QIŞLOQ XÖJALIGI: INTENSIV RIVOJLANIŞ YÖLIDA

Bahor kelişi bilanoq tabiatning özi buyuk ijodkorga, qudratli bunyodkorga aylanadi. Yaşillikka burkangan olam dehqonni dalasiga, boğbonni esa boğlarga çorlaydi.

Yurt boyligiga boylik qöşib, el dasturxonini tökin-soçin, turmuşimizni obod qilayotgan paxtakoru sohibkor dehqonlarimiz, şirin-şakar meva-çevalari bilan bozorlarimizni töldirayotgan boğbonlarimiz, butun olamni kamalak kabi tovlanuvçi atlasu adraslarga burkaşga tayyorman degudek şijoatga ega bölgan pillakorlarimiz, ming dardga davo toza asallari bilan xalqimiz soğligiga soğlik qöşuvçi asalariçilarimiz el koriga yaraş uçun belni mahkam boğlab, ezgu niyatlar bilan yangi bunyodkorlik va yaratuvçilik işlariga çoğlanmoqda.

ERTA EKKAN ERTA YIĞADI

- Joriy 2013 qişloq xöjalik yilida 16050 gektar paxta maydonlariga çigit ekiş belgilangan. Buning uçun 1200 tonnadan ortiq "Omad”, "S 47-27” navli hosildor va ertapişar paxta uruğlik çigitlari saralanib va turli kasalliklarga qarşi kimyoviy işlov berilib, taxt qilinib joylardagi şoxobçalarga yetkazib berildi. Paxtaçilikka ixtisoslaşgan 255 ta fermer xöjaliklari va 6 ta yordamçi xöjaliklar bilan bu borada tegişli şartnomalar tuzildi. Çigit ekişning optimal muddatlari kelişi bilanoq ekin-tikin işlariga kirişib ketildi, - deydi tuman qişloq va suv xöjaligi bölimi boşliğining agrotexnologiya masalalari böyiça 1-örinbosari Bahodir Qurboniyozov.

Tumanimizda birinçilardan bölib "Oq oltin” ovulidagi Davron Xolmenov boşqargan "Yoqubova Gavhar” fermer xöjaligida çigit ekişga kirişildi va bu agrotexnik tadbirga bağişlangan körgazmali seminar-kengaş joriy 2013-yilning 24-mart kuni ötkazilib, çigit ekiş mavsumida amalga oşiriladigan barça agrotexnik tadbirlar batafsil bayon qilindi.

Çigit ekiş işlari ayniqsa "Dörman” ovulida qizğin tus oldi. Ovuldagi mavjud paxtaçilikka ixtisoslaşgan 14 ta fermer xöjaliklarining barçasida çigit ekiş işlari zör uyuşqoqlik bilan olib borildi. Dala işlarida, şu jumladan çigit ekiş işlarida 4 ta otryadga birikkan barça texnika vositalaridan unumli foydalangan "Pirmetov Bozorboy”, "Matmurodov Botir”, "Pirnazarov Töraboy” va "Örozboyev Uluğbek” fermer xöjaliklarida çigit ekiş qisqa muddatlarda sifatli tamomlandi. Sifat guruhlari doimo dala boşida bölib, çigitlarning agrotexnika qoidalariga muvofiq ekilişini nazorat qilib bordi. Umuman "Dörman” ovulida mavjud 14 ta fermer xöjaliklarining barçasida çigit ekişning barvaqt tugallanişi taʼminlandi.

Çigit ekiş işlari "Çoyköl” ovulida ham zör uyuşqoqlik bilan olib borilmoqda. Ovuldagi mavjud 17 ta fermer xöjaliklari orasida birinçilardan bölib Jangaboy Xidirov boşqargan "Otajonov Şukurlo” fermer xöjaligi paxtakorlari va mexanizatorlari 125 gektar paxta maydoniga baraka uruğlarini ekib, bu boradagi işlarni sifatli yakunladi. Şuningdek, "Yöldoşev Örozboy”, "Rahimov Nurulla” fermer xöjaliklarida ham çigit ekiş sifatli tamomlanmoqda.

Çigit ekişni "Tölqin” ovuli fermer xöjaliklari paxtakorlari ham ança barvaqt boşladilar. "Ahmad Tölqin”, "Amu sohili”, "Ortiqov Qöşman” va "Samad SXA” fermer xöjaliklarida çigit ekiş işlari agrotexnika qoidalariga muvofiq qisqa muddatlarda sifatli yakunlandi.

