Jismoniy imkoniyati çeklangan bolalarga amaliy yordam

Özbekiston Respublikasi Oliy Majlisi huzuridagi Nodavlat notijorat taşkilotlarini va fuqarolik jamiyatining boşqa institutlarini qöllab-quvvatlaş Jamoat fondi tomonidan  2015-yil 15-iyundan 15 iyulgaça ötkazilgan "Fuqarolik jamiyati institutlarining jismonan soğlom va har tomonlama rivojlangan barkamol avlodni tarbiyalaşga yönaltirilgan loyihalarini qöllab-quvvatlaş”  mavzusidagi 3-tanlov yakuni natijalariga köra  Parlament komissiyasining 2015-yil 29-avgustdagi Qarori bilan Toşkent şahar nogiron Gemofiliya bemorlari Jamiyati  ğolib deb topildi.

Loyihaning nomi: "7 yoşdan 18 yoşgaça bölgan 50 nafar nogiron gemofiliya bemorlarini tibbiy-psixologik, ijtimoiy-pedagogik, huquqiy jihatdan hayotga tayyorlaş, ularga kompyuterdan foydalanişning boşlanğiç va örta kurs maʼlumotlarini beriş, hamda şaxmat-şaşka öyinlarini örgatiş”      

Loyihaningbajariliş muddati  12 oy.

Loyihaning umumiy summasi: 25 000 000 söm.

Loyihaning asosiymaqsad va vazifalari:

Nogiron gemofiliya bemorlarini hayotga har taraflama tayyorlab boriş. Davolaniş paytida darslaridan qolib ketmasliklari uçun taʼlim-tarbiya işlarini davolaniş bilan birgalikda olib boriş. Gemofiliya bemorlarini tibbiy-psixologik, ijtimoiy-pedagogik, huquqiy jihatdan xayotga tayyor bölişlariga kömak beruvçi kurs taşkil qiliş. Ularga kompyuterdan foydalanişning boşlanğiç va örta kurs maʼlumotlarini beriş xamda şaxmat-şaşka maşğulotlarini olib boriş. Ularni har taraflama qöllab quvvatlab, ular ongiga "Gemofiliya bemorlari heç kimdan kam emas va kam bölmaydi xam” degan ijobiy tuşunçani singdiriş.

Maʼlumki Gemofiliya kasalligi oğir irsiy kasallik bölib bu xastalikda qon ivişi jarayonida qatnaşuvçi VIII, IX yoki XI-omillardan biri sentizining pasayişi yoki buzilganligi yoki baʼzi xollarda umuman nol darajaga tuşib qolişi natijasida yuzaga keladigan turli xildagi qon ketişlar xamda böğimlarga qon quyilişlari bilan tavsiflanadi. Kasallik faqat öğil bolalarda keçib, nasldan naslga ötadi va bolalikdanoq boşlanadi. Kasallikning birinçi alomatlari jarohatlanganda töxtamasdan qon ketişi, bolaning tişi çiqayotganda milklarning qonaşi, xatna-sunnat qildirilganda qonning töxtamasligi, yurişni boşlagandan söng oyoqlar va köllarning böğimlariga qon quyilişi bilan boşlanadi. Böğimlar serharakat bölganligi tufayli birinçi qon quyilişidan söng tez-tez qon quyilişlari kaytalanişi natijasida böğimlarning faoliyati özgarib qöl va oyoqlarda turli xildagi deformatsiyalar yuzaga keladi, natijada qöl yoki oyoq yiğilib bukilmaydigan, çözilmaydigan bölib qotib qoladi. Gemofiliyaga çalingan kasallar yetuklik çoğidayok nogiron bölib qoladilar.

Respublikamizda 1500 dan ortiq Gemofiliya bemorlari bölib 25 foizdan ortiqroği maktab yoşidagi bolalardan iborat. Ular bugungi kunda Toşkent şaxridagi Gematologiya va Qon quyiş Ilmiy Tekşiriş Institutida xamda viloyatlar markaziy şifoxonasining gematologiya bölimlarida davolanib kelmokdalar. Ularning deyarli barçasi I- va II-gurux nogironlaridirlar.

