SOLIQLAR VA BOShQA MAJBURIY TOʻLOVLAR BOʻYIChA UNDIRUV QARZDORNING MOL-MULKIGA QARATILADI (mi)?

Oʻzbekiston Respublikasi Soliq Kodeksining 23-moddasiga koʻra Oʻzbekiston Respublikasi hududida soliqlar va boshqa majburiy toʻlovlar amal qiladi hamda ular Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi tomonidan joriy etiladi va bekor qilinadi.

Soliq Kodeksining 34-moddasiga asosan soliq toʻlovchilar yuqorida belgilangan soliqlar va boshqa majburiy toʻlovlarni oʻz vaqtida hamda toʻliq miqdorda toʻlashlari shart.

Agar ushbu toʻlovlarni toʻlash muddatlari buzilgan taqdirda Soliq Kodeksining 120-moddasiga koʻra, oʻtkazib yuborilgan har bir kun uchun 0,033 foiz miqdorida penya hisoblanadi, ammo penya miqdori tegishli soliqlar va boshqa majburiy toʻlovlar boʻyicha qarz summasidan oshib ketmasligi kerak.

Soliq toʻlovchi soliqlar va boshqa majburiy toʻlovlarni belgilangan muddatda toʻlamagan taqdirda unga yoki uning vakiliga soliq qarzini uzish toʻgʻrisidagi talabnoma uni olganligini va talabnoma olingan sanani tasdiqlovchi usulda topshiriladi.

Soliq qarzini uzish toʻgʻrisidagi talabnoma yuridik shaxs tomonidan olingan kundan eʼtiboran oʻn kun ichida yuridik shaxs, shuningdek tadbirkorlik faoliyatiga doir qism boʻyicha yakka tartibdagi tadbirkor soliq qarzini uzmagan taqdirda va Soliq Kodeksining 63-moddasida nazarda tutilgan choralarni qoʻllash natijasida soliq qarzi uzilmay qolaversa, davlat soliq xizmati organlari undiruvni Soliq Kodeksining 64-moddasida belgilangan tartibda soliq toʻlovchiga uning debitorlari oʻtkazishi lozim boʻlgan summalarga qaratadi.

Yuridik shaxs, shuningdek tadbirkorlik faoliyatiga doir qism boʻyicha yakka tartibdagi tadbirkor soliq qarzini uzish toʻgʻrisidagi talabnomani olgan kundan eʼtiboran oʻttiz kun ichida soliq qarzini uzmagan taqdirda va agar yuqorida nazarda tutilgan choralarni qoʻllash natijasida mol-mulkka qaratish uchun, qonun hujjatlarida belgilangan eng kam miqdordan koʻp boʻlgan summadagi soliq qarzi uzilmay qolsa, davlat soliq xizmati organlari undiruvni Soliq Kodeksining 65-moddasida belgilangan tartibda soliq toʻlovchining mol-mulkiga qaratadi.

Soliq qarzining summasi undiruvni mol-mulkka qaratish uchun qonun hujjatlarida belgilangan eng kam miqdordan oz boʻlgan, biroq toʻlash muddati tugaganidan keyin bir yil ichida toʻlanmagan hollarda ham undiruvni soliq toʻlovchining mol-mulkiga qaratish choralari qoʻllaniladi.

Undiruvni soliq toʻlovchining mol-mulkiga qaratish davlat soliq xizmati organining daʼvo arizasi asosida sud tartibida amalga oshiriladi.

Sud amaliyoti shuni koʻrsatmoqdaki, 2015-yilda 3231 ta xoʻjalik yurituvchi subʼektlarning 235 mln. 430 ming soʻmlik, 2016-yilda 3034 ta xoʻjalik yurituvchi subʼektlarning 166 mln. 508 ming soʻmlik hamda joriy yilning birinchi yarmida esa 1744 ta xoʻjalik yurituvchi subʼektlarning 76 mln. 862 ming soʻmlik boqimanda qarzlarini ularning mol-mulkiga qaratish toʻgʻrisida hal qiluv qarorlari qabul qilingan.

Soliqlarning mamlakatimiz iqtisodiyotining rivojiga taʼsirini inobatga olsak, soliq va boshqa majburiy toʻlovlarni oʻz vaqtida toʻlash gʻoyat muhim vazifalarimizdan biri ekanligini hech birimiz unutmasligimiz lozim.

B.Temirxanova,

Qoraqalpogʻiston Respublikasi iqtisodiy sudi raisi.

(Foto - http://www.norma.uz)