Oʻrmonlar ekologiya musaffoligiga xizmat qiladi

Fuqarolar atrof tabiiy muhitga ehtiyotkorona munosabatda boʻlishga majburdirlar.

Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyasining

50-moddasi.

Hozirgi davrda jahon jamoatchiligini xavotirga solayotgan global muammolardan eng yirigi - yer yuzining barcha mintaqalarida sodir boʻlayotgan ekologiya muammolaridir. Bu eng avvalo rivojlangan mamlakatlardagi ming-minglab sanoat korxonalarining qattiq, suyuq va gaz holatidagi zaharli chiqindilarning milliard tonnalab uyumlari, qurilish, xoʻjalik, texnikaviy va maishiy chiqindilar, bundan tashqari, transport vositalari motorlaridan chiqayotgan zaharli gazlar, turli mintaqalardagi oʻrmonlar yongʻinidan chiqayotgan zaharli tutunlar albatta, atmosfera havosining musaffoligiga jiddiy putur yetkazib, azon qatlamining yupqalashishiga va hatto baʼzi oʻrinlarda teshilib, katta-katta tuynuklar hosil boʻlishiga, atmosfera ekologiyasi holati va muvozanatining buzilishiga, toza havomizning bulgʻanishiga olib keladi. Atmosfera va biosferamizda yuzaga kelgan bu ogʻir ekologik muammolar yuki biz insonlar zimmasidadir. Bunda, albatta, biz oʻrmonchilar zimmasida ekologiyamiz musaffoligi uchun kurashish vazifasi turganligini bir daqiqa boʻlsa-da unutmasligimiz kerak. Chunki oʻrmonlarga atmosferani kislorod bilan boyituvchi asosiy manba sifatida qarab, oʻrmon xoʻjaliklarini rivojlantirish bugungi kundagi dolzarb vazifadir. Mamlakatimizda oʻrmon xoʻjaliklarini yanada rivojlantirish, uning oʻsimliklar va hayvonot dunyosi bioxilma-xilligini boyitish, yangi madaniy oʻrmonzorlarni kengaytirish maqsadida Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2011-yil 26-avgustda chiqarilgan "Quyi Amudaryo davlat biosfera rezervati faoliyatini tashkil etish toʻgʻrisida”gi 243-qaroriga muvofiq "Qipchoq” davlat oʻrmon xoʻjaligining asosiy oʻrmon bilan qoplangan maydonlaridan 3536,5 gektari davlat biosfera rezervati tasarrufiga oʻtkazildi va oʻrmonzorlar ustidan davlat nazorati kuchaytirilib, oʻsimliklar va hayvonot dunyosi bioxilma-xilligi muhofazasi yaxshilandi. Bioxilma-xillikni yanada boyitish boʻyicha yangi istiqbolli loyihalar ishlab chiqilmoqda va bu loyihalarni amalga oshirish uchun puxta zamin hozirlanmoqda. Shu jumladan qoʻshni Beruniy tumanidagi "Baday toʻqay” qoʻriqxonasidagi xongul, yaʼni Buxoro bugʻularining meʼyordan ortiq koʻpayib ketishi munosabati bilan ularning bir qismini biosfera rezervati tasarrufidagi "Bekboy toʻqay” toʻqayzorlariga oʻtkazish loyihasi amalga oshirilish arafasida. Ayni kunda biosfera rezervati hisobidagi "Bekboy toʻqay”da juda kam, noyob parranda qushiga aylangan qirgʻovullarning va boshqa mayda qushlarning hamda toʻngʻiz, quyon, boʻrsiq, shoqol, yovvoyi mushuk, tipratikon va boshqa yovvoyi hayvonlarning koʻpayayotganligi bugungi kunda yaqqol sezilmoqda. Bu albatta mazkur toʻqayzorlarda oʻsimliklar dunyosining boyiyotganidan, qushlar va turli yovvoyi hayvonlarning koʻpayishi uchun qulay shart-sharoitlar yaratilayotganidan darak beradi. Kelgusida biosfera rezervatiga taalluqli boʻlgan toʻqayzorlarning avaylab-asralishi va rivojlantirilishi natijasida bu maskanlardagi flora va fauna olami yanada boyiydi.

Tabiiy oʻrmonzorlarni asrash, muhofaza qilish va rivojlantirish barobarida madaniy oʻrmonzorlarni barpo qilish biz oʻrmonchilar zimmasidagi muhim vazifadir. Joriy 2013-yil erta koʻklamda madaniy oʻrmonzorlar barpo qilish uchun 33 gektar maydon hozirlandi. Shundan 30 gektari qumloq hududlarga toʻgʻri kelganligi bois saksovul nihollari ekildi. Qolgan 3 gektar yerga nektarbop yapon saforasi va jiyda koʻchatlari ekilib, parvarish qilinmoqda. Kelgusida madaniy oʻrmonzorlar maydonini yanada kengaytirish va mevali bogʻlar barpo qilish istiqboldagi rejalarimizdir.

Farhod Matkarimov,