QIShLOQ XOʻJALIGI: INTENSIV RIVOJLANISh YOʻLIDA

Bahor kelishi bilanoq tabiatning oʻzi buyuk ijodkorga, qudratli bunyodkorga aylanadi. Yashillikka burkangan olam dehqonni dalasiga, bogʻbonni esa bogʻlarga chorlaydi.

Yurt boyligiga boylik qoʻshib, el dasturxonini toʻkin-sochin, turmushimizni obod qilayotgan paxtakoru sohibkor dehqonlarimiz, shirin-shakar meva-chevalari bilan bozorlarimizni toʻldirayotgan bogʻbonlarimiz, butun olamni kamalak kabi tovlanuvchi atlasu adraslarga burkashga tayyorman degudek shijoatga ega boʻlgan pillakorlarimiz, ming dardga davo toza asallari bilan xalqimiz sogʻligiga sogʻlik qoʻshuvchi asalarichilarimiz el koriga yarash uchun belni mahkam bogʻlab, ezgu niyatlar bilan yangi bunyodkorlik va yaratuvchilik ishlariga chogʻlanmoqda.

ERTA EKKAN ERTA YIGʻADI

- Joriy 2013 qishloq xoʻjalik yilida 16050 gektar paxta maydonlariga chigit ekish belgilangan. Buning uchun 1200 tonnadan ortiq "Omad”, "S 47-27” navli hosildor va ertapishar paxta urugʻlik chigitlari saralanib va turli kasalliklarga qarshi kimyoviy ishlov berilib, taxt qilinib joylardagi shoxobchalarga yetkazib berildi. Paxtachilikka ixtisoslashgan 255 ta fermer xoʻjaliklari va 6 ta yordamchi xoʻjaliklar bilan bu borada tegishli shartnomalar tuzildi. Chigit ekishning optimal muddatlari kelishi bilanoq ekin-tikin ishlariga kirishib ketildi, - deydi tuman qishloq va suv xoʻjaligi boʻlimi boshligʻining agrotexnologiya masalalari boʻyicha 1-oʻrinbosari Bahodir Qurboniyozov.

Tumanimizda birinchilardan boʻlib "Oq oltin” ovulidagi Davron Xolmenov boshqargan "Yoqubova Gavhar” fermer xoʻjaligida chigit ekishga kirishildi va bu agrotexnik tadbirga bagʻishlangan koʻrgazmali seminar-kengash joriy 2013-yilning 24-mart kuni oʻtkazilib, chigit ekish mavsumida amalga oshiriladigan barcha agrotexnik tadbirlar batafsil bayon qilindi.

Chigit ekish ishlari ayniqsa "Doʻrman” ovulida qizgʻin tus oldi. Ovuldagi mavjud paxtachilikka ixtisoslashgan 14 ta fermer xoʻjaliklarining barchasida chigit ekish ishlari zoʻr uyushqoqlik bilan olib borildi. Dala ishlarida, shu jumladan chigit ekish ishlarida 4 ta otryadga birikkan barcha texnika vositalaridan unumli foydalangan "Pirmetov Bozorboy”, "Matmurodov Botir”, "Pirnazarov Toʻraboy” va "Oʻrozboyev Ulugʻbek” fermer xoʻjaliklarida chigit ekish qisqa muddatlarda sifatli tamomlandi. Sifat guruhlari doimo dala boshida boʻlib, chigitlarning agrotexnika qoidalariga muvofiq ekilishini nazorat qilib bordi. Umuman "Doʻrman” ovulida mavjud 14 ta fermer xoʻjaliklarining barchasida chigit ekishning barvaqt tugallanishi taʼminlandi.

Chigit ekish ishlari "Choykoʻl” ovulida ham zoʻr uyushqoqlik bilan olib borilmoqda. Ovuldagi mavjud 17 ta fermer xoʻjaliklari orasida birinchilardan boʻlib Jangaboy Xidirov boshqargan "Otajonov Shukurlo” fermer xoʻjaligi paxtakorlari va mexanizatorlari 125 gektar paxta maydoniga baraka urugʻlarini ekib, bu boradagi ishlarni sifatli yakunladi. Shuningdek, "Yoʻldoshev Oʻrozboy”, "Rahimov Nurulla” fermer xoʻjaliklarida ham chigit ekish sifatli tamomlanmoqda.

Chigit ekishni "Toʻlqin” ovuli fermer xoʻjaliklari paxtakorlari ham ancha barvaqt boshladilar. "Ahmad Toʻlqin”, "Amu sohili”, "Ortiqov Qoʻshman” va "Samad SXA” fermer xoʻjaliklarida chigit ekish ishlari agrotexnika qoidalariga muvofiq qisqa muddatlarda sifatli yakunlandi.

