БОЛА ҲУҚУҚЛАРИ ҚОНУН ҲИМОЯСИДА

Инсон ҳуқуқларининг узвий ва ажралмас қисми бўлган  бола ҳуқуқларини ҳимоялаш масаласи юртимизда устувор йўналишлардан бири сифатида белгиланган. Зеро, мамлакатимизда 18 ёшга тўлмаганлар аҳолининг тахминан 40 фоизини ташкил этади.

«Бола ҳуқуқларининг кафолатлари тўғрисида»ги, «Таълим тўғрисида»ги Қонунлар ҳамда Кадрлар тайёрлаш миллий дастури, 2004-2009 йилларда мактаб таълимини ривожлантириш Давлат умуммиллий дастури, «Ёшлар йили», «Соғлом авлод йили», «Она ва бола йили», «Соғлом она ва бола йили» каби давлат дастурларининг ҳаётга татбиқ этилиши орқали мамлакатимизда ёш авлоднинг ҳуқуқ ва манфаатларини ҳимоя қилиш, уларнинг ҳар томонлама баркамол ривожланиши учун зарур шарт-шароитлар яратилди.

Маълумки, 1992 йил 9 декабрда мамлакатимиз қўшилган илк ҳалқаро ҳуқуқий ҳужжат «Бола ҳуқуқлари тўғрисида»ги конвенция бўлиб, ушбу ҳужжатда эътироф этилган ҳуқуқларни амалга ошириш учун барча чора-тадбирлар изчиллик билан ҳаётга татбиқ этилмоқда ва унинг ижроси бўйича Миллий маърузалар мунтазам равишда БМТнинг  Бола ҳуқуқлари қўмитасига тақдим этиб келинмоқда.

Республикамизда бола ҳуқуқлари эркинликлари ва қонуний манфаатларни таъминлашни тартибга солувчи қонунчилик тизими яратилган. Жумладан, бу тизим Конституция, Фуқаролик, Оила, Меҳнат, Жиноят, Жиноят Процессуал, Жиноят ижроия, Маъмурий жавобгарлик тўғрисидаги кодексларни «Таълим тўғрисида»ги, «Фуқаролар соғлиғини сақлаш тўғрисида»ги, «Ўзбекистон Республикасида ёшларга оид давлат сиёсатининг асослари тўғрисида»ги, «Ўзбекистон Республикасининг фуқаролиги тўғрисида»ги, «Одам савдосига қарши курашиш тўғрисида»ги қонунлар ва бола ҳуқуқларини амалга ошириш масалаларини тартибга солувчи бошқа норматив-ҳуқуқий ҳужжатларни ўз ичига олади.   

Ўзбекистон Республикаси Оила Кодексининг 65-моддасида боланинг оилада яшаш ва тарбияланиш ҳуқуқи, ушбу кодекснинг 66-моддасида боланинг ота-онаси ва бошқа қариндошлари билан кўришиш ҳуқуқи, 67-моддасида эса боланинг ҳимояга   бўлган ҳуқуқи, 68-моддасида боланинг ўз фикрини  ифода этиш  ҳуқуқи, 69-моддасида боланинг исм, ота исми ва фамилия олиш ҳуқуқи, 70-моддасида боланинг исми ва фамилиясини ўзгартириш ҳуқуқлари белгиланган бўлиб, бола ҳуқуқлари ҳақида қонунчиликда белгиланган кўплаб мисолларни келтириш мумкин.

Эътироф этиш керакки, ҳеч кимдан кам бўлмайдиган баркамол авлодни тарбиялаш масаласи нафақат давлат органлари, жамоат ташкилотлари ва муассасаларнинг вазифаси, балки келажак олдидаги масъулиятни ҳис қилган ҳолда ҳар бир оила, ота-она, қолаверса, ҳар бир шахснинг асосий ва доимий бурчидир.

Санобар  ХОлбОева,

туман ФҲДЁ бўлими мудираси.          

(Фото - http://uza.uz)