INTELLEKTUAL MULK OBʼEKTLARINI FUQAROLIK SUDLARIDA HIMOYa QILIŞ MASALALARI

Intellektual mulk — bu inson aqliy faoliyati natijasida yuzaga keladigan va qonun bilan himoya qilinadigan mulkiy va nomulkiy huquqlar majmuasidir. Bugungi kunda axborot texnologiyalarining keng tarqalişi intellektual mulk obʼektlariga nisbatan huquqbuzarliklarning ham ortişiga olib kelmoqda. Şu boisdan, intellektual mulkni samarali himoya qiliş — dolzarb va ustuvor vazifalardan biri hisoblanadi.

Intellektual mulk muhofazasi davlatning jahon hamjamiyatidagi örnini belgilab beruvçi omillardan biriga aylanib bormoqda. Rivojlangan davlatlar tajribasi şuni körsatmoqdaki, mamlakat taraqqiyoti köp jihatdan intellektual mulkni muhofaza qiliş tizimiga boğliq. Intellektual mulk huquqini himoya qiliş:

Mamlakatimizda innovatsion jarayonlarni rivojlantiriş;

Çet el investitsiyalarini jalb etiş;

Zamonaviy texnologiyalarni olib keliş va joriy etiş;

Pirovard natijada mamlakatimiz iqtisodiyotini rivojlanişida muhim omil bölib xizmat qiladi.

Binobarin, har qanday davlatning intellektual mulkni himoya qilişdagi manfaatdorligi intellektual faoliyat natijalari sohiblariga öz mutlaq huquqlaridan foydalaniş va ularni himoya qiliş uçun maqbul huquqiy rejim örnatişda namoyon böladi.

XALQARO TAJRIBALAR: INNOVATsION INFRATUZILMA

Innovatsion jarayonlarni qöllab-quvvatlaş borasida turli davlatlarda öziga xos tajriba töplangan.

1. AQŞ tajribasi

AQŞ universitetlarida innovatsion infratuzilmalarni şakllantirişga katta eʼtibor beriladi. Bunday infratuzilmalarda ilmiy işlanmalar tijoratlaştirilib, texnologiyalar transferi amalga oşiriladi.

Bey-Doul qonuni (1980): Bu qonun innovatsion jarayonlarning keskin rivojlanişiga, universitetlarga öz ilmiy işlanmalari orqali daromad olişga keng yöl oçib bergan.

Namunalar:

Kaliforniya texnologiya instituti: Amaliy fanlar va injenerlik sohasida yetakçi bölib, unda tadqiqotlarga homiylik qiliş ofisi, texnologiyalar transferi ofisi va tadbirkorlar klubi kabi innovatsion infratuzilmalar taşkil etilgan.

Stenford universiteti: Asosiy innovatsion infratuzilmasi texnologiyalarni litsenziyalaş ofisi hisoblanib, uning funktsiyasi universitetning intellektual mulkini boşqarişdan iborat.

Massaçusets texnologiya instituti (MTI): Texnologiyalarni litsenziyalaş ofisi va tadbirkorlikni rağbatlantirişga qaratilgan boşqa tuzilmalar mavjud.

2. Yaponiya tajribasi

Yaponiyaning yuksak iqtisodiy rivojlanişga çet el innovatsiyalarini faol qöllaş orqali erişgani maʼlum.

Siyosat özgarişi: XX asrning 80-yillariga kelib, Yaponiyaning iqtisodiy siyosati öz ilmiy salohiyatini rivojlantirişga qaratiladi.

Texnopolislar: Mamlakatda 1983-yili texnopolislarni rivojlantiriş kontseptsiyasi işlab çiqilgan.

Natija: Milliy texnoparklarni rivojlantiriş uçun Yaponiya hukumati tomonidan maxsus dasturlar qabul qilinib, dastlab 100 dan ziyod texnopark taşkil etilgan. Texnoparklar işbilarmonlik va ilmiy-texnik soha örtasidagi aloqalarning rivojlanişiga olib keldi.

A. Seytnazarov, Fuqarolik işlar böyiça Amudaryo tuman sudi raisi.