“Biz OITSga qarşimiz. Biz soğlom turmuş tarzi tarafdorimiz”

1988-yildan boşlab 1-dekabr butunjahon OITSga qarşi kuraş kuni sifatida belgilanib kelinmoqda. Bu kun soğlom hayot tarzini ilgari suriş, OITS xavfi haqida keng jamoatçilikni xabardor qiliş, kasallikning keng tarqalişining oldini oliş çoralari haqidagi fuqarolarning bilimlarini oşiriş borasida köpgina çora-tadbirlar amalga oşiriladi.

OITS şunday ayovsiz kasallikka jinsi, irqi, millati, elatidan qatʼiy nazar, nosoğlom hayot keçiruvçi insonlarni öz  domiga tortaveradi, har yili dunyo miqyosida qançadan-qança odamlarning hayotiga zomin bölmoqda. Şuning uçun ham unga qarşi kuraşişda ham xalqaro hamkorlik yölga qöyilgan. Butun dunyoda 1-dekabr kunini soğlom turmuş tarzi tarğiboti kuni sifatida nişonlaşga ulkan ahamiyat qaratilmoqda.

Özbekistonda ham 2001  yildan beri bu halokatli kasallikka qarşi  xalqaro hamkorlar bilan birga kuraşib kelinmoqda. Amalga oşirilayotgan tibbiy-profilaktik qöşma dasturlar tufayli köpgina kişilarning  hayoti saqlab qolindi, kasallikni öz vaqtida aniqlaş, sifatli parvarişlaş, hayotiy zarur davolaniş imkoniyatlari yaratildi.

Aniqlanişiça kasallik 80 foiz holatda nosoğlom hayot keçiruvçilar - fohişalar, giyohvandlar, tanosil kasalliklari bilan tez-tez oğrib turuvçilarda uçrar ekan.

Respublikamizda OITS kasalligining oldini oliş va unga qarşi kuraş böyiça hamda bu kasallikni tarqatişga urinuvçi şaxslarni qattiq nazorat qiliş haqida respublika qonuni va uzoq muddatga möljallangan dasturi tuzilgan. Yurtimizda OITSning tarqalib ketişining oldini oliş çoralaridan biri - unga qarşi kuraşuvçi ixtisoslaştirilgan respublika markazi, viloyat va şaharlarda esa uning bölimlari taşkil etildi, diagnostika laboratoriyalari faoliyati yölga qöyildi.

Eng avvalo bu kasallik odamdan odamga qanday yuqadi? Esda tutiş lozimki, OITS odamdan odamga zino, zarursizlantirilmagan kesuvçi, sançiluvçi asbob-uskunalar orqali, onadan bolaga  bola tuğilayotganda yuqişi mumkin.
Birlaşgan Millatlar Taşkilotining OIV OITS böyiça dasturi – YuNEYDSning bergan maʼlumlotlariga köra, bugungi kunda dunyo böyiça 37 million OIV infektsiyasi bilan yaşayotgan kişilar röyxatga olingan. Mamlakatimizda şu yilning birinçi noyabr holatiga bunday şaxslar 42098 nafarni taşkil etadi. Ularni, bu kasallikdan aziyat çekayotganlarni qöllab-quvvatlaş, uşbu global tibbiy-ijtimoiy muammoga odamlarning eʼtiborini yana bir bor jalb qiliş va soğlom turmuş tarzi afzalliklarini tarğib qiliş maqsadida yurtimizda 1-dekabr – Butunjahon OITSga qarşi kuraş kuni keng nişonlandi. Şuningdek, tumanimizda ham uşbu maşʼum kasallikning oğir oqibatlaridan ogoh etuvçi, ehtiyot çoralari böyiça bilimlarni tarğib etuvçi tadbirlar ötkazildi. Ovul va mahallalarda, mehnat jamoalarida tibbiyot muassasalarida “Biz OITSga qarşimiz, biz soğlom turmuş tarafdorimiz” şiori ostida ötkazilgan bunday tadbirlar aholining uşbu kasallikdan ogohligini oşirişga xizmat qiladi.

Jumaboy YaVQAŞEV, tuman Tibbiyot birlaşmasi

taşkiliy işlar böilmi mudiri.