Gemofiliyaga çalingan bemorlarning kasalxonada bir martalik davolaniş davomiyligi örtaça 20 kunni taşkil qiladi. Yil davomida ular 3-4-martagaça, baʼzan esa undan xam köp kasalxonada yotib davo muolajalarini olişga majbur böladilar. Bu vaqt mobaynida bolalar maktabdagi taʼlimdan ançagina ortda qolib ketişadi. Şu bilan birga doimiy tarzda kasalxonada davolaniş ular ruhiyatiga salbiy taʼsir körsatib jamoatçilikdan özlarini olib qoçişlariga, xayot oxirigaça şunday, oğriq va azoblar iskanjasida davom etadi degan notöğri tuşunçaning paydo bölişiga olib kelmoqda.

"Jismoniy imkoniyati çeklangan bolalarni qöllab-quvvatlaş, ularni sportning turli maşğulotlariga, fan va sanʼatga jalb qilişning amaliy çoralarini köriş” nominatsiyasi böyiça ğoliblik qölga kiritilgaç mazkur loyihani amalga oşiriş maqsadida Toşkent şaxar nogiron gemofiliya bemorlari Jamiyati joylaşgan  Gematologiya va qon quyiş ilmiy tekşiriş instituti, Gemofiliya va qon tizimi Depressiyasi markazida maxsus xona taşkil qilindi. Taʼlim jarayoni uçun kerak böladigan barça jihozlar harid qilindi va örnatildi. Bugunga kelib Gemofiliya bemorlarini tibbiy-psixologik, ijtimoiy-pedagogik, huquqiy jihatdan hayotga tayyorlaş böyiça maşğulotlar loyiha rahbari tomonidan xaftasiga 6 kun 60 daqiqadan, şuningdek lozim bölgan holatlarda qöşimça tarzda bemorlarning ota-onalari uçun xam amalga oşirilmoqda. Maşğulot uçun tarixiy, madaniy, juğrofiy, badiiy, sanʼatşunoşlik, madaniyat va taʼlim tarbiyaga oid turli adabiyotlardan iborat bölgan ixçam kutubxona mavjud.

Kompyuterdan foydalanişning boşlanğiç va örta kurs maʼlumotlarini beriş maşğulotida:

ü    5 dona kompyuter barça jihozlari bilan birgalikda bor.

ü    Maşğulotlar informatika maʼlumotiga ega bölgan murabbiy tomonidan xaftasiga 3-marta 60 daqiqadan olib borilmoqda.

Şaxmat şaşka maşğulotlarini olib borişda:

ü    Maşğulot uçun 10 dona şaxmat xamda 10 dona şaşka töplamlari bor.

ü    Maşğulot tegişli murabbiy tomonidan xaftasiga 3-marta 60 daqiqadan olib borilmoqda.

Mazkur jarayondan avvalo nogiron gemofiliya bemorlari, ularning ota onalari juda xam mamnundirlar. Ularning aytişlariça kasallik sababli köp vaqtlari şifoxonada ötadigan maktab yoşidagi gemofiliya bemorlari uçun mazkur tadbirning amalga oşirilganligi ularning taʼlim tarbiya jarayonidan orqada qolib ketmasliklari yölida qilingan, tahsinga loyiq işdir.

Xulosa qilib aytganda Özbekiston Respublikasi Oliy Majlisi huzuridagi Nodavlat notijorat taşkilotlarini va fuqarolik jamiyatining boşqa institutlarini qöllab-quvvatlaş Jamoat fondi tomonidan ajratilgan davlat granti loyihasi Toşkent şahar nogiron Gemofiliya bemorlari Jamiyati  tomonidan belgilab olingan vazifalar doirasida özgaça bir ruh, özgaça şijoat bilan amalga oşirilmoqda.

Zafarjon Behbudov, Toşkent şahar nogiron Gemofiliya bemorlari Jamiyati Raisi.