TENIARINXOZ – XAVFLI PARAZIT(MI)?
Teniarinxoz odamlarning ingichka ichaklarida parazitlik qiluvchi chuvalchang. Ushbu kasallik Oʻzbekiston Respublikasi hududining barcha viloyatlarida roʻyxatga olingan boʻlib, birinchi marta Xorazm viloyatida 1890 yillarda topilgan. Uni odamlar zararlangan qoramol va choʻchqa goʻshti va goʻsht mahsulotlarini yetarlicha pishirmasdan, isteʼmol qilishi oqibatida yuqtirib olishadi. Odam oshqozoniga tushgan tuxumlar qobigʻi yorilib, undan ajralib chiqqan skaleks oʻzining toʻrtta soʻrgʻichi yordamida ingichka ichakning yuqori boʻlimining devoriga yopishib oʻsa boshlaydi. Oʻrtacha uch oy ichida parazit voyaga yetib, u oʻzidan yetilgan boʻgʻimlarni ajrata boshlaydi. Bu chuvalchang odam ingichka ichagida 10-yildan ortiq yashaydi.
Tashqi muhitga odam axlati bilan tushgan parazit boʻgʻimlari yorilib, undagi tuxumlar atrof-muhitga tarqaladi.
Agar odam ichagida bir nusxa parazit boʻlsa, undan bir yilda 2500 boʻgʻim ajraladi, har bir boʻgʻimda 145 mingdan 175 mingtacha tuxum boʻlsa, yana koʻpayib, tashqi muhitga chiqadi va xavflilik darajasi oshadi.
4-5 oydan keyin u yuqumli holatga keladi. Hayvonlar va inson uchun infektsiya manbaiga aylanadi.
Bu chuvalchang asosan odam organizmini zararlaydi va dastlabki bir-ikki oylarda hech qanday kasallik belgilari namoyon boʻlmasligi mumkin. Parazitning oʻsishi va rivojlanishi natijasida odamning qorin boʻshligʻida ogʻriq, yuzaga keladi. Ich qotishi, holsizlik, qayt qilish, bolalarda bosh aylanishi, bosh ogʻrigʻi, uyquning buzilishi, tez charchash, nerv sistemasining buzilishi namoyon boʻladi. Bunday holatlarda, albatta tibbiyot muassasalariga murojaat qilish kerak.
2017-yilning toʻqqiz oyi mobaynida ushbu kasallikka chalingan 5 nafar odam roʻyxatga olindi. Ular 2010-2012-yillarda tugʻilgan bolalardir. Shundan kelib chiqib aytish mumkinki, aholi sogʻlom ovqatlanish, goʻsht mahsulotlarini yetarlicha pishirib isteʼmol qilish qoidalariga qatʼiy amal qilishi zarur.
Tumanimiz fuqarolarini goʻsht sotib olish va isteʼmol qilishda ehtiyot boʻlishga chaqiramiz.
Egambergan QUTLIMURATOV,
tuman veterinariya laboratoriyasining
bakteriologiya va parazitologiya boʻlimi mudiri.
(Foto - http://navoivet.uz)
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
