Soliq islohoti natijalari: 6 oy içida tuman mahalliy byudjetiga ötgan yilning şu davriga nisbatan 245 foizga köp tuşum tuşdi

Maʼlumki, iqtisodiyotga soliq yukining darajasini kamaytiriş, şuningdek, soliq solişning soddalaştirilgan va umumbelgilangan tizimi böyiça soliqlarni tölaydigan xöjalik yurituvçi subʼektlar örtasidagi soliq yuki darajasidagi nomutanosibliklarni bartaraf etiş maqsadida 2019-yil 1-yanvardan boşlab tovar aylanmasi 1 mlrd. sömdan oşgan korxonalar umumbelgilangan soliq tölovlariga ötkazildi.

2019-yildan foyda soliği stavkasi köpçilik yuridik şaxslar uçun kamaytirildi.Bundan taşqari 2019-yil 1-yanvardan boşlab, yalpi tuşumi 3 mlrd. sömdan oşmaydigan korxonalar uçun qöşilgan qiymat soliğini hisoblab çiqariş va tölaşning soddalaştirilgan tartibi joriy etildi.

Amalga oşirilgan soliq islohotlari natijasida tuman böyiça byudjetga 2019-yil yanvar-iyun oylari uçun belgilangan 42 mlrd. 236 mln. söm prognoz körsatkiçi, haqiqatda 59 mlrd. 396 mln. söm qilib, yaʼni reja 140,6 foizga ortiği bilan bajarildi. Bu körsatkiç ötgan yilning şu davriga soliştirilganda 244,8 foizga yoki 34 mlrd. 568,8 mln. sömga köpdir. Birgina 2019-yilning iyun oyida byudjetga 12 mlrd. 621,4 mln. söm qöşimça mablağlar jalb etildi.

Tuman Davlat soliq inspektsiyasi tomonidan şu yilning 1-iyul holatiga jami 2 ming 162 ta korxona va taşkilotlarga jami 13 mlrd. 381 mln. sömlik soliq qarzdorligini majburiy undiriş töğrisida talabnomalari kiritildi.

Majburiy ijro byurosi xodimlari bilan hamkorlikda ötkazilgan xatlov natijasida sud ijro varaqalariga asosan 7 mlrd. 453 mln. söm soliq qarzdorligi undirişga erişildi. 

Bundan taşqari, 645 ta korxona va taşkilotlarga elektron xabar almaşiş tizimidagi şaxsiy kabineti orqali 3 mlrd. 541 mln. sömlik soliq qarzdorligini tölaş töğrisida talabnomalar yuborildi. 93 ta korxona va taşkilotlarning 5 mlrd. 519 mln. sömlik soliq qarzdorligini mol-mulki hisobidan undiriş böyiça tuman Iqtisodiy sudiga daʼvo arizalari bilan murojaat qilindi.

Soliq kodeksining 70-moddasiga muvofiq şu yilning 1-çoragi yakuni böyiça 1 ming 254 ta korxona töliq kameral nazoratdan ötkazildi. Kameral nazorat – bu davlat soliq xizmatidagi mavjud soliq tölovçining faoliyati töğrisidagi moliyaviy va soliqqa oid hisobotlarni, şuningdek boşqa hujjatlarni örganiş va tahlil qiliş hisoblanadi. Kameral nazoratning asosiy maqsadi soliq tölovçiga kameral tekşirişlar natijasida aniqlangan soliqqa oid huquqbuzarliklarini mustaqil ravişda bartaraf qiliş imkonini berişdan iboratdir.

Kameral nazorat natijasida byudjet va byudjetdan taşqari maqsadli jamğarmalarga 319 ta korxonalardan jami 11 mlrd. 822 mln. söm qöşimça soliqlar hisoblandi. Şundan 33 ta korxonalar tomonidan 6,3 mln. sömga asoslantiruvçi hujjatlar taqdim qilindi. 293 ta korxona tomonidan 11 mlrd. 785 mln. sömga qayta hisobot topşirildi va natijada byudjet va byudjetdan taşqari maqsadli jamğarmalarga 9 mlrd. 732,6 mln. söm undirilişi taʼminlandi. 

2019-yil 1-iyul holatiga soliq hisobotlarini muddatidan keçiktirib taqdim qilgan 58 ta korxonalarning mansabdor şaxslariga hamda soliq tölovçilar tomonidan byudjetga, davlat maqsadli jamğarmalariga soliqlar va boşqa majburiy tölovlarni tölaş uçun tölov topşiriqnomasini xizmat körsatayotgan bankka öz muddatida taqdim etmagan 62 ta korxona va taşkilotlar mansabdor şaxslariga Maʼmuriy Javobgarlik töğrisidagi kodeksning tegişli moddasiga asosan maʼmuriy jarimalar qöllanildi. Şuningdek, 48 nafar mansabdor şaxslar rasmiy ravişda ogohlantirildi.

Şuni unutmaslik kerakki, soliqlar va boşqa majburiy tölovlar yordamida iqtisod, taʼlim, soğliqni saqlaş sohalari yanada rivojlantiriladi. Şuningdek, soliqlardan tuşgan mablağlar jamiyat manfaati yölidagi zarur bölgan boşqa faoliyatlarni amalga oşirişga yönaltiriladi. Şu tufayli har bir soliq tölovçi soliq majburiyatlarini öz vaqtida bajarib borişi va boşqa tölovlarni ham muddatidan keçikmasdan tölaşi kerak.

O.Aşirboyev, tuman Davlat soliq inspektsiyasi boşliği vazifasini vaqtinça bajaruvçi.

(Foto: http://xazinagz.uz)