NENIKI XOR TUTSANG...
(Voqeiy hikoya)
Fazilat kelin boʻlib tushgan xonadon unchalik katta emasdi. Qaynona-qaynotasi, eri, oʻzi va oʻzidan katta ovsinining bir oʻgʻil, bir qizi.
Fazilat bu oilaga kelin boʻlib tushganidan soʻng ikki oycha vaqt oʻtgach, qaynogʻasi va ovsini qaynonasining qistovi bilan Rossiyaga, hovli uchun pul topishga ketishdi. Ovsini Maryam avval bu gapni eshitganida "yoʻgʻ-e... men bolalarimni tashlab... qanday qilib... ” dedi yuragi dov bermay.
Keyinchalik qaynonasi bolalaringga oʻzim qarayman, ovsining qaraydi. Sizlar, ana, paxsasi tiklangan hovlingizni epaqaga keltirib olishga harakat qilinglar, – dedi qatʼiy. Bechora ayol oilaning qaroriga qarshi chiqolmay, eriga ergashib musofir yurtga ketganiga ham uch oydan oshib ketdi.
Fazilat shu haqda oʻylaganida tuppa-tuzuk muallim oʻgʻli, kelinini moʻmay pul umidida oʻzga yurtga yuborgan qaynonasiga, uning shunday qarorini maʼqullab turgan qaynotasiga hayron qoladi. Keyin "menga nima” deydi oʻzicha. Ha-da, unga nima. Moʻl-moʻl pul topib kelishsa, qaytanga unga yaxshi, tezroq hovlisini taʼmirlab olib, koʻchib ketishadi, bu hovlida keng uyning kelinchagi boʻlib oʻzi qoladi. Faqat... faqat unga biri olti, biri toʻrt yashar bolalarning osh-ovqatini berish, ust-boshini yuvishlar unchalik yoqmaydi. Qaynona, qaynota bordi-keldilar, tomorqa, mol tashvishlaridan ortmaydi, bolalarni yedirib-ichirib, qarash uning zimmasida. Fazilat shuning uchun bolalarga qattiqqoʻllik qiladi, ovqatni toʻkmay yeyishni, uyni ivirsitib tashlamaslikni qattiq talab qiladi. Koʻnmasalar, doʻq urib qoʻrqitar, bu haqda hech kimga aytmaslikni topshirardi. Biroq, bola – bola-da, doim ham Fazilatning aytgani boʻlavermasdi. U buning ham ilojini topdi: chol, kampir yoʻq paytlarda ovqat bermay qoʻydi.
Oradan yillar oʻtdi.
Fazilatning pul topgani ketgan qaynogʻasi va ovsini uch yilcha shu yoqlarda qolib ketdi. Tez-tez qoʻngʻiroqlashib tursa-da, bolalar ularni juda sogʻinishgan, sogʻinch alamidan tobora asabiy, odamovi boʻlib borishar, ulgʻaygani sari Fazilatning jilovidan chiqib borishardi.
Butun oila jamul-jam boʻlishganida Fazilat bolalarga oʻzini juda gʻamxoʻr koʻrsatishga urinsa-da, hech kim yoʻq paytlarda ularni choʻriday ishlatib, alamini olib olardi. Uni bundan ham ortiq qiynayotgan muammo – boʻyida boʻlmayotgani edi. Nazarida bunga ham ovsinining oʻgʻil-qizi aybdorday, ularga zahrini sochib, alamini ulardan olardi.
Bugun Fazilat har kungidan ham erta turdi. Doʻxtirlarning emlashlari natija bermagach, qaynonasi qistovi bilan Toshkentga, malakali doʻxtirlar koʻrigidan oʻtib kelgani eri bilan poytaxtga joʻnayapti. U yoʻlxaltalarini tayyorlab boʻlib, odatdagicha hovliga, ulkan oʻrik tagidagi supada turgan xontaxta ustiga nonushta tayyorlamoqchi boʻldi. Supada aka-singil bamaylixotir uxlab yotishardi. Ularning bolalarcha begʻuborlik aks etib turgan maʼsum chehralariga qarab Fazilatning ilk bor koʻngli yumshadi, ilk bora shu bolalar oʻziniki boʻlishini juda-juda istadi. Ota-ona mehriga tashna bolalarni koyib, dagʻdagʻa qilib, oʻziga ortiqcha yuk, deb hisoblaganlariga ilk bor pushaymon boʻldi.
U hozir shu beozor uxlab yotgan norasidalarni bagʻriga bosib suyub-erkalagisi keldi. Shunda... shunda koʻnglini bir ayovsiz savol parmalab oʻtdi:
- Tortayotgan azoblaring shu begunoh norasidalarga bergan ozorlaringning jazosi emasmikan? Axir neniki xor tutsang, shunga zor boʻlasan, deyishadiku!
Fazilatning bolalarga choʻzilgan qoʻllari havoda muallaq qoldi...
Sevara ISMOILOVA,
3-sonli Amudaryo akademik litseyi oʻquvchisi.
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
