GRIPP KASALLIGIDAN SAQLANING!
Gripp – bu ötkir yuqumli virusli infektsiya bölib, nafas oliş aʼzolari şilliq qavat xujayralarining zararlanişi va organizmning zaharlanişi bilan keçuvçi, havo-tomçi hamda muloqot yöllari bilan yuquvçi, epidemik va pandemik tarqalişlar bilan namoyon böladigan kasallik hisoblanadi.
Gripp virusining hozirça maʼlum bölgan uçta – A, V, S serotiplari mavjud. Hozirgi vaqtda "A”, "V” tipiga mansub gripp viruslarining bir qator serologik variantlari aniqlangan. Gripp virusi miksoviruslar guruhiga, ortomiksoviruslar oilasiga mansub bölib, RNK saqlaydigan qözğatuvçilar guruhiga kiradi. Gripp virusi taşqi muhit omillari taʼsiriga nihoyatda sezuvçan. Yuqori haroratda virus tezda nobud böladi. Dezinfektsiyalovçi moddalar: xloramin, xlorli ohak va boşqalar taʼsirida 5-10 daqiqadan keyin virus kasallik çaqiruvçi xususiyatini yöqotadi. Ammo gripp virusi past haroratga çidamli bölib, 0 - minus 4 darajadan minus 25-70 darajagaça sovuqda öz hayot faoliyatini bir neça yil davomida saqlab qoladi.
Tarixiy maʼlumotlardan maʼlumki, gripp kasalligining yangi virusi paydo bölgan vaqtlarda kasallik pandemik holatda butun dunyoga tarqalgan. Masalan, 1918-1920-yillardagi "Ispanka” deb nomlangan pandemiya 1 mln. odamni hayotdan olib ketgan. Pandemiya oraliğida har 2-3-yilda gripp kasalligining epidemiyaviy tarqalişi kuzatiladi. Odamdan-odamga havo-tomçi va muloqot yöli bilan yuqadi. Yaʼni, gaplaşganda, aksirganda, salomlaşganda va bemor foydalangan anjomlardan foydalanganda yuqişi mumkin.
Virus organizmga tuşgandan keyin yaşirin davri bir neça soatdan 2-3 kungaça davom etadi. Yaşirin davridan keyin kasallik belgilari yuzaga çiqadi. Kasallikning asosiy belgilari boş oğriği, muşaklardagi oğriq, tana haroratining kötarilişi, yötal, angina, renit bilan boşlanadi va ayrim hollarda qayt qiliş, iç ketiş holatlari kuzatiladi. Bemorga öz vaqtida tibbiy yordam körsatilmasa, oğir oqibatlarga, hatto ölimga olib kelişi mumkin.
Gripp kasalligi bilan kasallangandan keyin odam organizmida gripp kasalligiga qarşi kuraşuvçi immunitet paydo böladi. Lekin bu immunitet turğun emas. Şu sababli 1-1,5-yildan keyin odam gripp virusi bilan qayta kasallanişi mumkin.
Xöş, kasallikning oldini oliş uçun nimalarga eʼtibor beriş kerak?
Odam gripp va boşqa respirator kasalliklar bilan oğriganda uyidan çiqmagan holda tibbiyot xodimlarini uylariga çaqirtirişi kerak. Tibbiy xodimlar kelgunça bemorni uyidagi boşqa odamlardan ajratib qöyib, köproq suyuqliklar, asalli, şirin çoy, limon, malina solingan çoy, kompotlar va boşqa vitaminlarga boy içimliklar içiriş tavsiya qilinadi. Tana harorati yuqori bölsa, paratsitamol yoki boşqa haroratni tuşiruvçi dorilardan foydalaniş zarur. Bemor ajratib qöyilgan xonani tez-tez şamollatib, höllaş usuli bilan tozalaş kerak.
Jamoat joylarida, maktablar, bolalar boğçalari, transportlarda, umumiy ovqatlaniş şoxobçalari, korxona va muassasalarda kundalik tozalaş işlarini xlor saqlovçi, dezinfektsiyalovçi moddalar bilan ötkazib, tez-tez şamollatib turiş tavsiya etiladi. Kasallik qayd qilingan vaqtda jamoat joylarida işlovçilar tört qavatli doka niqoblar taqib işlaşlari kerak. Hududlardagi davolaş-profilaktika muassasalarida gripp kasalligi qayd qilingan vaqtda zudlik bilan yordam körsatiş uçun dori-darmon va dezinfektsiyalovçi vositalar zahirasi taşkil qilinişi zarur.
Gripp kasalligining oldini oliş uçun hozirgi kunda grippga qarşi vaktsinalar işlab çiqarilgan. Yiliga 1-marta grippga qarşi emlaş işlari olib borilsa, gripp kasalligi yuqişining oldi olinadi.
Yuqoridagilarga amal qilsak, kasallikning kirib kelişi va tarqalişining oldini olgan bölamiz.
Gulşod TOJIBOYeVA,
tuman DSENM epidemiologiya bölimi mudiri,
oliy toifali epidemiolog.
(http://navoimed.uz)
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
