Amudaryo tumanida sanoat hajmi yil sayin oʻsmoqda

Hududlarning iqtisodiy oʻsishi sanoat salohiyati va ishlab chiqarish quvvatiga bevosita bogʻliq. Amudaryo tumani sanoat sohasida soʻnggi yillarda sezilarli oʻsish koʻrsatkichlariga erishyapti. Tumanning kichik sanoat zonasida faoliyat yuritayotgan korxonalar mahalliy iqtisodiyot rivojiga katta hissa qoʻshmoqda. 2024 va 2025-yillarining birinchi choragiga oid koʻrsatkichlar tahlil qilinganda, tumanda sanoat sohasi barqaror oʻsishga ega ekanligi yaqqol koʻrinadi. Shuningdek, yangi loyihalarning amalga oshirilishi sanoat sohasida ish oʻrinlari yaratishga, mahsulot ishlab chiqarish hajmini oshirishga va iqtisodiy oʻsishga turtki boʻldi.

Xususan, tumanda faoliyat yurituvchi “Botir Xonqa” MChJ tomonidan ichimlik suvi va sharbat ishlab chiqarish loyihasining umumiy qiymati 2 mlrd 632 mln soʻmni tashkil etib, bu loyiha natijasida 10 ta yangi ish oʻrni yaratildi. Ushbu loyihaning ishga tushirilishi tumanning sanoat mahsulotlari ishlab chiqarish salohiyatini oshirishga katta xizmat qilmoqda.

2019-yilda tashkil qilingan “Al-kafil biznes plast” MChJ plastmassa buyumlari ishlab chiqarish bilan shugʻullanadi. Boshlangʻich davrda korxonada 10 nafar ishchi xodim faoliyat yuritgan boʻlsa, hozirda ularning soni 15 nafarga yetdi. Yangi zamonaviy texnologiyalar asosida kundalik turmushda foydalaniladigan 10dan ortiq turdagi plastmassa buyumlari ishlab chiqarishi yoʻlga qoʻyilgan.

2025-yil 1-aprel holatiga koʻra, Amudaryo tumanida jami 255 ta sanoat korxonasi faoliyat yuritmoqda. Jumladan, 1 ta yirik korxona faoliyat olib bormoqda, qolgan 254 tasi kichik korxonalar va mikrofirmalardan iborat. Shuningdek, tumanda xorijiy kapital ishtirokida 1 ta korxona mavjud.

Sanoat sohasida tumanda ishlab chiqarish hajmida sezilarli oʻsish kuzatilmoqda. 2025-yilning yanvar-mart oylarida tumandagi sanoat korxonalari tomonidan 408,9 mlrd soʻmlik sanoat mahsulotlari ishlab chiqarildi, bu esa 2024-yilning mos davridagi 245,3 mlrd soʻmga nisbatan 1,7 barobarga koʻp. Bunda fizik hajm indeksi 113,1 foizni tashkil etib, sanoat salohiyatida yuqori oʻsish surʼatlari qayd etildi.

Tumanda ishlab chiqarishning asosiy ulushini ishlab chiqarish sanoati egallab, umumiy sanoat mahsulotlarining 95,2 foizini tashkil etadi. Qolgani esa togʻ-kon sanoati va boshqa turdagi sanoat faoliyatlari hissasiga toʻgʻri kelgan.

Shu bilan birga, aholi jon boshiga toʻgʻri keladigan sanoat mahsulotlari hajmi ham oʻsdi. 2025-yil yanvar-mart oylarida bu koʻrsatkich 1 mln 893 ming soʻmni tashkil etdi. Solishtirish uchun, 2024-yilda ushbu koʻrsatkich 1 mln 154,7 ming soʻm edi. Demak, bir yil ichida aholi jon boshiga toʻgʻri keladigan sanoat mahsulotlari hajmi 111,2 foizga oshgan.

Qoraqalpogʻiston Respublikasi boʻyicha umumiy sanoat mahsulotlari hajmi 2025-yilning birinchi choragida 6 trln 301,5 mlrd soʻmni tashkil etdi. Undan 408,9 mlrd soʻmi yoki 6,5 foizi Amudaryo tumani hissasiga toʻgʻri keladi.

Amudaryo tumanidagi sanoat korxonalari tarkibiga nazar tashlasak, tarmoq korxonalari 266,9 mlrd soʻmlik, hududiy korxonalar esa 142 mlrd soʻmlik mahsulot ishlab chiqargan.

Aytish joizki, sanoat sohasida kichik biznes subʼektlari ham faol ishtirok etmoqda. 2025-yil yanvar-mart oylarida ular tomonidan 204,9 mlrd soʻmlik sanoat mahsulotlari ishlab chiqarildi, bu esa umumiy ishlab chiqarish hajmining 50,1 foizini tashkil etdi. Qolgan 49,9 foiz hajm esa yirik korxonalar hissasiga toʻgʻri kelgan. Bu koʻrsatkichlar kichik biznes subʼektlarining sanoat taraqqiyotidagi oʻrni ortib borayotganini tasdiqlaydi.

Yuqoridagi tahlillardan kelib chiqib aytish mumkinki, Amudaryo tumanida sanoat sohasi faol rivojlanmoqda, ishlab chiqarish hajmi va iqtisodiy koʻrsatkichlar oʻsishda davom etmoqda. Bu esa hududda tadbirkorlarga yaratilgan sharoitlar bilan bogʻliqdir.

Ayniqsa, kichik biznesning ulushi va aholi jon boshiga toʻgʻri keladigan sanoat mahsulotlari hajmi ortishi tumandagi ijtimoiy-iqtisodiy rivojlanishning muhim koʻrsatkichi hisoblanadi.

Shohzod Qurbonboyev.