"Qipçoq” ovulida ham çigit ekiş işlari qizğin tus olib, qator fermer xöjaliklarida bu muhim agrotexnik tadbir sifatli yakunlanmoqda. Şu jumladan "Jumaboyev Jangaboy”, "Ismoilov Pölat”, "Tursunboyeva Umida”, "Eşniyozov Yöldoş”, "Xidirov Nurulla” "Boltaboyeva Kumuş” va "Hayitboyev Rasul” fermer xöjaliklarida çigit ekiş işlari agrotexnika qoidalariga muvofiq nihoyasiga yetkazildi.

Şunisi quvonçliki, bu yilgi bahor ança barvaqt kelmoqda. Bu ekin-tikin işlariga erta kirişilişidan darak beradi. Binobarin, bobo dehqonlarimiz aytganlaridek, erta ekkan erta öradi.

Qişloq xöjaligini intensiv rivojlantiriş, sohani modernizatsiyalaş va innovatsion texnologiyalarni keng joriy qiliş asosida sohani köp tarmoqli sohaga aylantiriş, faqatgina qişloq xöjalik mahsulotlari işlab çiqariş bilan çeklanmasdan balki, mahsulotlarni sifatli saqlaş va qayta işlaş texnologiyalarini jadallik bilan özlaştiriş şu kunning eng dolzarb vazifasidir. Fermer xöjaliklarining moddiy-texnika bazalari sönggi ön yildan buyon mehnat unumdorligi yuqori bölgan yangi zamonaviy qişloq xöjalik texnikalari hisobiga tubdan yangilandi. Bir neça ön milliard sömlik lizing va imtiyozli kreditlar hisobiga yangi qişloq xöjalik hamda meliorativ texnikalar sotib olindi. Bu esa öz navbatida qişloq xöjaligini, xususan fermer xöjaliklarini rivojlantirişda juda qöl kelmoqda, dehqonlarimizga qöl-qanot, madadkor bölmoqda.

- Har yilgidek, köklamgi ekiş mavsumini muvaffaqiyatli va sifatli ötkaziş maqsadida 60 ta ekin-tikin otryadlari va tarkibi malakali hamda tajribali qişloq xöjaligi mutaxassislaridan iborat bölgan 33 ta sifat guruhlari tuzildi.

Yuqorida zikr etilganidek mazkur 60 ta ekin-tikin otryadlari tarkibida 120 ta haydov traktorlari, şu jumladan 40 ta mehnat unumdorligi yuqori bölgan yangi zamonaviy rusumdagi "Arion-630”, "TS-135”, "MX-140”, "YuOTA-1302” haydov traktorlari, 385 ta çopiq, 211 ta transport traktorlari töla quvvatlarda işlatilmoqda. Qişloq xöjalik maşinalaridan 120 ta plug, 66 ta çizel, 300 ta maxsus yasalgan temir mola, 1700 ta zig-zag borona, 211 ta çigit ekiş agregatlari, şundan 73 tasi qöş qatorli çigit ekiş agregatlaridan unumli foydalanilmoqda. Şunisi diqqatga sazovorki 8300 gektar paxta maydonlari qöş qator qilib ekiladi. Bu umumiy paxta maydonlarining teng yarimini taşkil etadi, - deydi bizga tuman qişloq va suv xöjaligi bölimining mexanizatsiya böyiça yetakçi mutaxassisi Ilhom Fayzullayev.

ISTIQBOLLI LOYIHALAR VA REJALAR

Yetti xazinaning biri deya taʼriflanuvçi va jahon bozorida xaridorgir mahsulot hisoblanuvçi pillaçilikni rivojlantiriş keyingi yillarda davlatimiz agrar siyosatining diqqat markaziga qöyildi va bu boradagi barça amaliy çora-tadbirlar sohani intensiv rivojlantirişga yönaltirilmoqda. Bu degani, birinçi navbatda pillaçilikning ozuqa bazasini mustahkamlaş, mahsuldor va sifatli ipak tolasi beradigan ipak qurtlari zotini köpaytiriş, ipak qurtlari boqişning zamonaviy ilğor texnologiyalarini özlaştiriş va amaliyotga keng joriy qiliş, ipak qurtlari boqişni odatdagidek yiliga faqat bir martagina emas, balki ikki-uç marta boqişga ötişning yangi texnologiyalari va tajribalarini örganiş, özlaştiriş hamda amaliyotga keng tatbiq etiş, ipakçilikni intensiv rivojlantirişning ustuvor vazifalari hisoblanadi. Mana şu ustuvor vazifalar qadamba-qadam va bosqiçma-bosqiç izçillik bilan amalga oşirilsa pillaçilik, umuman ipakçilik sanoat darajasida intensiv rivojlanadi va soha mömay daromad manbaiga aylanişi barobarida minglab kişilarning iş bilan bandligi taʼminlanadi.

