ZAMONAVIY TEXNOLOGIYaLAR – ÖYINÇOQ EMAS

XXI asrni biz, zamonaviy texnologiyalar asri deymiz. Zamonaviy texnologiyalarning kundan-kunga rivojlanib, ijtimoiy hayotimizda örni ortib bormoqda. Kundalik turmuşimizdagi har xil sohalarni va turli jabhalarni kuzatar ekanmiz, texnologiyalarning salbiy taʼsiri haqida gapirmasdan ilojimiz yöq. Jumladan, kampyuter, internet kirib bormagan öquv muassasalarini uçratişimiz muşkul. Albatta, hozirgi yoş avlodning kompyuter, internet malumotlaridan foydalanişi katta yutuq. Afsuski, «Tanganing ikki tarafi böladi» deyilganidek, kompyuter tarmoqlaridan turli xildagi maqsadlarda foydalanayotgan şaxslarni uçratib turamiz. Bunga misol tariqasida hozirgi kunda har qadamda körişimiz mumkin bölgan va faol iş olib borayotgan kompyuter klublarini körsatib ötmoqçiman. 11-12 yoşlardagi maktab öquvçilarini öqişdan çalğitib, bilim olişga bölgan qiziqişini susaytirib yuboruvçi bunday klublar bugungi kunda öquvçilarimizning sevimli maskaniga aylanib ulgurgan. Bunday kompyuter klublarida yoşlarimizning psixologiyasiga salbiy taʼsir körsatuvçi turli xildagi öyinlar köplab topiladi.

Kompyuter klubi - öyin zali bölib, foydalanuvçilar bu yerda turli öyinlar öynaşdan taşqari, klip yoki film tomoşa qilişi mumkin.

Hozirgi kunda maktab öquvçilari darsdan keyin tezroq uyiga yoki turli tögaraklarga borişga emas, kompyuter klublariga borişga oşiqişadi. Açinarlisi şundaki, ular tajang va beparvo bölib, bilim olişni esdan çiqarayotganini, ota-onalari tuşlik va yöl kira uçun berayotgan pullarini havoga sovurayotganini anglab yetişmaydi. Anglab yetganda esa keç bölişi mumkin. Bunday noxuş holatlar kelib çiqişiga aybdor kim? Hali juda yoş bölgan öquvçi-yoşlarimizning zamonaviy texnologiyalardan faqat "öyinçoq” sifatida foydalanayotganining sababi nimada?

Bunday vaziyatda, eng avvalo, ota-onalar öz farzandiga yoş paytidan katta etibor qaratişi va ular bilan köproq işlaşib, hayotga har tomonlama tayyorlab borişi lozim. Öqituvçilar öquvçilarga kompyuterlarni faqat öyin uçun emas, undan özlarimiz uçun zarur bölgan maʼlumotlarni olişimiz hamda turli elektron dasturlardan tez va samarali foydalanişimizni tuşuntirib ötişlari kerak.

Bugungi kunda Özbekiston yoşlari bundan 15-20-yil oldingi yoşlardan keskin farq qiladi – bilimi, intellektual salohiyati, mantiqiy fikr yurita oliş qobiliyati sezilarli darajada oşgan. Ular mobil telefon, planşet, televizor yoki noutbuklarning istalgan funktsiyasidan foydalanişni tezda özlaştirib olmoqdalar. Bunday rivojlaniş va farovonlik darajasi yuksalib borayotgan Özbekistonda yurtdoşlarimiz şaxsiy kompyuter, noutbuk, smartfon va planşetlarga ega bölişiga qaramasdan, kompyuter klublari ham tobora ommalaşib bormoqda. Aksariyat kompyuter klublari qoronği binolarda joylaşgan bölib, öyinlar qahramonlarining tasvirlari bilan bezatilgan böladi. Bunday muhitda esa yoşlarimiz özini xuddi şu öyin iştirokçisidek sezadi va öyinga "şönğib” ketgan bola turli psixologik holatlarga tuşadi.Psixologlarning taʼkidlaşlariça, bularning barçasi inson, ayniqsa, yoşlarning ruhiyatiga salbiy taʼsir körsatadi.

Xulosa şuki, aziz tengdoşlar, zamonaviy texnologiyalarni faqat öyinçoq uçun emas, biz, özlarimizga foydali bölgan işlar uçun işlataylik. Turli yoşdagi maktab öquvçilarining kompyuter klublariga emas, kutubxonalarga qiziqişini oşiraylik.

Şu örinda Prezidentimiz I.A. Karimov "Yuksak maʼnaviyat – yengilmas kuç” asarida: "Tabiiyki, "ommaviy axborot” degan niqob ostida axloqiy buzuqlik va zöravonlik, individualizm, egotsentrizm ğoyalarini tarqatiş, kerak bölsa, şuning hisobidan boylik orttiriş, boşqa xalqlarning neça ming yillik anʼana va qadriyatlari, turmuş tarzining maʼnaviy negizlariga bepisandlik, ularni qöporişga qaratilgan xatarli tahdidlar odamni taşvişga solmay qöymaydi. Şuning uçun yaqin kömakçimizga aylangan zamonaviy texnologiyalardan foydalanganda ularning salbiy taʼsirini esdan çiqarmaslik lozim. Zero, hamişa ogoh, özini-özi boşqara oladigan va meʼyorni biladigan inson hayotda heç qaçon qoqilmaydi”, deb taʼkidlab ötgan. Şunday ekan, zamonaviy texnologiyalardan foydalanganimizda uning salbiy va ijobiy tomonlarini hisobga olişimiz zarur va iloji boriça ijobiy tomonlaridan foydalanişimiz maqsadga muvofiqdir.

Inobat Ibodullayeva,

NDPI talabasi.