"Qipchoq” ovulida ham chigit ekish ishlari qizgʻin tus olib, qator fermer xoʻjaliklarida bu muhim agrotexnik tadbir sifatli yakunlanmoqda. Shu jumladan "Jumaboyev Jangaboy”, "Ismoilov Poʻlat”, "Tursunboyeva Umida”, "Eshniyozov Yoʻldosh”, "Xidirov Nurulla” "Boltaboyeva Kumush” va "Hayitboyev Rasul” fermer xoʻjaliklarida chigit ekish ishlari agrotexnika qoidalariga muvofiq nihoyasiga yetkazildi.

Shunisi quvonchliki, bu yilgi bahor ancha barvaqt kelmoqda. Bu ekin-tikin ishlariga erta kirishilishidan darak beradi. Binobarin, bobo dehqonlarimiz aytganlaridek, erta ekkan erta oʻradi.

Qishloq xoʻjaligini intensiv rivojlantirish, sohani modernizatsiyalash va innovatsion texnologiyalarni keng joriy qilish asosida sohani koʻp tarmoqli sohaga aylantirish, faqatgina qishloq xoʻjalik mahsulotlari ishlab chiqarish bilan cheklanmasdan balki, mahsulotlarni sifatli saqlash va qayta ishlash texnologiyalarini jadallik bilan oʻzlashtirish shu kunning eng dolzarb vazifasidir. Fermer xoʻjaliklarining moddiy-texnika bazalari soʻnggi oʻn yildan buyon mehnat unumdorligi yuqori boʻlgan yangi zamonaviy qishloq xoʻjalik texnikalari hisobiga tubdan yangilandi. Bir necha oʻn milliard soʻmlik lizing va imtiyozli kreditlar hisobiga yangi qishloq xoʻjalik hamda meliorativ texnikalar sotib olindi. Bu esa oʻz navbatida qishloq xoʻjaligini, xususan fermer xoʻjaliklarini rivojlantirishda juda qoʻl kelmoqda, dehqonlarimizga qoʻl-qanot, madadkor boʻlmoqda.

- Har yilgidek, koʻklamgi ekish mavsumini muvaffaqiyatli va sifatli oʻtkazish maqsadida 60 ta ekin-tikin otryadlari va tarkibi malakali hamda tajribali qishloq xoʻjaligi mutaxassislaridan iborat boʻlgan 33 ta sifat guruhlari tuzildi.

Yuqorida zikr etilganidek mazkur 60 ta ekin-tikin otryadlari tarkibida 120 ta haydov traktorlari, shu jumladan 40 ta mehnat unumdorligi yuqori boʻlgan yangi zamonaviy rusumdagi "Arion-630”, "TS-135”, "MX-140”, "YuOTA-1302” haydov traktorlari, 385 ta chopiq, 211 ta transport traktorlari toʻla quvvatlarda ishlatilmoqda. Qishloq xoʻjalik mashinalaridan 120 ta plug, 66 ta chizel, 300 ta maxsus yasalgan temir mola, 1700 ta zig-zag borona, 211 ta chigit ekish agregatlari, shundan 73 tasi qoʻsh qatorli chigit ekish agregatlaridan unumli foydalanilmoqda. Shunisi diqqatga sazovorki 8300 gektar paxta maydonlari qoʻsh qator qilib ekiladi. Bu umumiy paxta maydonlarining teng yarimini tashkil etadi, - deydi bizga tuman qishloq va suv xoʻjaligi boʻlimining mexanizatsiya boʻyicha yetakchi mutaxassisi Ilhom Fayzullayev.

ISTIQBOLLI LOYIHALAR VA REJALAR

Yetti xazinaning biri deya taʼriflanuvchi va jahon bozorida xaridorgir mahsulot hisoblanuvchi pillachilikni rivojlantirish keyingi yillarda davlatimiz agrar siyosatining diqqat markaziga qoʻyildi va bu boradagi barcha amaliy chora-tadbirlar sohani intensiv rivojlantirishga yoʻnaltirilmoqda. Bu degani, birinchi navbatda pillachilikning ozuqa bazasini mustahkamlash, mahsuldor va sifatli ipak tolasi beradigan ipak qurtlari zotini koʻpaytirish, ipak qurtlari boqishning zamonaviy ilgʻor texnologiyalarini oʻzlashtirish va amaliyotga keng joriy qilish, ipak qurtlari boqishni odatdagidek yiliga faqat bir martagina emas, balki ikki-uch marta boqishga oʻtishning yangi texnologiyalari va tajribalarini oʻrganish, oʻzlashtirish hamda amaliyotga keng tatbiq etish, ipakchilikni intensiv rivojlantirishning ustuvor vazifalari hisoblanadi. Mana shu ustuvor vazifalar qadamba-qadam va bosqichma-bosqich izchillik bilan amalga oshirilsa pillachilik, umuman ipakchilik sanoat darajasida intensiv rivojlanadi va soha moʻmay daromad manbaiga aylanishi barobarida minglab kishilarning ish bilan bandligi taʼminlanadi.

