XUSUSIY MULK HUQUQINI MUSTAHKAMLASh, UNI IShONChLI HIMOYa QILISh TIZIMINI YaRATISh – USTUVOR VAZIFAMIZ

Mustaqillik yillarida Konstitutsiyamizda xususiy mulk va uning daxlsizligini taʼminlashga qaratilgan qoidalar belgilab qoʻyildi va shu asosda qator tarixiy qonun va qonunosti hujjatlari qabul qilindi. Bugungi kunda ular nafaqat mamlakatimizda xususiy mulkchilikka asoslangan xoʻjalik yuritish mexanizmini takomillashtirish, iqtisodiyot raqobatdoshligini taʼminlashning, balki yurtimizda mulkdorlar sinfini shakllantirish va rivojlantirishning kuchli huquqiy asosini tashkil etadi.

Jumladan, oxirgi besh yilda xususiy mulk mavqeini mustahkamlash, uning daxlsizligini taʼminlash, biznes yuritish imkoniyatlarini kengaytirishga qaratilgan "Xususiy mulkni himoya qilish va mulkdorlar huquqlarining kafolatlari toʻgʻrisida”gi, "Tadbirkorlik faoliyati erkinligining kafolatlari toʻgʻrisida”gi (yangi tahrirda), "Tadbirkorlik faoliyati sohasida ruxsat berish tartib-taomillari toʻgʻrisida”gi, "Raqobat toʻgʻrisida”gi, "Oilaviy tadbirkorlik toʻgʻrisida”gi va boshqa oʻndan ortiq qonunlar qabul qilinganligi bu borada amalga oshirilayotgan ishlarning koʻlamidan dalolat beradi.

Bugun mavjud xoʻjalik subʼektlarining 90 foizdan ortigʻini kichik biznes korxonalari tashkil etayotgani quvonarli holdir. Kichik biznes va xususiy tadbirkorlikning yalpi ichki mahsulotdagi ulushi 56 foizga yetganligi, ayni paytda ish bilan band aholining 77 foizi ushbu sohada mehnat qilayotganligining oʻzi xususiy sektorning iqtisodiyotimizning barqaror rivojlanishi, aholi turmush darajasini rivojlantirishdagi ulkan ahamiyatga egaligidan dalolat beradi.

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2015-yil 15-maydagi "Xususiy mulk, kichik biznes va xususiy tadbirkorlikni ishonchli himoya qilishni taʼminlash, ularni jadal rivojlantirish yoʻlidagi toʻsiqlarni bartaraf etish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi Farmoni hamda 2015-yil 28-apreldagi "Iqtisodiyotda xususiy mulkning ulushi va ahamiyatini oshirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi qarori asosida Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasi tomonidan "Oʻzbekiston Respublikasining ayrim qonun xujjatlariga xususiy mulkni, tadbirkorlik subʼektlarini ishonchli himoya qilishni yanada kuchaytirishga, ularni jadal rivojlantirish yoʻlidagi toʻsiqlarni bartaraf etishga qaratilgan oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritish toʻgʻrisida”gi Qonuni qabul qilindi.

Ushbu Qonun amaldagi 40 gayaqin Qonun va beshta Kodeksga oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritishni koʻzda tutadi. Qonunning maqsadi -  xususiy mulk, biznes va xususiy tadbirkorlikning huquqiy himoyasini yanada kuchaytirish, shuningdek, davlat, huquqni muhofaza qilish, nazorat qiluvchi organlarning tadbirkorlik subʼektlari faoliyatiga noqonuniy aralashganlik uchun javobgarligini kuchaytirishdan iboratdir.

Qonunda mikrofirmalar, kichik korxonalar va fermer xoʻjaliklari faoliyatiga oid barcha tekshiruvlar rejali tartibda nazorat organlari tomonidan toʻrt yilda bir martadan koʻp boʻlmagan tartibda amalga oshirilishi;

moliya-xoʻjalik faoliyati bilan bogʻliq boʻlmagan rejali tekshiruvlar oʻtkazish muddati 10 kalendar kunidan oshmasligi;

tadbirkorlik subʼektlarining moliya-xoʻjalik faoliyatini rejali tekshirishlar faqat soʻnggi tekshiruvdan keyingi davrni qamrab olishi hamda qoʻzgʻatilgan jinoiy ishlar munosabati bilan xoʻjalik yurituvchi subʼektlar faoliyati huquqni muhofaza qiluvchi organlar tomonidan xoʻjalik yurituvchi subʼekt jalb etgan advokatlar ishtirokida amalga oshirilishining belgilab qoʻyilishi, yurtimizda qulay biznes muhitini yanada rivojlantirishga xizmat qiladi.

Shuningdek, Qonun asosida Jinoyat Kodeksi va maʼmuriy javobgarlik toʻgʻrisidagi Kodekslarga tadbirkorlik subʼektlari huquqlari va qonuniy manfaatlariga tajovuz qilish bilan bogʻliq barcha huquqbuzarliklar uchun javobgarlikni kuchaytiruvchi oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritildi.

Soliq Kodeksiga kiritilgan oʻzgartishlarga muvofiq, tadbirkorning moddiy ahvoli va soliqqa oid huquqbuzarlik qilish sharoitini inobatga olib, sud moliyaviy sanktsiyani eng kam qismidan ham kamroq, biroq belgilangan eng kam miqdorning 25 foizidan kam boʻlmagan miqdorda qoʻllashga haqli ekanligi belgilandi.

Oʻzbekiston Respublikasi Xoʻjalik protsessual Kodeksiga sudya daʼvo arizasini qabul qilish toʻgʻrisida ajrim chiqarish va ishni sudda koʻrishga tayyorlash muddatlari oʻn kundan besh kunga qisqartirilishiga oid oʻzgartish hamda qoʻshimchalar kiritildi.

Ushbu Qonunning qabul qilinishi tadbirkorlarga, fermerlarga va kichik biznes vakillariga bildirilgan katta ishonch namunasi boʻlib, ularga yanada katta imkoniyatlar yaratilib, pirovardida shu orqali mamlakatimiz iqtisodiy taraqqiyotini taʼminlash, aholi turmush farovonligini oshirishga xizmat qiladi.

Joldasbay Abdijamilov,

Oliy Majlis Qonunchilik Palatasi deputati.