MILLIY QONUNÇILIKDAGI YaNGILIKLAR inson manfaatlariga xizmat qiladi
1990 yillarda davlatimiz ijtimoiy, iqtisodiy jihatdan tang ahvolga kelib qolgan edi. Mustaqilligimizning dastlabki kunlaridan boşlab muhtaram Yurtboşimiz I.A.Karimov rahbarligida davlatimizning ijtimoiy, iqtisodiy ahvolini yaxşilaş böyiça zarur çora-tadbirlar amalga oşirila boşlandi. Eng avvalo, xususiy tadbirkorlikni rivojlantiriş orqali iqtisodiy tang vaziyatdan çiqiş, xalqning yaşaş şaroitlarini yaxşilaşga katta eʼtibor qaratildi.
Aholi salomatligini saqlaş, atrof-muhitni muhofaza qiliş, şuningdek, aholining sanitariya-epidemiologik osoyiştaligini taʼminlaş borasida ham bir qator işlar amalga oşirila boşladi. Bu sohadagi çora-tadbirlar 1992-yil 3-iyul kungi "Davlat sanitariya nazorati töğrisida”gi Özbekiston Respublikasi Qonuni asosida olib borildi. Natijada aholi orasida bir qator yuqumli kasalliklar kamayişiga, baʼzilarining batamom tugatilişiga, aholining örtaça umr köriş davri uzayişiga erişildi.
Keyingi yillarda mamlakatimizda iqtisodiy-ijtimoiy munosabatlarning rivojlanayotgani, şuningdek, atrof-muhitning özgarayotgani aholi salomatligi xavfsizligini taʼminlaş, sanitariya-epidemiologik barqarorlikka erişişning huquqiy mexanizmlarini yanada takomillaştirişni talab qilmoqda.
Şu munosabat bilan mamlakatimizda aholining munosib va soğlom hayot keçirişini taʼminlaş, ijtimoiy barqaror muhitni saqlaş yuzasidan kompleks çora-tadbirlar olib borilmoqda. Salomatlikni mustahkamlaş, tibbiy xizmatni yuqori sifat bosqiçiga olib çiqiş uçun taşkiliy, iqtisodiy va huquqiy şart-şaroitlarni takomillaştiriş masalalariga alohida eʼtibor qaratilmoqda. Zero, soğlikni saqlaş tizimi isloh qilinişi natijasida fuqarolarning malakali tibbiy xizmatdan foydalanişi bilan boğliq asosiy Qonunimizdagi konstitutsiyaviy huquqlari töla röyobga çiqarilmoqda.
Joriy yilning 27-avgustida eʼlon qilingan "Aholining sanitariya-epidemiologik osoyiştaligi töğrisida”gi Özbekiston Respublikasi Qonuni sohada amalga oşirilayotgan keng kölamli islohotlarning mantiqiy davomi böldi.
Aholining sanitariya-epidemiologik osoyiştaligi munosabatlarini tartibga solişga qaratilgan mazkur meʼyoriy hujjatning qabul qilinişi bilan 1992-yildagi "Davlat sanitariya nazorati töğrisida”gi Qonun öz kuçini yöqotdi. Konstitutsiyaviy meʼyorlarga tayangan holda işlab çiqilgan yangi Qonun zamirida har bir insonning osoyişta turmuşini kafolatlaş, jamiyatda soğlom hayotni qaror toptiriş maqsadlari mujassamdir.
Mazkur Qonunda yuqumli va virusli kasalliklarning oldini oliş böyiça sanitariya-epidemiologiya tizimini tubdan yaxşilaşga alohida eʼtibor berilgan.
Davlat sanitariya-nazorati Özbekiston Respublikasi Soğlikni saqlaş vazirligining Respublika davlat sanitariya-epidemiologiya nazorati markazi, şuningdek, Qoraqalpoğiston Respublikasi, viloyatlar va Toşkent şahar, tumanlar hamda şaharlar davlat sanitariya-epidemiologiya nazorati markazlari tomonidan amalga oşiriladi.
Eʼtiborlisi, Qonunda davlat sanitariya nazoratini amalga oşiruvçi mansabdor şaxslar vakolatlari, huquq va majburiyatlari aniq körsatilgan bölib, aholi sanitariya-epidemiologik osoyiştaligini taʼminlaşda fuqarolarning özini-özi boşqariş organlari hamda nodavlat notijorat taşkilotlarining iştiroki, yuridik şaxslar va yakka tartibdagi tadbirkorlarning, fuqarolarning, aholining sanitariya-epidemiologik osoyiştaligi sohasidagi huquq va majburiyatlari huquqiy jihatdan mustahkamlangan.
Yangi tahrirdagi Qonunning eski Qonundan asosiy farqlari:
- birinçidan, Qonunga "Aholining sanitariya-epidemiologik osoyiştaligi töğrisida”gi yangi nom berildi;
- ikkinçidan, sanitariya-epidemiologiya sohasidagi masalalar faqatgina davlat organlari tomonidan nazorat tartibida amalga oşiriş yöli bilan emas, balki bu organlarning qonun bilan belgilangan huquqiy, ijtimoiy-iqtisodiy munosabatlari tartibga solingan, şuningdek, Qonunda fuqarolarning, tadbirkorlik subʼektlarining, jamoat taşkilotlarining, özini-özi boşqariş organlarining faol iştirokini taʼminlaşning huquqiy poydevori belgilangan;
- uçinçidan, Qonunda sanitariya-epidemiologik osoyiştalikni taʼminlaş sohasidagi asosiy tuşunçalarga keng taʼrif berilgan;
- törtinçidan, Qonunga Özbekiston Respublikasi hududini sanitariya jihatdan muhofaza qiliş, profilaktik emlaşlar ötkaziş, dezinfektsiya tadbirlari, majburiy tibbiy köriklar hamda fuqarolarni gigiyenik öqitiş va tarbiyalaşga qaratilgan alohida yangi bob kiritildi.
Bugungi kunda aholining osoyiştaligini taʼminlaş borasida yuqumli kasalliklarga qarşi milliy emlaş jadvali asosida profilaktik emlaş işlari ötkazilayotgani uçun bolalar orasida çin çeçak, difteriya, kök yötal, qoqşol, şol, qizamiq, qizilça kasalliklari röyxatga olinmadi. Virusli gepatit "V” kasalligiga qarşi profilaktik emlaş 2001 yildan kiritilişi natijasida 14 yoşgaça bölgan bolalar orasida kasallikning tubdan kamayişiga erişildi.
Xulosa qilib aytganda, Qonun aholining osoyişta turmuş keçirişi uçun huquqiy jihatdan poydevor bölib xizmat qiladi.
A.BAXTIYoROV, Qoraqalpoğiston Respublikasi Prokuraturasi bölim katta prokurori.
(Foto - http://samdsenm.uz)
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
