BAGʻRIKENGLIK, KEChIRIMLILIK OILANI MUSTAHKAMLAYDI

Islom dinida oilaga katta eʼtibor berilib, uni qanday tashkil etish, uning boshligʻi kim boʻlishi, aʼzolarining huquq va burchlari, farzandlar tarbiyasi, umuman, oilaviy hayotning barcha masalalari atroflicha oʻrganib chiqilgan va kerakli koʻrsatmalar berilgan.

Oila qurish er bilan xotinning dinimiz hukmlari asosida doʻstlik, mehr- oqibat, hurmat, muhabbat, kechirimlilik, samimiylik kabi insoniy fazilatlar bilan hayot kechirishga ahdlashuvidir.

Qurʼoni karimda nikoh va oila haqida 50 dan ortiq oyat bor. Rasululloh (s.a.v)ning hadisi shariflari bitilgan kitoblarda nikoh toʻgʻrisidagi hadislar alohida boʻlimlarni tashkil qiladi.

Ming afsus, keyingi paytda oilani asrab-avaylash oʻrniga, arzimas sabablar tufayli oilaviy ajralishlar koʻpayib borayotgani achinarli hol. Nikohni uzrsiz ajralishga olib keluvchi erkak va ayol Alloh taoloning buyrugʻini va Rasululloh (s.a.v)ning sunnatlarini ijro qilmagan kishi sanaladi.

Oilaviy munosabatlarning asosiy talablaridan biri oila qurgan har bir insonning jufti bilan inoqlik va mehribonlikda umr kechirishidir. Demak, hayotda oilaning bardavomligi  birinchi navbatda er-xotinning oʻzaro totuv yashashi, bir-birining yaxshi-yomon jihatlarini koʻtarishi, ayb va kamchiliklarini kechirishi, tinch-totuvlikni barpo etishlari bilan taʼminlanadi.

Rasululloh (s.a.v): “Sizlarning yaxshilaringiz ahli ayoliga yaxshi muomalada boʻlganlaringizdir. Men hammangizdan koʻra ahli ayoliga yaxshiroq muomala qiluvchingizman”, dedilar.

Oilani boshqarish jarayonida erkak kishining eng murakkab masʼuliyatlaridan biri, barcha qoʻl ostidagilar, yaʼni xotini, farzandlarining moddiy va maʼnaviy taʼminotchisi boʻlishi bilan birga, oila tinch-totuvligini saqlashdir.

Nikoh aloqasi bogʻlangandan keyin erkaklar zimmasiga koʻpgina masʼuliyatlar yuklangani kabi, ayollarga ham bir necha vazifalar yuklanadi. Kundalik hayotda kelinlardan oila aʼzolariga goʻzal muomalada boʻlish, oiladagi tartib-intizomga rioya qilish, oila aʼzolarining munosabatlarini tushunishga harakat qilish, qaynota-qaynonani  hurmat qilib, ularning xohish-irodasiga qarshi bormaslik, oilaning boshqa aʼzolari bilan munosabat-muomalada chidamli, kechirimli, shirin-soʻz boʻlish talab etiladi.

Oilaviy turmush bejizga “umr savdosi” deyilmagan. Bu savdo sotuvchi va oluvchining roziligi asosiga qurilsagina, ikki tarafga baravar foyda beradi. Yo sotuvchi faqat oʻz foydasini koʻzlab, xaridor haqida oʻylamasa yoki aksincha boʻlsa, bu savdoning umri qisqa boʻladi.

Oila hayoti hech qachon faqat shodu xurramlik, baxt-saodatdan iborat boʻlmaydi. Turmushda ixtilof va tashvishlar, qiyinchilik va yetishmovchiliklar, musibat va gʻam-anduhlar ham uchraydi. Er-xotin birgalashib kurashsagina ularni yengish oson kechadi, oila xotirjamligi barqaror boʻladi.

Farzandining baxtli-taxtli boʻlib ketishini chin dildan istagan qaynonalar kelinini oʻz qizlari oʻrnida koʻrib, uning yangi oilaga koʻnikib ketishida onadek yordam beradilar. Buning uchun kelin ham qaynona izmiga yurishi kerak. Qaynona bagʻrikenglik, kattalarga yarashiqli mulohazakorlik bilan kelinni yoʻlga solishi kerak.

Mehribon, irodali onalar yangi kelin bilan munosabatda oʻzi yangi oila qurgan davrda duch kelgan muammolar yechimini namuna tariqasida farzandlariga taqdim qiladi, oʻzlari hayotlarida uchragan qiyinchiliklarni farzandlariga ravo koʻrmaydilar va shuning uchun achchiq va alamli holatlarning oldini olish choralarini koʻradilar. Kelinning oila aʼzolari bilan qarindoshlik aloqalarini mustahkamlaydilar. Zero, qaynota-qaynonasining ota-onasiga samimiy hurmatini koʻrgani sayin kelinning yangi xonadonga mehri ortib boradi.

Xato qilmaydigan odam yoʻq. Oilaning har bir aʼzosi ham oʻzi bilib-bilmagan holda xato qilishi mumkin. Hindlarda: “Yaxshiliklar ichidan yomonlikni topish emas, balki yomonliklar orasidan yaxshilikni topa bilish fazilatdir”, degan maqol bor. Oila ahli bir-birining yaxshi tomonlarini tan olib, qadrlab, hurmatlasa, xatolarini kechirish oson boʻladi.

A.Matsapoyev, “Yusuf eshon bobo” jomeʼ masjidi imom-xatibi.