Profilaktik emlash – inson salomatligining kafolati

Yuqumli kasalliklar faqat yakka inson emas, balki butun jamiyat salomatligi uchun jiddiy tahdid soladi. Ayniqsa, bolalarda bu kabi kasalliklar ogʻir kechib, nogironlik yoki oʻlim holatlarigacha sabab boʻlishi mumkin. Zamonaviy tibbiyotda yuqumli kasalliklarning oldini olishning eng samarali yoʻli – bu profilaktik emlash hisoblanadi. Emlash tufayli inson organizmida muayyan kasallikka qarshi immunitet shakllanib, ushbu xastalikning oldi olinadi.

“Aholining sanitariya-epidemiologik osoyishtaligi toʻgʻrisida”gi Qonunning 33-moddasiga koʻra, Profilaktik emlashlarning milliy taqvimiga muvofiq, shuningdek epidemik koʻrsatkichlar taqazosiga koʻra profilaktik emlashlar oʻtkaziladi. Amudaryo tumanida ham har yili 13 turdagi boshqariladigan yuqumli kasalliklarga qarshi profilaktik emlash ishlari olib borilmoqda.

Soʻnggi yillarda mamlakatimizda immunoprofilaktika ishlarining samarali tashkil etilgani, vaktsinatsiyaning keng qoʻllanilayotgani natijasida koʻplab yuqumli kasalliklar keskin kamaydi. Bu esa aholi salomatligini muhofaza qilishda muhim yutuqlardan biri hisoblanadi.

Dunyoda soʻnggi yillarda qizamiq kasalligining tarqalishi qayta kuzatilmoqda. Jumladan, Jahon sogʻliqni saqlash tashkilotining 2025-yil mart oyidagi maʼlumotiga koʻra, Yevropa davlatlarida soʻnggi 25-yil ichida 2024-yilda eng koʻp – 127 ming 350 ta holat qayd etilgan. Bu 2023-yilga nisbatan 2-marta koʻp. Afsuski, ushbu kasallik 38 ming nafar bemorning hayotiga zomin boʻlgan. Bunday holatlardan kelib chiqib aytish mumkinki, emlash koʻrsatkichlari yetarli darajada boʻlmasa, qizamiqning oldini olish deyarli imkonsiz.

Amudaryo tumanida ham yuqumli kasalliklarning oldini olish borasida samarali ishlar amalga oshirilmoqda. Tuman Tibbiyot birlashmasi tasarrufidagi tugʻruq boʻlimi, koʻp tarmoqli markaziy poliklinika, oilaviy shifokorlik punktlari va boshqa tibbiyot muassasalari qoshida jami 17 ta emlash punktlari faoliyat yuritmoqda. Ushbu punktlarda 13 turdagi yuqumli kasalliklarga qarshi profilaktik emlash ishlari olib borilmoqda.

2024-yil davomida tumanda 4 ming 341 nafar chaqaloq tugʻilgan boʻlib, ulardan 4 ming 314 nafari virusli gepatit V, 4 ming 300 nafari esa tuberkulyozga qarshi vaktsina bilan emlangan. Bu koʻrsatkichlar orqali kasalliklarning tarqalishining oldi olinmoqda.

Qizamiq kasalligining oldini olish maqsadida ham amaliy choralar koʻrilmoqda. Jumladan, 2024-yilda tumanda tibbiy sababsiz emlanmagan, yoki faqat bir marta emlangan va 6 oylikdan 30 yoshgacha boʻlgan fuqarolardan 14 ming 741 nafari, 2025-yilning birinchi choragida esa 2 ming 403 nafari emlangan. Bu ishlar hozirgi kunda ham davom ettirilmoqda. Ushbu saʼy-harakatlar natijasida 2025-yilda tumanda qizamiq kasalligi qayd etilmadi.

Yuqumli kasalliklarni davolashdan koʻra uning oldini olish ancha samarali va xavfsizdir. Shu bois davlatimiz tomonidan bolalarni kasalliklarga qarshi emlashga katta eʼtibor qaratilmoqda. Vaktsinalar katta mablagʻlar evaziga olib kelinayotgan ekan, ota-onalar ham oʻz farzandlarining emlanishini oʻz vaqtida taʼminlashlari lozim. Hurmatli ota-onalar! Farzandlaringiz salomatligiga befarq boʻlmang, vaqtida emlating va kelajak avlodning sogʻlom boʻlishiga hissa qoʻshing!

Janaxmet Sabirov, Amudaryo tumani SEO va JSB epidemiolog-immunologi.