INTELLEKTUAL MULK OBʼEKTLARINI FUQAROLIK SUDLARIDA HIMOYa QILISh MASALALARI

Intellektual mulk — bu inson aqliy faoliyati natijasida yuzaga keladigan va qonun bilan himoya qilinadigan mulkiy va nomulkiy huquqlar majmuasidir. Bugungi kunda axborot texnologiyalarining keng tarqalishi intellektual mulk obʼektlariga nisbatan huquqbuzarliklarning ham ortishiga olib kelmoqda. Shu boisdan, intellektual mulkni samarali himoya qilish — dolzarb va ustuvor vazifalardan biri hisoblanadi.

Intellektual mulk muhofazasi davlatning jahon hamjamiyatidagi oʻrnini belgilab beruvchi omillardan biriga aylanib bormoqda. Rivojlangan davlatlar tajribasi shuni koʻrsatmoqdaki, mamlakat taraqqiyoti koʻp jihatdan intellektual mulkni muhofaza qilish tizimiga bogʻliq. Intellektual mulk huquqini himoya qilish:

Mamlakatimizda innovatsion jarayonlarni rivojlantirish;

Chet el investitsiyalarini jalb etish;

Zamonaviy texnologiyalarni olib kelish va joriy etish;

Pirovard natijada mamlakatimiz iqtisodiyotini rivojlanishida muhim omil boʻlib xizmat qiladi.

Binobarin, har qanday davlatning intellektual mulkni himoya qilishdagi manfaatdorligi intellektual faoliyat natijalari sohiblariga oʻz mutlaq huquqlaridan foydalanish va ularni himoya qilish uchun maqbul huquqiy rejim oʻrnatishda namoyon boʻladi.

XALQARO TAJRIBALAR: INNOVATsION INFRATUZILMA

Innovatsion jarayonlarni qoʻllab-quvvatlash borasida turli davlatlarda oʻziga xos tajriba toʻplangan.

1. AQSh tajribasi

AQSh universitetlarida innovatsion infratuzilmalarni shakllantirishga katta eʼtibor beriladi. Bunday infratuzilmalarda ilmiy ishlanmalar tijoratlashtirilib, texnologiyalar transferi amalga oshiriladi.

Bey-Doul qonuni (1980): Bu qonun innovatsion jarayonlarning keskin rivojlanishiga, universitetlarga oʻz ilmiy ishlanmalari orqali daromad olishga keng yoʻl ochib bergan.

Namunalar:

Kaliforniya texnologiya instituti: Amaliy fanlar va injenerlik sohasida yetakchi boʻlib, unda tadqiqotlarga homiylik qilish ofisi, texnologiyalar transferi ofisi va tadbirkorlar klubi kabi innovatsion infratuzilmalar tashkil etilgan.

Stenford universiteti: Asosiy innovatsion infratuzilmasi texnologiyalarni litsenziyalash ofisi hisoblanib, uning funktsiyasi universitetning intellektual mulkini boshqarishdan iborat.

Massachusets texnologiya instituti (MTI): Texnologiyalarni litsenziyalash ofisi va tadbirkorlikni ragʻbatlantirishga qaratilgan boshqa tuzilmalar mavjud.

2. Yaponiya tajribasi

Yaponiyaning yuksak iqtisodiy rivojlanishga chet el innovatsiyalarini faol qoʻllash orqali erishgani maʼlum.

Siyosat oʻzgarishi: XX asrning 80-yillariga kelib, Yaponiyaning iqtisodiy siyosati oʻz ilmiy salohiyatini rivojlantirishga qaratiladi.

Texnopolislar: Mamlakatda 1983-yili texnopolislarni rivojlantirish kontseptsiyasi ishlab chiqilgan.

Natija: Milliy texnoparklarni rivojlantirish uchun Yaponiya hukumati tomonidan maxsus dasturlar qabul qilinib, dastlab 100 dan ziyod texnopark tashkil etilgan. Texnoparklar ishbilarmonlik va ilmiy-texnik soha oʻrtasidagi aloqalarning rivojlanishiga olib keldi.

A. Seytnazarov, Fuqarolik ishlar boʻyicha Amudaryo tuman sudi raisi.