- Darhaqiqat, bu borada dastlabki dadil qadamlar qöyilmoqdaki, buning yorqin dalil-isboti sifatida birinçidan, "Asia Silk” Vetnam şöʼba korxonasining işga tuşirilganligi bölsa, ikkinçidan, Xitoydan mahsuldorligi yuqori va sifatli ipak tolasi beradigan zotdor ipak qurti uruği keltirilib, bizning mahalliy şaroitimizda boqilayotganligi va ötgan 2012-yildan eʼtiboran, yiliga ikki-uç marta barg hosili beradigan hosildor Xitoy navidagi tut daraxtlari köçatlarining "Amudaryo-Panaşam”, fermer xöjaligida alohida tutzor qilib ekilayotganligi, bu yil ham bu ezgu işlarning davom ettirilayotganligi davlat ahamiyatiga ega bölgan istiqbolli işlarimizning deboçalaridir, - deydi mazkur "Asia Silk” Vetnam şöʼba korxonasining rahbari Yoqubjon aka Törayev komil işonç bilan.

- Biz pillakorlar yillar davomida erta bahordan boşlab ipak qurti boqiş taraddudini körişga odatlanib qolganmiz. Ötgan yilga nisbatan bu yilgi bahorning ança barvaqt kelayotganligi işlarimizni erta boşlaşga çorlab turibdi, - deydi "Manğit-pilla” MÇJ raisi vazifasini bajaruvçi Davlatboy Qöjaqov suhbatimiz mavzusi ipak qurti boqiş haqida borarkan.

- Bu yil ham ipak qurti boqişga kirişişni ipak qurtlari uruğlari oçilib jonlantiriladigan joylardagi 44 ta inkubatoriyalarni taʼmirlab sozlaşdan boşlamoqdamiz. Şuning barobarida tajribali inkubistlarni tanlab, ularning bu boradagi bilim va tuşunçalarini yangi maʼlumotlar bilan töldirib boyitişimiz, könikmalarini yana bir bora sinovdan ötkazişimiz zarur. Buning uçun maxsus öquv haftaliklari tayyorlamoqdamiz. Negaki ipak qurtlari uruğlarini oçiriş va jonlantiriş juda nozik va masʼuliyatli işdir.

Kezi kelganda şuni aytiş kerakki, navlik xususiyati jihatidan mutlaqo yangi bölgan, yaʼni, Xitoydan keltirilgan yiliga ikki-uç marta barg hosili beradigan tut köçatlari keltirilib, "Amudaryo panaşam” fermer xöjaligida alohida tutzor qilib ekilmoqda. Ötgan 2012-yil bahorida, aniqroği may oyida 450 ming tup mahsuldor Xitoy navidagi tut köçatlari 90X90 sm. sxemada 15 gektar yerga alohida tutzor qilib ekildi va agrotexnika qoidalariga muvofiq parvariş qilindi. Natijada mazkur tut köçatlari yaxşi ösib-rivojlanmoqda. Bu istiqbolli işlar bu yil ham davom ettirilib, Xitoydan keltirilgan yana 180 ming tupdan ziyod yangi mahsuldor navdagi tut köçatlari 90X90 sm. sxemada 15 gektar ekin maydonlariga ekilişi sifatli nihoyasiga yetkazildi.

Ayni paytda "Yulduz” hissadorlik jamiyati - Manğit paxta tozalaş zavodi homiyligida tumanimizning uçta manzil makonida – "Amudaryo-Panaşam” fermer xöjaligi hududida, Qipçoq paxta hosilini qabul qiliş va saqlaş maskani yonida va "Oq oltin” paxta hosilini qabul qiliş va saqlaş maskanida har biri 70 quti ipak qurtlarini parvariş qiladigan, barça qulaylik va şart-şaroitlar yaratib beriladigan maxsus qurtxonalar qurilmoqda.

Xullas, bu yili ipak qurti boqiş taraddudi mana şunday kölamdor işlarni amalga oşiriş bilan boşlanmoqda.

Qobul ŞOMURODOV.