NIKOHDAN OLDINGI TIBBIY KOʻRIK – SOGʻLOM OILANI ShAKLLANTIRISh ASOSI

Mustaqil taraqqiyot va rivojlanish yoʻlidan borayotgan Oʻzbekiston Respublikasida huquqiy-demokratik davlat va erkin fuqarolik jamiyati qurish jarayonida jamiyatning yaxlitligini kafolatlovchi Oila institutini mustahkamlash uchun istiqbolli siyosat olib borilmoqda.

Davlatimizda oilaga jamiyatning asosi, muhim boʻgʻini sifatida qaraladi, oila faqat shaxsiy masala emas, ijtimoiy muhim masaladir. Chunki komil inson har tomonlama farovon, bekamu-koʻst, sogʻlom oilada tarbiya topadi, ulgʻayadi. Sogʻlom avlodni voyaga yetkazish, sogʻlom oilaviy muhitni shakllantirish davlat siyosatining ustuvor masalalaridan biridir.

Nikohning huquqiy asosini FHDYo organlarida qonuniy roʻyxatdan oʻtkazilgan nikoh tashkil etadi. Qonuniy nikoh maʼlum shartlarga rioya qilinib tuziladi va nikohlanuvchi shaxslar oʻrtasida huquq va majburiyatlarni keltirib chiqaradi.

Oila qonunchiligida oʻziga xos yangilik - nikohdan oldingi tibbiy koʻrikdan oʻtishning nikoh tuzish uchun ahamiyati, tibbiy koʻrik holatining nikoh tuzish jarayoniga taʼsiri bugungi kunda dolzarb hisoblanadi.

Oila kodeksining 13-moddasida nikoh tuzish tartibi va shartlari belgilab qoʻyilgan.

Oila kodeksiga yangi norma sifatida tibbiy koʻrikdan oʻtish toʻgʻrisida 17-modda kiritildi.

Mazkur moddaga asosan nikohlanuvchi shaxslar tegishli sogʻlikni saqlash tizimi muassasalarida tibbiy koʻrikdan oʻtadilar.

Bu borada Vazirlar Mahkamasining 2003-yil 25-avgustdagi 365-sonli qarori bilan tasdiqlangan Nizom qabul qilingan.

Nizomga koʻra, nikohlanuvchi shaxslar belgilangan tartibda oʻz salomatliklarini tekshirtirib koʻrishlari shart.

Nizom talablariga muvofiq, nikohlanuvchi shaxslar quyidagi kasallik turlari: psixik, narkologik, tanosil, sil kasalligi va OIV/OITS boʻyicha tibbiy koʻrikdan oʻtadilar.

Sogʻlom oilani shakllantirish uchun shart-sharoitlar yaratish, irsiyat bilan bogʻliq va tugʻma kasalliklarga chalingan bolalar tugʻilishining oldini olish nikohlanuvchi shaxslarni tibbiy koʻrikdan oʻtkazishning maqsadi hisoblanadi.

Tibbiy koʻrikdan oʻtkazishga asos boʻlib FXDYo organlari tomonidan berilgan yoʻllanma hisoblanadi. Tekshiriluvchilarga alohida tibbiyot kartasi yuritiladi, bu kartada pasport maʼlumotlari hamda tekshirish natijalari toʻliq aks ettiriladi.

Agar tekshiriluvchilarda biror kasallik aniqlansa, bu kasallik maʼlumotnomaga yozib qoʻyiladi va bu kasallikni aniqlagan shifokor tuzilayotgan nikohning ehtimol tutilgan tibbiy-ijtimoiy oqibatlari toʻgʻrisida tushuntirish beradi.

Nikohlanuvchi shaxslar nikoh qayd etilgunga qadar ikkinchi tomonni tibbiy tekshirish natijalaridan xabardor qilishi shart. Tekshirish natijasida darhol davolash kursidan oʻtishni talab etuvchi kasalliklar aniqlangan taqdirda, bu shaxslar belgilangan tartibda tegishli davolash muassasalariga yoʻnaltiriladi.

Tekshirilish muddati – 2 hafta.

Tibbiy koʻrikdan oʻtishning ijobiy tomoni shundaki, yuqoridagi kasalliklar inson va nasl uchun xavflidir, tibbiy koʻrikdan oʻtish bilan kelajak naslning sogʻlom dunyoga kelishiga zamin yaratiladi.

2016 yilning oʻtgan toʻrt oyi mobaynida tumanimizda 926 nafar yoshlar nikoh oldi tibbiy koʻrigidan oʻtkazildi. Ularning 5 nafarida ruhiy, 16 nafarida somatik kasalliklar aniqlandi va davolanishga yoʻnaltirildi.

Kuzatishlar va amaliyot shuni koʻrsatmoqdaki, nikohdan oldingi tibbiy koʻrikdan ongli ravishda oʻtish, salomatlikni asrashning aynan oʻzimizga, oilamizga bogʻliq jihatlarini bilish, oilada sogʻlom yashash tarzi koʻnikmalarini shakllantirish,  naslni poklovchi, davlatimizni kuchli qiluvchi omil sifatida baholanmoqda.

Hakimboy SABIROV,

tuman tibbiyot birlashmasining nikohdan oldingi tibbiy koʻrikka masʼul xodimi.

(Foto - http://uchquduq-gazeta.uz)