SOLIQLAR VA BOŞQA MAJBURIY TÖLOVLAR BÖYIÇA UNDIRUV QARZDORNING MOL-MULKIGA QARATILADI (mi)?

Özbekiston Respublikasi Soliq Kodeksining 23-moddasiga köra Özbekiston Respublikasi hududida soliqlar va boşqa majburiy tölovlar amal qiladi hamda ular Özbekiston Respublikasi Oliy Majlisi tomonidan joriy etiladi va bekor qilinadi.

Soliq Kodeksining 34-moddasiga asosan soliq tölovçilar yuqorida belgilangan soliqlar va boşqa majburiy tölovlarni öz vaqtida hamda töliq miqdorda tölaşlari şart.

Agar uşbu tölovlarni tölaş muddatlari buzilgan taqdirda Soliq Kodeksining 120-moddasiga köra, ötkazib yuborilgan har bir kun uçun 0,033 foiz miqdorida penya hisoblanadi, ammo penya miqdori tegişli soliqlar va boşqa majburiy tölovlar böyiça qarz summasidan oşib ketmasligi kerak.

Soliq tölovçi soliqlar va boşqa majburiy tölovlarni belgilangan muddatda tölamagan taqdirda unga yoki uning vakiliga soliq qarzini uziş töğrisidagi talabnoma uni olganligini va talabnoma olingan sanani tasdiqlovçi usulda topşiriladi.

Soliq qarzini uziş töğrisidagi talabnoma yuridik şaxs tomonidan olingan kundan eʼtiboran ön kun içida yuridik şaxs, şuningdek tadbirkorlik faoliyatiga doir qism böyiça yakka tartibdagi tadbirkor soliq qarzini uzmagan taqdirda va Soliq Kodeksining 63-moddasida nazarda tutilgan çoralarni qöllaş natijasida soliq qarzi uzilmay qolaversa, davlat soliq xizmati organlari undiruvni Soliq Kodeksining 64-moddasida belgilangan tartibda soliq tölovçiga uning debitorlari ötkazişi lozim bölgan summalarga qaratadi.

Yuridik şaxs, şuningdek tadbirkorlik faoliyatiga doir qism böyiça yakka tartibdagi tadbirkor soliq qarzini uziş töğrisidagi talabnomani olgan kundan eʼtiboran öttiz kun içida soliq qarzini uzmagan taqdirda va agar yuqorida nazarda tutilgan çoralarni qöllaş natijasida mol-mulkka qaratiş uçun, qonun hujjatlarida belgilangan eng kam miqdordan köp bölgan summadagi soliq qarzi uzilmay qolsa, davlat soliq xizmati organlari undiruvni Soliq Kodeksining 65-moddasida belgilangan tartibda soliq tölovçining mol-mulkiga qaratadi.

Soliq qarzining summasi undiruvni mol-mulkka qaratiş uçun qonun hujjatlarida belgilangan eng kam miqdordan oz bölgan, biroq tölaş muddati tugaganidan keyin bir yil içida tölanmagan hollarda ham undiruvni soliq tölovçining mol-mulkiga qaratiş çoralari qöllaniladi.

Undiruvni soliq tölovçining mol-mulkiga qaratiş davlat soliq xizmati organining daʼvo arizasi asosida sud tartibida amalga oşiriladi.

Sud amaliyoti şuni körsatmoqdaki, 2015-yilda 3231 ta xöjalik yurituvçi subʼektlarning 235 mln. 430 ming sömlik, 2016-yilda 3034 ta xöjalik yurituvçi subʼektlarning 166 mln. 508 ming sömlik hamda joriy yilning birinçi yarmida esa 1744 ta xöjalik yurituvçi subʼektlarning 76 mln. 862 ming sömlik boqimanda qarzlarini ularning mol-mulkiga qaratiş töğrisida hal qiluv qarorlari qabul qilingan.

Soliqlarning mamlakatimiz iqtisodiyotining rivojiga taʼsirini inobatga olsak, soliq va boşqa majburiy tölovlarni öz vaqtida tölaş ğoyat muhim vazifalarimizdan biri ekanligini heç birimiz unutmasligimiz lozim.

B.Temirxanova,

Qoraqalpoğiston Respublikasi iqtisodiy sudi raisi.

(Foto - http://www.norma.uz)