ONA TILI – BU MILLATNING RUHIDIR...

Til – davlat timsoli, mulki, ruhi, millatning madaniy va maʼnaviy boyligi, xalqning madaniyati, urf-odati, uning turmuş tarzi, tarixidir.

Til – insonlarning özaro aloqa vositasi bölib, yaratuvçining insonga bergan bebaho neʼmatidir. Millatlarni millatlardan ajratib turuvçi asosiy belgilardan biri ham tildir. Dunyoda har bir xalqning öz tili uning bebaho boyligi, iftixori, najoti hisoblanadi. Hikmatli sözlar, şeʼr-u dostonlar, qöşiqlar avvalo biror bir millatning ona tilida dunyoga keladi. Millat bor ekan, uning tili ham yaşaydi, tili yaşar ekan, u millat boşqa millatlar orasida öz nufuzi, obrösiga ega böladi.

Har bir xalqqa öz tili aziz va ardoqli. Şörolar davrida rus tili ittifoq tili sifatida rivojlantirildi. U jahon tillari darajasiga kötarildi. Ayniqsa, köp ming asrlik tarixga ega bölgan turkiy xalqlar ham öz ona tillari dunyodagi heç bir xalqning tilidan kam emasligini yoqlab çiqdilar. Bu yöldagi turli xil  tösiqlarni pisand etmadilar.

Mustaqillik arafasida köça-köy  tili darajasiga tuşib qolgan özbek tiliga davlat tili maqomini beriş haqidagi taklif va kuraşlar samarasiz ketmadi. Şörolar davrida ham özbek tilini tiklaşga, uni Davlat tiliga aylantirişga intiliş kuçli bölgan. Xususan, ona tiliga bağişlangan turli tadbirlar ötkazişga harakat qilingan. Bunday tadbirlar ayniqsa, mustaqillik arafasida tez-tez ötkazila boşlangan. Şu tariqa xalqning qilgan harakatlari, ziyoli olimlarning taşabbuslari besamar ketmadi, özbek xalqi ham özbek tiliga davlat tili maqomi berilişiga erişdi. Bu buyuk iş aynan 1989-yil  21-oktyabr sanasida amalga oşirildi hamda şu sana tarixga “Özbek tiliga davlat tili maqomi berilgan kun”, deya muhrlandi. Iş hujjatlari davlat tilida olib borila boşlandi, bu esa xalqning ruhini kötardi. Şu tariqa  bu kunni qariyb 31-yil “Özbek tiliga Davlat tili maqomi berilgan kun” sifatida nişonlab keldik. 2020-yili esa  “Özbek tili bayrami kunini belgilaş töğrisida” 2020-yil 10-aprelda qabul qilingan Özbekiston Respublikasi Qonunining 1-moddasi bilan 21-oktyabr sanasi Özbek tili bayrami kuni etib belgilandi. Bu esa özbek tiliga bölgan eʼtiborning yana bir yorqin ifodasi, desak mubolağa bölmaydi. Mana şu kundan eʼtiboran Respublikamizning barça hududlarida Til bayrami keng nişonlanib kelinmoqda. Bu kunning şukuhi oktyabr oyi kirib kelişi bilan boşlanadi. Turli xil tadbirlar, tanlovlar taşkil etiladi Şu kuni radio va televideniye orqali til bayramiga doir qiziqarli çiqişlar uyuştiriladi, özbek millati ruhini kötaruvçi kuy va qöşiqlar tarannum etiladi.

Til bayrami insonni ona tiliga va öz xalqiga bölgan mehr-muhabbatini jöş urdiruvçi betakror bayramdir.  Özbek tilining xalqaro miqyosdagi obrö-eʼtiborini yuksaltiriş uçun uni milliy va umumbaşariy tuşunçalar asosida taraqqiy etgan tillar safiga kiritişda öz hissamizni qöşişimiz har  birimiz tilimizga çuqur hurmat bilan yondaşiş zimmamizdagi masʼuliyatli burç deb bilişimiz darkor. Barça özbek xalqini  “Özbek tili bayrami”ning 34 yillik tantanasi bilan samimiy muborakbod etaman.

Muhayyo Karimova, 36-maktabning  ona tili va adabiyot fani öqituvçisi