TAQDIRDA BORI...

Qiz bola palaxmonning toshi, taqdir qayoqqa otsa shu yoqqa tushadi, deyishadi...

Ota-onasining yakka-yu yagona qizi Sanamjon ham shahardan qishloqqa kelin boʻldi. Katta hovlida qaynota, qaynona, qaynsingil, qaynbolalar birga turishardi. Shaharlik 20 yashar qiz biroz dovdirab qolgandek boʻldi. Qaynotasining, qaynonasining mehribonligi, uydagi barcha oila aʼzolarining, erining qoʻllab-quvvatlashi bilan tez orada qishloq hayotiga koʻnika boshladi. Oila aʼzolari dehqonchilik bilan shugʻullanganligi sababli ertalabki beshdan roʻzgʻor tashvishlari boshlanarkan. Katta uyning pishir-tushiri, keldi-ketdisi, roʻzgʻor yumushlari yoshgina Sanamjon zimmasida. Sanamjon qaynonasi sigir sogʻsayam, kuvi pishsayam, tomorqa ishlarini qilsayam yonida yurib, tuppa-tuzuk qoʻl oyogʻi chaqqon qishloqlik kelinga aylandi.

Farzandlik boʻlganlarida turmush oʻrtogʻi va oilasidagilarning quvonchi cheksiz edi. Kecha va kunduz baxt va baxtsizlik egizak deganlari haq ekan. Sanamjonning turmush oʻrtogʻi avtohalokatga uchrab oʻzi beva, oʻgʻli otasiz qoldi. Ikki yashar oʻgʻlini bagʻriga bosib, achchiq koʻz yoshlar ichida qolgan Sanamjonni tugʻishganlari ikki yildan keyin qaynota va qaynonasining roziligi bilan oʻz uylariga olib ketishdi.

Sanamjon boshqa turmush qurmadi. Umrini oʻgʻliga bagʻishladi. Oq yuvib, oq tarab oʻstirdi, oʻqitdi, uylantirdi. Kunlar, oylar, yillar kelinining xizmatidan, oʻgʻlining izzatidan, nevaralarining mehribonligidan qanday oʻtayotganini ham sezmay qoldi. Sochlariga oq, yuzlariga ajin tushdi.

... Bu kungi tong Sanamjon uchun ham hayajon, ham dard bilan otdi: kelin boʻlgan oilasi qarindoshlari toʻyga aytishgan. Har safar kelin boʻlib tushgan qishlogʻiga, oilasidagilarni  koʻrishga kelganidagi his bugun ham Sanamjonning borligʻida kezmoqda. Oʻgʻli, kelini, nevaralari bilan toʻyga kelayotgan Sanamjon atrofga qararkan, turmush oʻrtogʻining yoʻllardan izlarini, atrofdan nigohini izlayotgandek edi goʻyo.

Toʻyxonada erining tugʻishganlari, qarindoshlari bilan koʻrisharkan, Sanamjonning lablari kulgandek, lekin koʻzlari ichidagi tomchilar toʻkilishga shay, dili faryod chekardi. Toʻyxonada koʻrinmagan qaynogʻasini soʻraganida biroz mazasi qochganini eshitgan Sanamjon uni koʻrishga chogʻlandi, katta nevarasi bilan yoʻlga tushdi. Qaynogʻasining uyi oʻzi kelin boʻlib tushgan uyning yonginasida, qaynogʻasi va ovsin chechasi nevarasi bilan kelgan Sanamjonni quchoq ochib kutib olarkanlar, koʻzlarida yosh oʻynadi. Biroz oʻtirgach, Sanamjon kelinlik hovlisiga bormoqchiligini aytdi, ovsin chechasi hamrohlik qildi.

Kelinlik shirin damlari oʻtgan boʻsagʻaga qadam bosarkan, Sanamjonning baxtli onlariga xayoli ketdi. Mana mevalarini tanlab, uzib yegan mevali daraxtlar, mana birga oʻtirgan supa, mana qanchadan-qancha ovqatlar pishirgan oʻchoq, mana kelin boʻlib tushgan xonasi...

Xona eshigi ochiq ekan, Sanamjon beixtiyor ichkariga qadam bosdi. Xona toʻrida qaynota va qaynonasining rasmlari osigʻlik turgan ekan. Huddi ular Sanamjonga "xush kelibsan”, deyayotgandek, ularning ovozlari quloqlari ostida jaranglagandek boʻldi. Qaynota va qaynonasining ruhi poklariga duo qilarkan, Sanamjonning dilidan "otajon, oyijon mendan yana bir bor rozi boʻlinglar”, degan soʻzlar oʻtdi. Qaynogʻasi, ovsin chechasi, qaynbola-yu kelinlar Sanamjonni, nevarasini quyuq kuzatib qoʻyishdi. Yoʻlda oyoqlari oʻziga boʻysunmayotgandek, shu yerlardan ketgisi kelmayotgandek, bazoʻr qadam bosib borarkan, Sanamjonning lablari "netay, taqdirimda bori shu ekanda”, deya pichirladi...

Gulnora YuSUPOVA, "Oʻrta qalʼa” ovuli.