9-aprel - Qoraqalpoğiston Respublikasi Konstitutsiyasi qabul qilingan kun

Konstitutsiya - OBOD TURMUŞ ASOSI

Özbekiston Respublikasi mustaqilikka erişganidan keyin Qoraqalpoğiston ham Özbekiston Respublikasi tarkibiga kiradigan suveren demokratik Respublika deb eʼlon qilindi.

Qoraqalpoğiston Respublikasining amaldagi Konstitutsiyasi 1993-yil 9-aprel kuni Qoraqalpoğiston Respublikasi Oliy Kengaşining 12-sessiyasida qabul qilindi.

Qoraqalpoğiston Respublikasi Konstitutsiyasining 3-moddasiga köra, Qoraqalpoğiston  Respublikasi özining maʼmuriy-hududiy tuzilişi masalalarini mustaqid hal qiladi, davlat hokimiyati va boşqaruv organlarining tizimini belgilaydi, Özbekiston  Respublikasi siyosatiga mos siyosatni olib boradi.

Konstitutsiyaning 5-moddasida körsatilişiça, Qoraqalpoğiston  Respublikasi qonun bilan tasdiqlanadigan öz ramzlari, bayroği va madhiyasiga ega.

Konstitutsiyaning ikkinçi bölimi inson va fuqarolarning asosiy huquqlari, erkinliklari, burç va majburiyatlari töğrisida bölib, jinsi, irqi, millati, tili, dini, ijtimoiy kelib çiqişi, eʼtiqodi, şaxsi va ijtimoiy mavqeidan qatʼiy nazar qonun oldida tengdir deb körsatilgan.

Konstitutsiyaning yana bitta muhim hususiyatlaridan biri, huquqiy va siyosiy tafakkurning eng yuksak yutuqlarini xozirgi zamon Konstitutsiyaviy ilmini özida mujassam etib, qoraqalpoq xalqi madaniyati va milliy anʼanalarining çuqur ildizlariga suyanganligidir, qolaversa, qoraqalpoq xalqining azaldan, asrlar davomida orzu qilib kelgan öz taqdirini özi belgilaş huquqining mukammal ravişda ifoda etilganligidir.

Özbekiston Respublikasida yagona fuqarolikning örnatilişiga muvofiq Qoraqalpoğiston  Respublikasining har bir fuqarosi Özbekiston Respublikasining fuqarosi bölib hisoblanadi.

Konstitutsiyaning 7-, 8-, 9- va 10-boblari fuqarolarning şaxsiy huquq va erkinliklari töğrisida bayon qilingan moddalarni öz içiga oladi.

Fuqarolarning siyosiy huquqlari ham Konstitutsiyaning alohida moddalari bilan belgalab qöyilgan, yaʼni Qoraqalpoğiston Respublikasi fuqarolari jamiyat va davlat işlarini boşqarişda bevosita öz vakillari orqali iştirok etiş, saylaş va saylaniş, kasaba uyuşmalariga, siyosiy  partiyalarga, jamoat birlaşmalariga uyuşiş, qonunlarda belgilangan tartibda namoyişlar ötkaziş, davlat organlariga, muassasalariga yoki xalq vakillariga ariza, taklif va şikoyatlar bilan murojaat qiliş huquqlariga ham egadirlar.

Şuningdek, fuqarolarga şaxsiy huquq va erkinliklar, siyosiy huquqlar berilişi bilan birga ularning burç va majburiyatlari ham Konstitutsiyada öz aksini topgan, yaʼni fuqarolar qonunlarga rioya qilişga, boşqa kişilarning huquqlari, erkinliklari, şaʼni va qadr-qimmatini hurmat qilişga, Qoraqalpoğiston  Respublikasi xalqining tarixiy, maʼnaviy va madaniy  merosini avaylab-asraşga, madaniy yodgorliklarni muhofaza qilişga, tabiatni qöriqlaşga va ehtiyotkorona munosabatda bölişga majburdilar.

Fuqarolar qonun bilan belgilangan tartibda soliqlar va mahalliy yiğimlarni tölaşga, harbiy yoki muqobil xizmatni ötaşga ham majburdirlar.

Bugungi kunda Konstitutsiya jamiyatimizga xalq manfaatlari yölidagi islohotlarni davom ettiriş uçun şart-şaroitlarni vujudga keltirib, huquqiy asoslar yaratmoqda.

Konstitutsiya inson huquqlarini, barqarorlikni va har bir oilaning munosib hayot keçirişida barça fuqarolarga işonçli va istiqbolli yölni belgilab bermoqda.

Fursatdan foydalanib, barçani Konstitutsiya kuni bayrami bilan qizğin muborakbod etaman.

P.MATÇANOVA,

1-sonli tuman davlat notarial idorasi notariusi, II darajali huquqşunos.