Virusli gepatit “A”ga qarşi emlaş – KASALLIKNING OLDINI OLIŞDA ENG SAMARALI YÖLDIR

Virusli gepatit “A” kasalligi hozirgi kunda butun dunyo böyiça keng tarqalgan kasalliklardan hisoblanadi. Jahon Soğliqni Saqlaş Taşkilotining maʼlumotiga köra dunyoda har yili 1,5 mln. inson uşbu kasallikka çalinadi. Virusli gepatitning bu turi keng tarqalgan bölib, uning salmoği jami virusli gepatitlar orasida dunyoning turli mamlakatlarida özgarib turadi. Yevropa va AQŞ da virusli gepatit “A” kasalligining salmoği 10 dan 30 foizni taşkil etadi. Rivojlanib borayotgan Osiyo, Afrika va Lotin Amerikasi kabi mamlakatlarda 70-90 foizni taşkil etadi.

Sönggi yillarda respublikamizda virusli geputit “A” ning salmoği jami virusli gepatitlar orasida 95 foizni taşkil etmoqda. Har 3-4-yilda virusli gepatit “A” kasalligining davriylik kötarilişi kuzatiladi. Bu holat asosan uşbu kasallikka qarşi immunitetga ega bölmagan insonlarga köproq boğliq böladi.

Verusli gepatit “A” içak kasalligi hisoblanib, asosan maişiy-muloqot yöli orqali, şu jumladan ifloslangan qöllar orqali yuqadi. Maktabgaça hamda maktab yoşidagi kiçik bolalar bu xastalikka boşqalarga nisbatan köproq çalinadilar.

Bugungi kunda bolalar örtasida virusli gepatit “A” kasalligi tarqalişining oldini olişda eng samarali va yagona çora-tadbirlardan biri-profilaktik emlaş hisoblanadi.

Sönggi yillarda virusli gepatitning “A” turiga qarşi emlaş işlari dunyoning Isroil, Gretsiya, Italiya, Qozoğiston kabi köpgina mamlakatlarida ötkazilayapti.

Bugungi kunda virusli gepatit “A” dan himoyalaniş uçun yuqori samarali vaktsinalar işlab çiqilgan. Uşbu vaktsinalar yuqori immunogen taʼsirga ega bölib, kasallik rivojlanişining oldini oladi. Virusli gepatitning “A” turiga qarşi emlaş tajribalari şundan dalolat beradiki, bunda nafaqat emlanganlar kasallikdan himoyalanişdi, balki uşbu xududlarda virus tsirkulyatsiyasining kamayişi ham yaqqol közga taşlanadi.

2017-yildan boşlab respublikamiz böyiça virusli gepatitning “A” turiga qarşi emlaş işlari olib borilayapti. Emlaş aholining öz mablağlari hisobidan ötkazilib, u 170000 sömga amalga oşiriladi.

Virusli gepatit “A” kasalligi bilan kasallangan bolalar nimjon, kamharakatçan bölişib, ular biron bir işni qilişda tezda çarçab qoladilar. Ularning tezda boşqa kasalliklarga ham çalinişi kuzatilişi mumkin. Agar farzandingiz virusli gepatit “A” kasalligi bilan kasallansa, uning şifoxonada kamida 20-21 kun davolanişi va buning natijasida esa ança mablağ sarflaşingizga töğri keladi.

Şunday ekan, har bir ota-ona öz farzandini virusli gepatit “A” kasalligiga qarşi ehtiyotdan emlatişni unutmasin!

D.BABAJANOV, tuman DSENM boş şifokori.