Maʼno yashiringan xatti-harakatlar

Darsda oʻquvchilardan tabassumingizni, ochiq chehrangizni qizgʻanmang, axir ular sizdan faqat bilim emas, balki insoniy munosabatlarni ham kutadi.

Dunyoda shunday bir kasb egasi borki, doim u kuzatuvda boʻladi. Yana uning faoliyatida uchraydigan ayrim koʻrinishlar namuna boʻladi yoki unga taqlid qilinadi. Uning yuz qiyofasi, imo-ishoralari, xatti-harakatlari, nutqi, notiqligi, kiyinishi, umuman barchasini har birimiz kuzatamiz va baholaymiz.

Demak, bu faoliyat turi bilan shugʻullanadigan insonlar hammaga oʻrnak boʻlarkan, agarki ular maʼnaviy-axloqiy tomondan shunga loyiq boʻlsalar.

Biz tilga olgan insonlar nima uchun bunchalik eʼzozlanadi, hurmat qilinadi, qadrlanadi, sababi tez oʻzgaruvchan holatlarda turli xil koʻrinishdagi xatti-harakatlar oʻsib kelayotgan avlodga oʻz taʼsirini oʻtkazmasdan qolmaydi. Ha, tarbiyalanayotgan yosh avlod bunday holatlarga uchraganda kimga murojaat qiladi, kimdan tushuntirishni soʻraydi, albatta, bu muallim. Negaki, aynan Siz, aziz muallim, ibrat namunasi boʻlib, bolaning ham ichki dunyosini, ham madaniyatini, ham ularni namoyon etish usullarini tarbiyalaysiz.

Bunday ibrat boʻlish oʻqituvchi imijiga bogʻliq. Imijni yaratish har bir insonning oʻziga munosabatidan boshlanadi. Imijga boʻlgan munosabat qandayligidan qatʼiy nazar u har bir pedagogda mavjud.

Oʻz imiji ustida ishlash, avvalo, tashqi koʻrinishda, oʻzini tutishda, turli imo-ishoralarni qoʻllashida, muomala madaniyatida namoyon boʻladi.

Albatta, muallim taqlid uchun namuna. Psixologlarning fikricha, taassurotning shakllanishi uchun bir necha soniyalar kifoya qilar ekan va u haqida «Menga yoqadi», «U judayam yoqimtoy» singari nomuqim toʻxtamga kelishi mumkin. Muqim fikr esa 30-soniyadan 40 daqiqagacha boʻlgan muddatda shakllanar ekan. Bu vaqt esa pedagog oʻz rolini qoyilmaqom oʻynashi yoki muvaffaqiyatsizlikka uchrashi uchun yetarlidir.

Muallimga imijini yaratishda arzimas narsalar boʻlmaydi. Olimlarning taʼkidlashicha, pedagogning ijobiy qiyofasi va jozibasi oʻquvchilarga psixoterapevtik taʼsir oʻtkazadi va taʼlim samaradorligini oshiradi.

Muallimning ijobiy qiyofasi va jozibasidan tashqari ovoz – imijning tovushli ifodasi hamda tabassum va samimiy nigohi muloqotga imkon yaratishini bilishi zarur.

Biz bilamizki,qattiqqoʻl va talabchanlik yoki muloyim va mehribon boʻlish - har bir oʻqituvchining xohishi, bunda asosan, xulq-atvor va harakati bilan bola ruhiyatiga zarar yetkazmasligi, aksincha unga namuna boʻlishi darkor. Agar darslaringizda sizni qanoatlantirmaydigan holatlar boʻlsa, bu shaxsingizni takomillashtirishga ragʻbatlantiradigan yana va yaxshi jihatlarni izlayotganingizni va eng asosiysi, toʻgʻri yoʻlda ekanligingizni anglatadi.

Xulosa shuki,oʻqituvchilik dunyodagi eng sharafli kasblardan biri boʻlib, uni tanlashning oʻzi jasoratdir.

Tamara KENJAYeVA,

tuman xalq taʼlimi muassasalari faoliyatini metodik taʼminlash va tashkil etish boʻlimi metodisti.