta, qoʻshilasiz. Yaʼni, shoirning donoligiga, donishmandligiga! Nazarimda har bir fard kitobxon uchun bir soatlik tarbiya, dars. Bu darsni uqqan kitobxon oʻz aqlini charxlaydi, qilgan, qilayotgan xatolaridan xulosa chiqarishga, balki hayotda oʻzini oʻnglab olishga intiladi. Men bunga ishonaman. Sababi, kimdir kimga bir soat maslahat qilib uqtira olmagan yaxshilik yoʻlini kitob bir daqiqa ichida anglatib, qalbiga sirchlab bitishi mumkin. Demak, ustozning "Ming bir fard”i ming  bir kishining qalbidagi kirni yuvib, toza havo, yengil nafas baxsh etadi. Tozargan ming bir qalb yana shuncha dillarga ana shunday haroratli nafas bilan kirib boradi. Bu – "Ming bir fard” kitobining insonlar qalbiga yoʻl boʻlgani, koʻngillarni yaxshilik, ezgulik nurlari ila ziynatlagani!

 Ustozning niyati ham, oʻzi aytmoqchi:

"Soʻzlar mantigʻini olganlar uqib,

Chiqargusi bundan ezgu xulosa”.

Yaʼni, fardlardagi hikmatlar qaysidir koʻngilda "yilt” etgan nurni uygʻot-sa-yu, insonlar bir-birlarining qadr-qimmatini ulugʻlab yashasalar bas.

Ustozni ezgu niyatlarining yurtdoshlarimiz koʻngliga ziyo baxsh etgani bilan tabriklayman va ijodiga baraka tilayman.

Robiya YOʻLDOShEVA,

Qoraqalpogʻiston Respublikasida xizmat koʻrsatgan jurnalist.