XUSUSIY MULK, KIChIK BIZNES VA XUSUSIY TADBIRKORLIKNING IShONChLI HIMOYaSI

Mustaqillik yillarida mamlakatimizda iqtisodiyotni liberallashtarash, boshqaruvning bozor tamoyillari va mexanizmlarini joriy etish, qulay ishbilarmonlik muhitini shakllantirish, kichik biznes va xususiy tabirkorlikni rivojlantirish yoʻlidagi ortiqcha byurokratik toʻsiq hamda gʻovlarni bartaraf etish borasidagi  tizimli ishlar amalga oshirilmoqda.

Muhtaram yurtboshimiz tomonidan joriy yilning 15-mayida qabul qilingan "Xususiy mulk, kichik biznes va xususiy tadbirkorlikni ishonchli himoya qilishni taʼminlash, ularni jadal rivojlantirish yoʻlidagi toʻsiqlarni bartaraf etish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi Farmoni xususiy mulk huquqini mustahkalash, uni ishonchli himoya qilish borasidagi muhim hujjat boʻldi.

Prezidentimizning mazkur Farmoni hamda 2015-yilning 28-aprelidagi "Iqtisodiyotda xususiy mulkning ulushi va ahamiyatini oshirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi Qarori asosida "Oʻzbekiston Respublikasining ayrim Qonun hujjatlariga xususiy mulkni, tadbirkorlik subʼetlarini ishonchli himoya qilishni yanada kuchaytirishga, ularni jadal rivojlantirish yoʻlidagi toʻsiqlarni bartaraf etishga qaratilgan oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritish toʻgʻrisida”gi Qonuni qabul qilindi.

Bu Qonunda amaldagi 40 gayaqin Qonun va 5 ta Kodeksga oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritildi. Ushbu Qonunning maqsadi – xususiy mulk, kichik biznes va xususiy tadbirkorlikning huquqiy himoyasini yanada kuchaytirish, shuningdek, davlat, huquqni muhofaza qilish, nazorat qiluvchi organlarning tadbirkorlik subʼektlari faoliyatiga noqonuniy aralashganlik uchun javobgarligini kuchaytirishdan iboratdir.

Qonunda mikrofirmalar, kichik korxonalar va fermer xoʻjaliklari faoliyati bilan bogʻliq barcha tekshiruvlar nazorat organlari tomonidan rejali tartibda, toʻrt yilda bir martadan koʻp boʻlmagan tartibda amalga oshirilishi, moliya – xoʻjalik faoliyati bilan bogʻliq boʻlmagan rejali tekshiruvlar oʻtkazish muddati 10 kalendar kunidan oshmasligi, tadbirkorlik subʼektlarining moliya-xoʻjalik faoliyatini rejali tekshirishlar faqat soʻnggi tekshiruvdan keyingi davrni qamrab olishi hamda qoʻzgʻatilgan jinoiy ishlar munosabati bilan xoʻjalik yurituvchi subʼektlar faoliyati huquqni muhofaza qiluvchi organlar tomonidan xoʻjalik yurituvchi subʼekt jalb etgan advokatlar ishtirokida amalga oshirilishining belgilab qoʻyilishi yurtimizda qulay biznes muhitini yanada rivojlantirishga xizmat qiladi.

Shuningdek, qonunda tadbirkorlik faoliyatiga toʻsqinlik qilgani va noqonuniy aralashgani uchun davlat, huquqni muhofaza qilish va nazorat qiluvchi organlarning mansabdor shaxslarining javobgarligini kuchaytirish boʻyicha aniq chora-tadbirlar belgilab qoʻyildi. Bundan buyon mansabdor shaxslar xoʻjalik yurituvchi subʼektlar moliyaviy-xoʻjalik faoliyati boʻyicha tekshiruv va taftish oʻtkazish tartibini, davlat xizmatlari koʻrsatish tartibini buzganlik, xoʻjalik yurituvchi subʼektlar faoliyatini va (yoki) ularning bank hisobvaraqlari boʻyicha amaliyotlarni noqonuniy toʻxtatib qoʻyganlik, tadbirkorlik subʼektlariga tegishli boʻlgan binolar va boshqa inshootlarni shu mulkning bozor qiymatini qoplamasdan buzib tashlaganlik, xoʻjalik yurituvchi subʼektlarning hisobvaraqlaridagi mavjud pul mablagʻlari toʻgʻrisidagi axborotni asossiz ravishda talab qilganlik, xoʻjalik yurituvchi subʼektlarni xayriya ishlari va pul mablagʻlari ajratish bilan bogʻliq boshqa tadbirlarga majburiy jalb qilganlik uchun maʼmuriy javobgar boʻladilar.

Tadbirkorlik faoliyati erkinligini himoya qilish sohasidagi qonunchilikni koʻp marotaba buzgan mansabdor shaxslarga nisbatan esa jinoiy javobgarlik choralari ham qoʻllanilishi belgilab qoʻyilmoqda.

Mazkur qonun bilan Oʻzbekiston Respublikasining bir qator kodeks va boshqa qonun hujjatlariga ham oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritildi. Jumladan Oʻzbekiston Respublikasining Jinoyat, Jinoyat-protsessual, Maʼmuriy javobgarlik toʻgʻrisidagi, Soliq, Mehnat, Fuqarolik, Fuqarolik protsessual, Xoʻjalik protsessual, Uy-joy va Yer kadastrlariga, shuningdek, "Fermer xoʻjaligi toʻgʻrisida”gi, "Dehqon xoʻjaligi toʻgʻrisida”gi, "Xoʻjalik yurituvchi subʼektlarning shartnomaviy-huquqiy bazasi toʻgʻrisida”gi, "Baholash faoliyati toʻgʻrisida”gi, "Faoliyatning ayrim turlarini litsenziyalash toʻgʻrisida”gi kabi oʻnlab qonunlarga oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritildi.

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining "Xususiy mulk, kichik biznes va xususiy tadbirkorlikni ishonchli himoya qilishni taʼminlash, ularni jadal rivojlantirish yoʻlidagi toʻsiqlarni bartaraf etish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi Farmoni hamda ushbu Farmon asosida qabul qilingan qonun hujjatlarida belgilangan barcha chora-tadbirlardan yagona maqsad-kichik biznes va xususiy tadbirkorlik, fermerlik harakatini jadal rivojlantirish orqali iqtisodiyotning raqobatbardoshligini oshirish, yurtimizda tinchlik va barqarorlik taʼminlanishidan eng koʻp manfaatdor boʻlgan mulkdorlar sinfini ragʻbatlantirish, pirovardida aholi turmush darajasi va sifatini oshirish, mamlakatimizda aholi bandligini taʼminlash va, shubhasiz, ijtimoiy hayotni yanada yaxshilashga xizmat qiladi.

Mansur ShOMURODOV, tuman davlat soliq inspektsiyasi yuridik shaxslarga soliq solish boʻlimi kameral nazorat shoʻʼba boshligʻi.

Maqola Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi huzuridagi Nodavlat notijorat tashkilotlarini va fuqarolik jamiyatining boshqa institutlarini qoʻllab-quvvatlash jamoat fondi tomonidan moliyalashtirilgan loyiha doirasida tayyorlandi.