- Darhaqiqat, bu borada dastlabki dadil qadamlar qoʻyilmoqdaki, buning yorqin dalil-isboti sifatida birinchidan, "Asia Silk” Vetnam shoʻʼba korxonasining ishga tushirilganligi boʻlsa, ikkinchidan, Xitoydan mahsuldorligi yuqori va sifatli ipak tolasi beradigan zotdor ipak qurti urugʻi keltirilib, bizning mahalliy sharoitimizda boqilayotganligi va oʻtgan 2012-yildan eʼtiboran, yiliga ikki-uch marta barg hosili beradigan hosildor Xitoy navidagi tut daraxtlari koʻchatlarining "Amudaryo-Panasham”, fermer xoʻjaligida alohida tutzor qilib ekilayotganligi, bu yil ham bu ezgu ishlarning davom ettirilayotganligi davlat ahamiyatiga ega boʻlgan istiqbolli ishlarimizning debochalaridir, - deydi mazkur "Asia Silk” Vetnam shoʻʼba korxonasining rahbari Yoqubjon aka Toʻrayev komil ishonch bilan.

- Biz pillakorlar yillar davomida erta bahordan boshlab ipak qurti boqish taraddudini koʻrishga odatlanib qolganmiz. Oʻtgan yilga nisbatan bu yilgi bahorning ancha barvaqt kelayotganligi ishlarimizni erta boshlashga chorlab turibdi, - deydi "Mangʻit-pilla” MChJ raisi vazifasini bajaruvchi Davlatboy Qoʻjaqov suhbatimiz mavzusi ipak qurti boqish haqida borarkan.

- Bu yil ham ipak qurti boqishga kirishishni ipak qurtlari urugʻlari ochilib jonlantiriladigan joylardagi 44 ta inkubatoriyalarni taʼmirlab sozlashdan boshlamoqdamiz. Shuning barobarida tajribali inkubistlarni tanlab, ularning bu boradagi bilim va tushunchalarini yangi maʼlumotlar bilan toʻldirib boyitishimiz, koʻnikmalarini yana bir bora sinovdan oʻtkazishimiz zarur. Buning uchun maxsus oʻquv haftaliklari tayyorlamoqdamiz. Negaki ipak qurtlari urugʻlarini ochirish va jonlantirish juda nozik va masʼuliyatli ishdir.

Kezi kelganda shuni aytish kerakki, navlik xususiyati jihatidan mutlaqo yangi boʻlgan, yaʼni, Xitoydan keltirilgan yiliga ikki-uch marta barg hosili beradigan tut koʻchatlari keltirilib, "Amudaryo panasham” fermer xoʻjaligida alohida tutzor qilib ekilmoqda. Oʻtgan 2012-yil bahorida, aniqrogʻi may oyida 450 ming tup mahsuldor Xitoy navidagi tut koʻchatlari 90X90 sm. sxemada 15 gektar yerga alohida tutzor qilib ekildi va agrotexnika qoidalariga muvofiq parvarish qilindi. Natijada mazkur tut koʻchatlari yaxshi oʻsib-rivojlanmoqda. Bu istiqbolli ishlar bu yil ham davom ettirilib, Xitoydan keltirilgan yana 180 ming tupdan ziyod yangi mahsuldor navdagi tut koʻchatlari 90X90 sm. sxemada 15 gektar ekin maydonlariga ekilishi sifatli nihoyasiga yetkazildi.

Ayni paytda "Yulduz” hissadorlik jamiyati - Mangʻit paxta tozalash zavodi homiyligida tumanimizning uchta manzil makonida – "Amudaryo-Panasham” fermer xoʻjaligi hududida, Qipchoq paxta hosilini qabul qilish va saqlash maskani yonida va "Oq oltin” paxta hosilini qabul qilish va saqlash maskanida har biri 70 quti ipak qurtlarini parvarish qiladigan, barcha qulaylik va shart-sharoitlar yaratib beriladigan maxsus qurtxonalar qurilmoqda.

Xullas, bu yili ipak qurti boqish taraddudi mana shunday koʻlamdor ishlarni amalga oshirish bilan boshlanmoqda.

Qobul ShOMURODOV.