Ovqatlaniş madaniyatiga amal qiliş orqali salomatlikni yanada yaxşilaş mumkin.

Yaʼni, har bir kişi oziq- ovkat mahsulotlarining foydalilik jixatlarini bilib, söng isteʼmol qilişi lozim. Soğlom turmuş tarzini qaror toptirişda bu yanada muhimroqdir. Xöş, salomatligimizni mustahkamlaş usullari qanday?

Kartoşkada  vitaminlar  möl

Kartoşka  tarkibida kaliy köp va u organizmdan ortiqça  suvni çiqarib yuborişga yordam beradi. Kartoşka askorbin kislotaga  ham boy. Yuz gramm kartoşkadagi taxminan 20mg askorab kislotasi organizm  kunlik ehtiyojining uçdan bir qismini taşkil etadi. Kartoşkada folat kislotasi, kaltsiy tuzi, magniy, fosfor, V, RR guruxidagi vitaminlar bor.

Kartoşkaning siqib olingan suvi bilan tabiblar oşqozon va ön ikki barmoqli içak yaralarini davolaşadi. Organizmni  xiltlardan tozalaş uçun kartoşka şarbatiga sabzi va salderey suvi aralaştiriş lozim. Lekin kartoşka suvini  qandli diabet va semizlikda içiş tavsiya etilmaydi. Çunki  tarkibidagi kraxmal dardning zörayişiga sabab bölişi mumkin. Kartoşka suvini haddan taşkari köp içiş oşqozon osti bezi faoliyatini yomonlaştiradi.

Tanosil kasalliklaridan qiynalayotgan kişilarga kartoşkani köp isteʼmol qiliş mumkin emas. Aks holda bu peşob-toş xastaligining zörayişiga, meteorizmga, oşqozon-içak yöli kasalliklariga olib keladi.

Meva yeyiş meʼyorda bölsin

Höl mevalarni isteʼmol qilişda maʼlum tartib-qoidalar mavjud. Buni bilib qöygan maʼqul. Aytaylik, anjirda juda köp biriktiruvçi töqimalar bor. Şu sababli uni içaklar yalliğlanişida çeklang. Bu mevada qand miqdori  möl-köl bölgani uçun qandli diabet bilan kasallanganlarga tavsiya etilmaydi.

Şaftolini kun örtasida, ovqatlanişdan sal oldin isteʼmol qilsangiz, foydasi köproq böladi.

Bananni esa oç qoringa yemang, orqasidan suv içsangiz, yanayam yomon. Oyoq venasi tomiri kengayganda(varikozda) banan yeyiş umuman tavsiya etilmaydi. Bu meva  sovuq  mijozli, ruhan va jismonan nozik hamda tuşkunlikka moyil kişilar uçun zararli. U juda sekin hazm  böladi, içakda  köp yel hosil qiladi, safro ajralişini susaytiradi.

Nok yeyilgandan söng to hazm bölgunça sovuq suv içiş mumkin emas. Şuningdek, nokni göştli taomlar bilan ham yeb bölmaydi. Olxöri haddan ziyod yeyilsa, boş miya faoliyatini yomonlaştiradi. Olça va toğolçani maʼda şirasi kislotaligi baland bölgan kişilar kamroq isteʼmol qilganlari maʼqul.

Şirin anor köp yeyilsa, hazmni buzadi,maʼdani zaiflaştiradi, teri qatlamlarini dağallaştiradi. Bavosirga çalingan bemorlarga anor buyurilmaydi.

Yoğlar ham davolaydi

Yaşil ösimliklar va ulardan olinadigan yoğlar şifobaxş xususiyatga ega. Masalan, oşqovoq yoği içni yumşatadi, öt (safro) işlab çiqarilişini tezlaştiradi, jigar va buyrak işini yaxşilaydi.

 Paxta yoği sal qizdirib bolalar şamollaganda , burni oqqanda tomoğiga va beliga hamda oyoq  kaftlariga yupqa qilib surtilsa, şifo böladi. Oyoq –qöl va boşqa joylar lat yeganda, suyak singanda 500gr paxta yoğiga yarim kilogramm piyozni töğrab, söng qizdirib, şikastlangan aʼzoga  boğlanadi, şunda şiş qaytib, oğriq pasayadi.

Kanakunjut yoği qabziyatda (iç qotganda) 3 maxal bir çoy qoşiqdan oç qoringa  içiladi. Zaytun yoği yurak kasalliklarining oldini  oladi, öt qopini tozalaydi, qonda xolesterin miqdorini  kamaytiradi, bolalarda  suyak ösişini  yaxşilaydi. Zaytun yoği  oşqozon va oşqozon osti bezi, içaklar, jigar  faoliyatini  meʼyorga soladi.  Oşqozon va ön ikki barmoqli içak  yaralari bitişiga   yordam beradi. Qabziyatdan  qiynaladiganlar nahorda  zaytun yoğidan bir çoy qoşiq içib turişlari  kerak . Zaytun yoği  vitamin Ye va antiooksidantlarga boy bölgani sababli qarişni sekinlaştiradi.

Tabiblar taʼkidlaşiça , behi yoği sovuq olgan  aʼzoga  va yorilgan joyga  surtilsa , tuzalişini tezlaştiradi. Yonğoq yoği esa qon oqişini tuxtatadi. Kuçli iç ketişi   va nafas qisilişida foydali. Sovuq mijozli kişilarga  yonğoq yoğida  palov pişirib yediriladi. Buyrak va qovuq sustligiga ham davo.

Çakanda(oblepexa) yoği köpinça  kuygan joyni davolaş maqsadida  teriga surtiladi.

Jumaboy YaVQAŞEV, Amudaryo tuman tibbiyot

birlaşmasi salomatlik markazi şifokori.