Salomatlik 30.04.2013 👁 8,222

ASORATI OFIR XASTALIK

Ona böliş ayol kişinig baxti, farzand esa uning kelajagidir. Xalqimiz "Ona bilan bola-gul bilan lola”, deb bejiz aytmagan. Dunyoga kelgan yangi mehmon - farzand oilaga özi bilan olam-olam quvonç, baxt, şirin turmuş, özaro totuvlik olib keladi.

Mamlakatimizda soğlom avlodni şakllantiriş borasida keng qamrovli işlar olib borilyapti. Çaqaloqqa havo qançalik zarur bölsa, ona suti ham şunçalik zarur. Ona sutida yuqumli kasalliklarga qarşi antitelolar böladi. Ular bolani turli kasalliklardan saqlaşda muhim muhofaza rolini bajaradi. Ona sutining yana bir muhim tomoni şundaki, unda bola organizmi uçun zarur juda köp vitaminlar böladi. Ona sutidagi barça oziq moddalarni gödak juda yaxşi hazm qiladi. Demak, bolani kökrak suti bilan boqiş uning sihat-salomat bölişida muhim ahamiyatga ega. Biroq, ona çilla davri kasalliklariga uçrasa, kökrak uçi qiyilsa, sut bezlari yalliğlansa (mastit), gödakni emizişda ança azob tortadi.

Mastit köpinça çilla davrining 10 kunida köproq, keyingi kunlarda esa ança kam uçraydi. Bu kasallik sport va jismoniy iş bilan maşğul bölgan ayollarga qaraganda jismonan zaif, çiniqmagan ayollarda köproq uçraydi. Natijada bunday ayollarda organizmning himoya kuçi pasayib ketadi va har xil kasalliklarga çalinadigan bölib qoladilar.

Mastit kelib çiqişining asosiy sabablaridan biri bolani notöğri emizişdir. Ayrim onalar, ayniqsa bizning issiq iqlim şaroitida terlab turib, gigiyena qoidalariga rioya qilmasdan emizadilar. Yoş ona hali tajribasiz bölganidan bola har gal yiğlaganda pala-partiş emizaveradi. Albatta bu notöğridir. Bolani har uç soatdan emizişga odatlaniş kerak. Kasallik köpinça badan uvişişi bilan boşlanadi, harorat kötariladi, ayrim vaqtlarda harorat 39 darajadan ham oşib ketadi. Sut bezlari kattalaşib ketadi, kuçli oğriq paydo böladi, kökrak terisi biroz qizaradi, agar 3-4 kun içida qöllangan davo çoralari natijasida isitma tuşmasa, yiring töplanib, kasallik zörayib ketadi. Yiring töplanganda oğriq yana ham zörayadi, harorat kötariladi, natijada onaning ahvoli oğirlaşib, hatto bolani emiza olmay qoladi. Yalliğlaniş jarayoni natijasida organizmda töqimalarda yot moddalar töplanib, mastitga aylanib ketadi.

Köpgina onalar yalliğlangan kökrakni soğib taşlamasdan, bolani emizaveradilar, aslo bunday qilmaslik kerak, sababi yalliğlangan kökrakdan qon va limfa tomirlari orqali onaning sutiga mikroblar ötib bolaning ham kasallanişiga olib keladi. Mastitni kökrakga sut kelmay qolişidan ajrata biliş kerak. Sut töxtab qolganda kökrak kattalaşib ketadi. Terisi sal qizaradi, harorat 37,5 - 38 daraja atrofida böladi. Agar sut töxtab qolsa, uni soğib taşlaş bilan birga surgi dorilar içiş kerak.

Çilla davrida harorat kötarilganda albatta vraçga borib, maslahat oliş kerak. Ayrim vaqtlarda kasallikning öz vaqtida oldi olinib, vraç maslahati bilan davolanilsa harorat tuşadi. Şunda baʼzi ayollar davolanişga eʼtibor bermay qöyadilar. Binobarin, kasallik zörayib dori-darmonlar yordam bermay qöyadi va sut bezlarini operatsiya qilişdan boşqa çora qolmaydi.

Mastit bilan oğrigan bemor vraç maslahati bilan öz vaqtida töla-tökis davolanganda 10-12 kun içida soğayib ketadi. Yiringli mastit bir oy va undan ham köproq vaqtga çöziladi. Ayrim ayollar kökrak uçi qiyilganda va mastit bilan oğrib qolganda vraç maslahatisiz har xil malhamlar qöyadilar. Bu esa infektsiyaning çuqur qatlamga kirişiga yordam beradi.

Emizikli ayollar albatta gigiyena qoidalariga rioya qilişlari lozim. Bolani har safar emizişdan oldin qölni sovunlab yuvib, kökrak uçini furatsilin eritmasi bilan, heç bölmasa qaynab sovigan suv bilan yuvib emizişi kerak. Umuman, mastit bölganda albatta vraçga murojaat qiliş zarur.

Mavlonbergan TAJIBOYeV,

tuman köptarmoqli poliklinikasi jarrohi,

QRda xizmat körsatgan soğlikni saqlaş xodimi.

(Foto - http://soglom.uz)