БИР БУЮК ФАРЗАНДИН КУЗАТДИ ВАТАН...

Бутун туркий халқлар адабиёти ўзининг севимли ва сермаҳсул шоир фарзандидан айрилди: Ўзбекистон Қаҳрамони, Ўзбекистон халқ шоири Абдулла Ориповнинг вафоти бутун ўзбекистонликларни чуқур қайғуга солди. Барча Аллоҳдан халқ шоирининг охирати обод бўлишини тилади.

Шоирнинг амалга оширган буюк хизматларини санаб, адоғига етиш қийин. Биргина ўзбек тилимизга Давлат тили мақомини олишдаги ҳиссаси ёки Ўзбекистон Республикаси Давлат мадҳияси муаллифи эканлиги учун барчамиз шоирнинг руҳи олдида бош эгиб, эҳтиром бажо келтирсак арзийди.

Мен илк бор 1998 йилда устоз Абдулла Ориповни кўрганман. Ўшанда бешинчи синфни тугатиб, Республика Нафис санъат лицейига ўқишга Қорақалпоғистон Республикаси халқ таълими Вазирлигининг йўлланмаси билан  борган эдик. Онам лицейга ҳужжат топширтирмади. Унинг ўрнига матбуот уйларига, радио-телевидениега, Мустақиллик майдонидаги (олдинги биноси) Ёзувчилар уюшмасига олиб борди.

Шундан кейин, 2002 йилда Ўзбекистон ёш ёзувчи ва шоирларининг анъанавий Зомин семинарида иштирок этдим. Семинар якунида, Абдулла Орипов Республикамизнинг биринчи Президенти ўз қўли билан китобини бериб: «Менинг шоир фарзандларимга мендан совға деб олиб боринг», деганлигини айтиб, Ислом Каримовнинг «Маънавий юксалиш йўлида» номли китобини топширди, пул мукофоти билан тақдирландим ва Олий Адабиёт курсида ўқишга йўлланма беришди.

Олий Адабиёт курсига кириш учун босқичма-босқич имтиҳонлардан ўтдик. Охирида оғзаки имтиҳон бўлди. Ёзувчилар уюшмасига бордик. Имтиҳон бошлангач, навбатим келганида кирдим. Таниқли адабиётшунос олимлар, атоқли шоир ва ёзувчилар ҳайъати жам эди. Мен саволларга энди жавоб бера бошлаганимда хонага А.Орипов кириб келди.

Ўзбек романчилиги, мумтоз адабиёт, жаҳон адабиёти ҳақида саволларни ёғдириб ташлашди. Билганимча жавоб беравердим. Охири, бўлди, етарли, дейишганида бошимни хиёл кўтариб, А.Ориповга боқдим. Устоз жилмайиб турарди.

- Чиқаверинг, етарли, - дейишгач, ташқарига чиқиб, эркин нафас олдим. Салкам ярим соат Абдулла ака жим туриб мени тинглагани, биронта савол бермагани мени жуда ҳайрон қолдирди ва мен имтиҳонлардан ўтдим. Ўқишимиз давомида курс раҳбаримиз Абдулла Орипов бизга кўплаб маърузалар қилган. Йиғилиш ва тадбирларда биз курсдошлар 9 киши алоҳида ўринга эга эдик. Бизга академиклар, профессор олимлар, халқ шоирлари, халқ ёзувчилари маърузалар ўқирди.

Адабиётнинг сир-асрорларини тўлалигича кашф қилиб борардик. Устоз Абдулла Орипов олами, ижод дунёси, таржимонлик маҳорати, раҳбарлик қобилияти, замонлардан илгари юрган тафаккур кенгликлари бизни ҳамиша лол этган.

У кишини ўтган даврлардаги адабиёт вакилларига бўлган жаҳолат, адолатсиз қатағон, мустабид тузумнинг шоир ва ёзувчиларни қийратгани, ўз ҳаёт йўлида кўп бора дуч келгани – ҳасад ҳамиша изтиробга солар эди.

Бизга, "сиз бахтли авлодсиз – сўз эркинлиги, адабиёт эркинлиги, фикр эркинлиги замонида яшаяпсиз”, - деб доим таъкидлар эдилар.

… 2011 йил Наврўз байрами куни Дўрмандаги уйига бориб, устозни етмиш йиллик юбилейи билан табрикладим. Ҳовлисидаги меҳмонлар сафига қўшиб, мезбонлик қилди. Шу кун юзлари севинчдан порлаб юрганлари хотирамга муҳрланиб қолди.

2013 йилда «Истеъдод мактаби» IV Республика ёш ижодкорлар семинарида маърузаларини тингладик. Умр йўлларини, ҳаёт тажрибаларини, адабий хулосаларини биз билан ўртоқлашди.

Олий Адабиёт курсида ўқиган, Абдулла Ориповдек устоз шоирнинг имзоси қўйилган диплом олган инсон сифатида шуни айтишни жоиз деб биламанки, Абдулла Орипов ХХ аср ўзбек адабиётининг буюк вакили, адабиёт ва сўз илмининг етук дарғаси бўлиб яшаб ўтди.

Кўпчиликни бу улуғ одамнинг оиласи, шахсий ҳаёти, камчиликлари қизиқтиради. Бу борада майда саволлар беришади. Уларга қарата, шоирнинг ижодини ўқисангиз, шоирнинг ўзини топасиз, дегим келади.

Ижод оламига дохилман деган одам борки, шоир Абдулла Ориповни маънавий устозим, деб айта олади.

Устознинг маънавий мероси миллатимизнинг онг-тафаккур салоҳиятини, ёш ижодкорларнинг дунёқарашини шакллантириб, ҳали кўп йиллар кўнгил тарбиясига хизмат қилиши билан абадиятга, мангуликка дахлдордир.

Ўлмасбек Хўжаев.

(Фото - ЎзА)