Joy nomlari – boy tariximiz közgusi
Serquyoş mamlakatimizning har bir hududi – şahar, qişloqlari öziga xos boy tarixga ega. Har bir hudud qadim-qadimdan öz tarixi, unda yaşagan ajdodlarimiz hayoti va tafakkuri aks etuvçi nomlar bilan atalib kelingan. Biroq milliyligimiz aks etib turgan bunday atamalar örniga sobiq ittifoq davrida xalqimizning mentalitetiga yot turli mavhum, rus tilidagi "Mira”, "Solneçnaya”, "Olimpiya” kabi sözlar yoki xorijlik şaxslar familiyalari bilan guzar, ovul, şahar yoki köçalar nomlanib kelingan edi.
Yurtboşimiz rahnamoligida milliy maʼnaviyatimizni tiklaş, boy tarixiy merosimizni çuqur örganiş, anʼana va qadriyatlarimizni saqlaş va yanada boyitiş borasida keng kölamli işlar amalga oşirilmoqda, özligimizni aks ettiruvçi joy nomlari qayta tiklanmoqda. 2011-yil 12-oktyabrda qabul qilingan Özbekiston Respublikasining "Geografik obʼektlarning nomlari töğrisida”gi Qonuni bunda muhim dasturilamal bölayotir. Qonunga muvofiq nomlar geografik obʼektga xos bölgan belgilarni aks ettirişi, mazkur obʼekt joylaşgan mavjud tizimga mos tuşişi, mahalliy aholining fikr va mulohazalari inobatga olingan holda qoida tariqasida köpi bilan uçta sözdan iborat bölişi zarur.
Mazkur Qonun asosida ayni kunda geografik obʼektlar nomlarining Davlat reyestri yaratilmoqda.
Özbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2012-yil 16-oktyabrda qabul qilingan "Geografik obʼektlarning nomlari töğrisida”gi Özbekiston Respublikasi Qonuniga muvofiq geografik obʼektlarning nomlari sohasidagi işlarni tartibga soliş çora-tadbirlari haqida”gi qarori asosida "Yergeodezkadastr” davlat qömitasi huzurida Respublika toponimika xizmati taşkil qilinib, uşbu yönalişdagi işlarni tartibga solişda muhim ahamiyat kasb etayotir va har bir joy öziga xos, takrorlanmas nomlar bilan atalişi ustida iş olib borilayotir.
"Geografik obʼektlarning nomlari töğrisida”gi Qonunning 4-moddasida viloyatlar, tumanlar, şaharlar, qişloqlar va ovullar bir xil nom bilan atalişi taʼqiqlanadi. Şu talabdan kelib çiqib, Özbekiston Respublikasi Davlat statistika qömitasi tomonidan tahlil ötkazilganida, 2013-yil 1-yanvar holatiga 53 ta şaharça, 84 qişloq fuqarolar yiğini, mingdan ortiq aholi punktlari aynan bir xil nom bilan atalib kelinayotganligi aniqlangan.
Ayni kunda uşbu tahlillar asosida joylardagi aholining, oqsoqollarning fikr-mulohazalari inobatga olingan holda bunday takroriy nomlarni özgartiş, milliyligimiz, tariximizni aks ettiruvçi nomlar bilan ataş böyiça takliflar işlab çiqilmoqda.
Tumanimizda ham geografik obʼektlarni nomlaş va qayta nomlaş masalalari böyiça tuman komissiyasi tuzilib, Özbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2012-yil 16-oktyabrdagi "Geografik obʼektlarning nomlari töğrisida”gi Özbekiston Respublikasi Qonuniga muvofiq "Geografik obʼektlarning nomlari sohasidagi işlarni tartibga soliş haqida”gi 295-sonli qarori, Geografik obʼektlarni nomlaş va qayta nomlaş masalalari böyiça Respublika komissiyasi bayoni hamda Qoraqalpoğiston Respublikasi komissiyasining 01-08/9-06/407-sonli majlisi bayoni ijrosini taʼminlaş maqsadida amaliy işlar qilinmoqda.
Şu maqsadda tuzilgan tuman komissiyasi mavjud hudud va geografik obʼektlarning nomlarini şu yerlik aholi va oqsoqollar, faollar fikrlarini inobatga olgan holda nomlaş va qayta nomlaş masalasi böyiça takliflarini işlab çiqadi va respublika komissiyasiga taqdim etadi.
Bunda tarixiy şaxslardan taşqari biror bir şaxsning nomi bilan ataladigan geografik obʼekt qolmaydi.
Nomlari özgargan va nomlari özgarmay qolgan geografik obʼektlarga körinarli qilib, öz davlat tilimizda zamonaviy, milliy dizaynda körsatkiç peşlavhalar örnatiladi.
Geografik obʼektlarni nomlaş va qayta nomlaş böyiça qabul qilingan qarorlarga asosan joylardagi taşkilot, muassasa va idoralarning rasmiy blankalari, poçta manzili va boşqa hujjatlarga tegişli özgartiş kiritiladi va şunga muvofiq fuqarolar pasportlari tegişli ravişda qayta röyxatdan ötkaziladi.
Joy nomlari bizning özligimiz, milliyligimiz, boy tariximiz közgusidir. Şubhasiz, geografik obʼektlarni nomlaş va qayta nomlaş işlari yoşlarimiz qalbida ona yurtga muhabbat, tariximiz va milliy qadriyatlarimizga ehtirom tuyğularini kamol toptirişga xizmat qiladi.
Oygul RAJABOVA.
(Foto - http://kun.uz)
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
