MAShAQQATLAR ChEKIB, BAXTGA YeTGAN MOMO

Rimajon Ikkinchi jahon urushi boshlanganida 12 yashar qizaloq edi. Zamon ogʻir, 1937-1939-yillarda hukm surgan “qama-qama”lar, bugun bir tengqurining otasi yo akasini, ertasiga oʻzlarining biron bir qarindoshini, mahalladoshini notanish, gʻalati otliqlar kelib qoʻllariga kishan solib olib  ketganlarini koʻraverib, yoshiga nisbatan ancha erta ulgʻaygan Rimajon kattalarga oʻxshab gʻam chekar, qaygʻurar, hatto yaxshi zamonlar kelishini Allohdan iltijolar qilib soʻrardi. 12 yoshli navnihol qizaloq kattalarga qoʻshilib, urushga ketgan erkaklarning oʻrniga qazuvga chiqar, paxta ekib, chopiq qilardi. “Urush bolalari” deyishardi front ortidagi frontlarda ter toʻkkan Rimajon kabi navnihol oʻsmirlarni.

Ana shu “urush bolalari” Ikkinchi jahon urushida qozonilgan olamshumul gʻalabaga beqiyos ulkan hissalarini qoʻshgan davr fidoyilari boʻldilar.

Esida, hozirgi Qipchoq qishlogʻi hududida mayda-mayda kolxozlar boʻlardi. Rimajon oʻsha kolxozlardan biridagi paxtachilik brigadasida ishchi boʻlganida hali suyagi qotmagan qizaloq edi. Frunze nomli bu kolxozning yumushlari hech tugamasdi. Bir-ikki soat maktabda nomigagina taʼlim olgan bolalar maktabdan soʻng toʻgʻri dalaga chiqib ketishardi. Erta bahordan to kech kuzgacha oyoq kiyimdan muammo boʻlmas, “ishchi bolalar” yalangoyoq yurishga majbur  edilar. Qishda biri urushga ketgan akasining, biri otasining ogʻir kirza etiklarini kiyib, qazuvga chiqishar, maktabga esa aka-uka, opa-singillar tushlikkacha biri kiygan kiyimni, tushlikdan soʻng ikkinchisi kiyib, oʻqishga borishardi. Hatto  kitob jildigacha oʻrtada boʻlar, buning  uchun talashmas, hayot odamlarni bir-birlariga oʻta mehrli, oqibatli qilib qoʻygandi goʻyo.

Oʻlimlarni, yoʻqotishlarni koʻraverib diydalari qotib ketgandi ularning. Rimajon Otajonova to Ikkinchi jahon urushi tugagunga qadar kolxozchilar bilan bab-baravar mehnat qildi.

– Chigitni qoʻlda ekardik, – eslaydi momo, – baʼzan tuni boʻyi qoʻllarim zirqirab ogʻrib chiqardi. Mehnat odamni toblaydi, deyishardi kattalar. Toblandik, lekin bu mashaqqatli yillar soʻnggi taqdirimizga oʻz muhrini bosdi, oʻqishimiz chala qoldi.

“Hamma narsa front uchun!” degan daʼvatkor shior urush yillaridagi Rimajon kabi navnihol bolalarning bolaligi, bolaligiga qoʻshib orzu-umidlarini ham urushga safarbar etgan edi. Qorni nonga, egni kiyimga yolchimay ulgʻaygan, mashaqqatli mehnatlari uchun yolchitib haq olishni bilmay voyaga yetgan Rimajon Otajonova Ikkinchi jahon urushi ishtirokchisi boʻlgan Qurbonboy Aminov bilan turmush qurdi. Urushdan keyingi tiklanish yillari yosh oila uchun oson boʻlmadi. Ular tongdan-shomgacha kolxoz dalasida ter toʻkdilar, yaxshi kunlar umidi bilan, shukronalar qilib umr kechirdilar.

Uch qiz, ikki oʻgʻilni tarbiyalab, voyaga yetkazishdi, kasb-korli qilishdi. Oysanam, Xolbika, Bibisora qizlari, Maqsudxon va Ismoiljon ismli oʻgʻillarining kamolini koʻrish nasib etganidan Rimajon momo mamnun.

– Qurbonboy bobongiz urush jarohatlari azobi tufayli ertaroq ketib qoldilar, –mahzunlik bilan xotirlayli momo. – Jahannam ichidan omon qaytib, oʻgʻil-qiz oʻstirdik, tinch zamonlarni koʻrdim, armonim yoʻq, derdilar doim. Axir shunday dorilomon kunlarda yashab ham armon qilish mumkinmi? Mening ham armonim yoʻq. Bizlar koʻrgan mashaqqatlarni, ogʻir damlarni hech bir avlod koʻrmasin!

Momoning tilidan shukronalar tushmaydi. Atrofi toʻla bogʻ-boʻston, chamanzor. Ne istasa, muhayyo qiladigan farzandlari, nevara-yu chevaralarining sanogʻidan adashib ketadigan momo yana shukronalik bilan duoga qoʻl ochadilar:

– El-yurt tinch boʻlsin, bolalar, zurriyodlarimiz sogʻ, hayotimiz bardavom boʻlsin! Odamzot nasli hech qachon urush koʻrmasin, Allohu akbar!

Momoning atrofini toʻldirib turgan 50-60 nafar nevara-chevara-yu evaralarning koʻzlari chaqnab ketadi, quvonchdan, momojonlari bilan shirin diydordan yayrab-yashnaydi bolajonlar.

Ilohim momomizga kuch-quvvat bersin-u ezgu tilaklari ijobat boʻlsin!

Robiya YOʻLDOShEVA.