SOLIQ TIZIMIDAGI ISLOHOTLAP ÖZ SAMAPASINI BEPMOQDA

Bozor iqtisodiyoti şaroitida davlat özining içki va taşqi vazifalarini, har xil ijtimoiy, iqtisodiy va siyosiy çora-tadbirlarni amalga oşiriş uçun zarur bölgan mablağlarning asosiy qismini soliqlar orqali töplaydi. Jumladan, soliqlar respublika va mahalliy byudjetlar daromadlarini şakllantiradi, aholining turmuş darajasini tartibga solib turadi. Soliqlarning iqtisodiy mohiyati davlat bilan yuridik va jismoniy şaxslar örtasida vujudga keluvçi majburiy tölovlarga asoslangan moliyaviy munosabatlar bilan ifodalanadi. Bu moliyaviy munosabatlar maxsus ijtimoiy xarakterga ega bölib, milliy daromadning bir qismi bölgan pul mablağlarini davlat ixtiyoriga safarbar qilişga xizmat qiladi.

Soliq siyosati borasida Özbekiston Pespublikasida olib borilayotgan islohotlar özining samarasini körsatmoqda. Davlat bilan korxonalar örtasidagi munosabat endilikda faqat soliq orqali amalga oşiriladigan holatga aylanmoqda.

Hozirgi şaroitda respublikamizda soliqqa tortiş tizimining samarali modelini yaratiş yuzasidan olib borilayotgan izlanişlar natijasida soliq tizimini takomillaştiriş, aholi va tadbirkorlarning soliq yukini kamaytiriş borasida keng kölamli işlar amalga oşirilmoqda. Soliq qonunçiligiga kiritilayotgan özgartirişlar, jismoniy va yuridik şaxslarga taqdim etilayotgan yengillik va imtiyozlar öz samarasini bermoqda.
Prezidentimizning “Özbekiston Pespublikasining 2018-yilgi asosiy makroiqtisodiy körsatkiçlar prognozi va Davlat byudjeti parametrlari töğrisida”gi qarori hamda “Soliq va byudjet siyosatining 2018-yilga möljallangan asosiy yönalişlari qabul qilinganligi munosabati bilan Özbekiston Pespublikasining ayrim qonuni hujjatlariga özgartiriş va qöşimçalar kiritiş töğrisida”gi qonun qabul qilindi. Mazkur xujjatlarda ham soliq yukini yanada kamaytiriş, soliq soliş mehanizmini har jihatdan soddalaştirişga, soliq maʼmurçiligini takomillaştirişga alohida eʼtibor qaratilgan.

Jumladan, birgina foyda va obodonlaştiriş hamda ijtimoiy infratuzilmani rivojlantiriş soliqlarining birlaştirilişi natijasida ham soliq tölovçilarga yengilliklar yaratildi. Ilgari foyda soliği stavkasi 7,5 foiz, obodonlaştiriş va ijtimoiy infratuzilmani rivojlantiriş soliği stavkasi 8 foizni taşkil etgan. Endilikda uşbu soliq staqkasi avvalgi 15,5 foiz örniga 14 foiz qilib belgilandi. Bundan taşqari, soliq kodeksining bir qança moddalariga ham özgartirişlar kiritildi.

Soliq tizimidagi bu kabi özgartirişlar soliq tölovçilariga, jumladan, tadbirkorlarga qator qulayliklar, öz navbatida erkinliklarni ham yaratib berdi. Bu esa, albatta, ularning faoliyatiga ijobiy taʼsirini körsatmoqda. Holbuki, joriy yildan közlangan maqsad ham tadbirkorlar faolligini oşiriş, ularning sonini köpaytirişga qaratilgan.

Muyassar ŞOMUPODOVA, Oliy harbiy bojxona instituti 1-kurs tinglovçisi.