MAŞAQQATLAR ÇEKIB, BAXTGA YeTGAN MOMO

Rimajon Ikkinçi jahon uruşi boşlanganida 12 yaşar qizaloq edi. Zamon oğir, 1937-1939-yillarda hukm surgan “qama-qama”lar, bugun bir tengqurining otasi yo akasini, ertasiga özlarining biron bir qarindoşini, mahalladoşini notaniş, ğalati otliqlar kelib qöllariga kişan solib olib  ketganlarini köraverib, yoşiga nisbatan ança erta ulğaygan Rimajon kattalarga öxşab ğam çekar, qayğurar, hatto yaxşi zamonlar kelişini Allohdan iltijolar qilib sörardi. 12 yoşli navnihol qizaloq kattalarga qöşilib, uruşga ketgan erkaklarning örniga qazuvga çiqar, paxta ekib, çopiq qilardi. “Uruş bolalari” deyişardi front ortidagi frontlarda ter tökkan Rimajon kabi navnihol ösmirlarni.

Ana şu “uruş bolalari” Ikkinçi jahon uruşida qozonilgan olamşumul ğalabaga beqiyos ulkan hissalarini qöşgan davr fidoyilari böldilar.

Esida, hozirgi Qipçoq qişloği hududida mayda-mayda kolxozlar bölardi. Rimajon öşa kolxozlardan biridagi paxtaçilik brigadasida işçi bölganida hali suyagi qotmagan qizaloq edi. Frunze nomli bu kolxozning yumuşlari heç tugamasdi. Bir-ikki soat maktabda nomigagina taʼlim olgan bolalar maktabdan söng töğri dalaga çiqib ketişardi. Erta bahordan to keç kuzgaça oyoq kiyimdan muammo bölmas, “işçi bolalar” yalangoyoq yurişga majbur  edilar. Qişda biri uruşga ketgan akasining, biri otasining oğir kirza etiklarini kiyib, qazuvga çiqişar, maktabga esa aka-uka, opa-singillar tuşlikkaça biri kiygan kiyimni, tuşlikdan söng ikkinçisi kiyib, öqişga borişardi. Hatto  kitob jildigaça örtada bölar, buning  uçun talaşmas, hayot odamlarni bir-birlariga öta mehrli, oqibatli qilib qöygandi göyo.

Ölimlarni, yöqotişlarni köraverib diydalari qotib ketgandi ularning. Rimajon Otajonova to Ikkinçi jahon uruşi tugagunga qadar kolxozçilar bilan bab-baravar mehnat qildi.

– Çigitni qölda ekardik, – eslaydi momo, – baʼzan tuni böyi qöllarim zirqirab oğrib çiqardi. Mehnat odamni toblaydi, deyişardi kattalar. Toblandik, lekin bu maşaqqatli yillar sönggi taqdirimizga öz muhrini bosdi, öqişimiz çala qoldi.

“Hamma narsa front uçun!” degan daʼvatkor şior uruş yillaridagi Rimajon kabi navnihol bolalarning bolaligi, bolaligiga qöşib orzu-umidlarini ham uruşga safarbar etgan edi. Qorni nonga, egni kiyimga yolçimay ulğaygan, maşaqqatli mehnatlari uçun yolçitib haq olişni bilmay voyaga yetgan Rimajon Otajonova Ikkinçi jahon uruşi iştirokçisi bölgan Qurbonboy Aminov bilan turmuş qurdi. Uruşdan keyingi tiklaniş yillari yoş oila uçun oson bölmadi. Ular tongdan-şomgaça kolxoz dalasida ter tökdilar, yaxşi kunlar umidi bilan, şukronalar qilib umr keçirdilar.

Uç qiz, ikki öğilni tarbiyalab, voyaga yetkazişdi, kasb-korli qilişdi. Oysanam, Xolbika, Bibisora qizlari, Maqsudxon va Ismoiljon ismli öğillarining kamolini köriş nasib etganidan Rimajon momo mamnun.

– Qurbonboy bobongiz uruş jarohatlari azobi tufayli ertaroq ketib qoldilar, –mahzunlik bilan xotirlayli momo. – Jahannam içidan omon qaytib, öğil-qiz östirdik, tinç zamonlarni kördim, armonim yöq, derdilar doim. Axir şunday dorilomon kunlarda yaşab ham armon qiliş mumkinmi? Mening ham armonim yöq. Bizlar körgan maşaqqatlarni, oğir damlarni heç bir avlod körmasin!

Momoning tilidan şukronalar tuşmaydi. Atrofi töla boğ-böston, çamanzor. Ne istasa, muhayyo qiladigan farzandlari, nevara-yu çevaralarining sanoğidan adaşib ketadigan momo yana şukronalik bilan duoga qöl oçadilar:

– El-yurt tinç bölsin, bolalar, zurriyodlarimiz soğ, hayotimiz bardavom bölsin! Odamzot nasli heç qaçon uruş körmasin, Allohu akbar!

Momoning atrofini töldirib turgan 50-60 nafar nevara-çevara-yu evaralarning közlari çaqnab ketadi, quvonçdan, momojonlari bilan şirin diydordan yayrab-yaşnaydi bolajonlar.

Ilohim momomizga kuç-quvvat bersin-u ezgu tilaklari ijobat bölsin!

Robiya YÖLDOŞEVA.