“MING BIR FARD”NING ZIYoSI

Keksalik – kim uçundir umrning sokinlik tomon evriliş pallasi, kimgadir huzur-halovat, rohat-faroğat fasli. Lekin şunday insonlar borki, umrining bu manzilini eng gözal va farahli göşaga aylantirişga intilib yaşaydilar, mehnatsevarlik ularning hayot mazmuniga aylanadi. Taʼbir  joiz bölsa, Qoraqalpoğiston Respublikasida xizmat körsatgan jurnalist Saʼdulla Xöjaniyozov öz umrining nuroniylik faslini betakror ijod lahzalari ila bezab, adabiyot va şeʼriyat muxlislariga biri-biridan dilbar şeʼrlari jamlangan kitoblarini hadya etiş bilan hayotini havaslarga munosib maʼnaviyat  çamanzoriga aylantirgan insonlardan.

Ustozimiz Saʼdulla Xöjaniyozov umrining 40-yildan ziyod davrini ijodga bağişlab, matbuotimiz rivojiga katta hissa qöşgan ijodkorlardan. Jurnalist sifatida nohaqliklarga murosasiz, ezguliklarga doimiy hamroh bölib yaşagan Saʼdulla aka Xöjaniyozov umrining sokin fasliga kirganida yillar davomida yuragida asragan tuğyonlari bilan sirlaşmoqqa jazm etdi. Ana şu yurak tuğyonlari şoir  oğamiz qalb köşkidan jöşqinlik ila qoğozga tökildi va 2014-yilda "Tört tomirda jöş urgan  tuğyon” nomi bilan bir ajib şeʼriy guldasta sifatida muxlislar qöliga borib yetdi. Şoir oğamiz qalbini junbuşga keltirgan tuğyonlar şeʼriyat şaydolarini xuşnud etib turgan bir paytda u yuzlab insonlar dilida hayrat uyğotib  "Hayot hadyalari” deb nomlangan ikkinçi kitobi bilan şeʼriyat davralariga kirib bordi.

Vo ajab! Bugun ustoz barçaning dilida  yana hayrat uyğotdilar va bu hayrat tillarga köçdi:

– Eşitdingizmi, ustozning "Ming bir fard” deb nomlangan yangi kitobi çiqibdi!

– Öqidingizmi, ustozdan örganiş kerak bu hayot falsafasini!

Ustoz tölib-toşib menga hadya etgan "Ming bir fard”ni to oxirigaça öqib, tugatmay, qölimdan qöymadim. Nazarimda har bir fard aro mening, uning va ularning, kimlarningdir hayoti, xulq-atvori jo bölganday, dilimda hayrat uyğondi. Fardlarda ustoz neniki aytsa, nima haqda xulosa qilgan bölsalar, iç-içimdan bir sas "töppa-töğri!” deb maʼqullayotganday tuyğuni boşdan keçirdim. Mana, siz ham bir eʼtibor bering-da:

Har qanday zamonni egrilar buzgan,

Ne-ne azob bilan töğrilar tuzgan.

***

Qalbi pok odamning rohati kamdir,

Nopoklar dastidan közida namdir.

***

Qaysar qiliğidan omonlik topmas,

Möʼminga heç kimsa eşigin yopmas.

***

Hayot girdobidan çiqolmadim heç,

Qilgan xatolarim keç angladim, keç.

"Donolik daʼvom yöq, kutgum eʼtirof”, deb yozadi şoir  oğamiz kitobining ilk sahifasida. Lekin, axir donolar osmondan tuşmaydi-ku, deya ustozning fikrini inkor etgim keladi mening. Yuqoridagi fardlarni öqib, siz ham heç bölmaganda içingizdan kelayotgan ovozga quloq tutgan bölsangiz, mening fikrimga, albatta, qöşilasiz. Yaʼni, şoirning donoligiga, donişmandligiga! Nazarimda har bir fard kitobxon uçun bir soatlik tarbiya, dars. Bu darsni uqqan kitobxon öz aqlini çarxlaydi, qilgan, qilayotgan xatolaridan xulosa çiqarişga, balki hayotda özini önglab olişga intiladi. Men bunga işonaman. Sababi, kimdir kimga bir soat maslahat qilib uqtira olmagan yaxşilik yölini kitob bir daqiqa içida anglatib, qalbiga sirçlab bitişi mumkin. Demak, ustozning "Ming bir fard”i ming  bir kişining qalbidagi kirni yuvib, toza havo, yengil nafas baxş etadi. Tozargan ming bir qalb yana şunça dillarga ana şunday haroratli nafas bilan kirib boradi. Bu – "Ming bir fard” kitobining insonlar qalbiga yöl bölgani, köngillarni yaxşilik, ezgulik nurlari ila ziynatlagani!

 Ustozning niyati ham, özi aytmoqçi:

"Sözlar mantiğini olganlar uqib,

Çiqargusi bundan ezgu xulosa”.

Yaʼni, fardlardagi hikmatlar qaysidir köngilda "yilt” etgan nurni uyğot-sa-yu, insonlar bir-birlarining qadr-qimmatini uluğlab yaşasalar bas.

Ustozni ezgu niyatlarining yurtdoşlarimiz köngliga ziyo baxş etgani bilan tabriklayman va ijodiga baraka tilayman.

Robiya YÖLDOŞEVA,

Qoraqalpoğiston Respublikasida xizmat körsatgan jurnalist.