ДЕМОКРАТИК ҲУҚУҚ ВА ЭРКИНЛИКЛАР КОНСТИТУЦИЯ ВА ҚОНУНЛАР БИЛАН ҲИМОЯ ҚИЛИНАДИ

Ўзбекистон Республикаси Конституциясининг 13-моддасида белгиланган ушбу қоиданинг ҳаётий ифодаси бугунги кунда ҳаётимизнинг ҳар бир жабҳасида

намоён бўлмоқда.

Маълумки, Ўзбекистон Республикаси Конституциясининг 35-моддаси ҳар бир шахсга бевосита ўзи ва бошқалар билан биргаликда ваколатли давлат органларига, муассасаларига ёки халқ вакилларига ариза, таклиф ва шикоятлар билан мурожаат қилиш ҳуқуқини кафолатлайди.

Ўзбекистон Республикаси Адлия вазирлиги Амударё туман бўлими ҳам ўз ваколат доирасида фуқароларнинг мурожаатлари билан ишлашга масъул ҳисобланади.

Бўлимнинг 9 ойлик фаолиятига қисқача тўхталадиган бўлсак, бўлимга жами 168 та ариза ва шикоят келиб тушган бўлиб, ушбу мурожаатларнинг 143 таси ариза, 25 тасини шикоят ташкил қилган. Келиб тушган мурожаатларнинг 158 таси ҳал қилинган. Шундан қаноатлантирилган ариза ва шикоятлар 102 тани, ҳуқуқий тушунтириш берилган мурожаатлар 56 тани ташкил қилади. Шу давр мобайнида бевосита шахсий қабулда жами 151 нафар, сайёр қабулларда 17 нафар фуқаро қабул қилинди.

Бўлим томонидан 2020 йил 3-чорак давомида судларга 25 нафар фуқаронинг манфаатида аризалар киритилиб, шундан 24 таси қаноатлантирилди. Даъво аризаларнинг 21 таси фуқаролик судларига, 4 таси маъмурий судларга киритилиб, улар асосан фуқароларнинг меҳнат ҳуқуқи, пенсия таъминоти, мансабдор шахсларнинг ғайриқонуний хатти-ҳаракати билан боғлиқ ишлардир. Киритилган даъво аризалари натижасида фуқароларга жами 68 миллион 756 минг сўм иш ҳақлари, моддий ва маънавий зарарлар ундириб берилди.

Бўлим фаолиятининг фуқароларнинг ҳуқуқ ва эркинликлари билан боғлиқ яна бир йўналиши бу мониторинг ва ўрганишлардир.

Бўлим томонидан 3-чорак давомида жами 62 та идора ва ташкилотларда мониторинг ва ўрганишлар ўтказилиб, унинг асосий қисми инсон ҳуқуқларини ҳимоя қилиш соҳасига тўғри келди.

Ўтказилган ўрганиш ва мониторинглар давомида идора ва ташкилотлар томонидан йўл қўйилган жами 7560 та қонун бузилиш ҳолатлари аниқланди. Ушбу жараёнларда фуқаролардан келиб тушган мурожаатлар асосида аниқланган қонунбузилиш ҳолатлари бўйича идора ва ташкилотларга жами 88 та тақдимномалар киритилди. Киритилган тақдимномаларга асосан 4 нафар шахс интизомий жавобгарликка тортилди, бюджетга ва фуқароларга жами 1 млрд. 32 млн. сўмдан зиёд пул маблағлари қайтарилди.

Конституциянинг 44-моддасига кўра, ҳар бир шахсга ўз ҳуқуқ ва эркинликларини суд орқали ҳимоя қилиш, давлат органлари, мансабдор шахслар, жамоат бирлашмаларининг ғайриқонуний хатти-ҳаракатлари устидан судга шикоят қилиш ҳуқуқи кафолатланади.

Ўтган тўққиз ой давомида Адлия бўлими томонидан 4 нафар мансабдор шахсга нисбатан фуқароларнинг мурожаатлари билан ишлашда йўл қўйилган хато ва камчиликлари учун маъмурий баённомалар расмийлаштирилди.

Шунингдек, идора ва ташкилотларнинг 3 нафар ходимига нисбатан давлат хизматларини кўрсатишда ва 1 нафар мансабдор шахсга ўз ходими меҳнат ҳуқуқини поймол қилгани сабаб маъмурий жавобгарликка тортиш юзасидан тегишли идораларга маъмурий таклифлар берилди.

Маълумки, Конституциямизнинг 15-моддасига мувофиқ Ўзбекистон Республикасида Ўзбекистон Республикасининг Конституцияси ва қонунларининг устунлиги сўзсиз тан олинади.

Давлат, унинг органлари, мансабдор шахслар, жамоат бирлашмалари, фуқаролар Конституция ва қонунларга мувофиқ иш кўрадилар. Аммо амалиётда кўраяпмизки, айрим фуқароларнинг бу борада билими пастлиги, қонун талабларини тан олмаслиги оқибатида давлат идораларига асосли ва асоссиз талабларни қўйиши, давлат хизматчиларини ҳақорат қилиши, бошқа фуқароларнинг ҳақ-ҳуқуқларини тан олмаслиги каби салбий ҳолатларга гувоҳ бўлмоқдамиз. Яна айрим давлат ходимларининг фуқаролар ўз ҳақ-ҳуқуқини талаб қилиб билмаганидан фойдаланиб, ўз билганича иш тутиб, мурожаатларни тегишли тартибда қабул қилмаслик, мурожаатга беписанд муомалада бўлиш ёки умуман жавоб бермаслик ҳолатлари ҳам кузатилмоқда. Шуларни ҳисобга олиб, фуқароларнинг ҳуқуқий онги ва маданиятини янада ошириш юзасидан бўлим томонидан ўтган 9 ой давомида оммавий ахборот воситаларида 279 та чиқишлар қилинди, оғзаки ҳуқуқий тарғибот 201 тани, кўргазмали тарғибот 36 тани ташкил қилди. Жами 528 та тарғибот тадбирлари ўтказилиб, бунга мингдан ортиқ фуқаро қамраб олинди.

Фурсатдан фойдаланиб, туман Адлия бўлими ходимлари номидан юртдошларимизни Конституциямизнинг 28 йиллиги билан самимий муборакбод этаман, ҳар бир хонадонга тинчлик, соғлик, омонлик тилайман.

М.Матюсупов, Амударё тумани Адлия бўлими бошлиғи.