Kompyuter va mobil telefonning inson salomatligiga taʼsiri qanday?
Axborot almaşuvi jarayonlarining takomillaşuvi natijasida televideniye, radio, va matbuotdan taşqari yana bir mukammal tizim - internet hayotimizga kirib keldi. Telekommunikatsiya sohasidagi qulay tezkor va zamonaviy usullardan biri bölgan bu tarmoq imkoniyatlarni yanada oşirdi. Undan istalgan maʼlumotni qisqa fursatda olişimiz, foydalanişimiz, bilimlarimizni mustahkamlaşimiz va yangiliklardan xabardor bölişimiz mumkin. Çegara bilmas axborot manbaidan foydalanişda maʼlum meʼyorlarga amal qiliş esa insonlarni turli ommaviy axborot “xuruj”lari, norasmiy manbalarning salbiy taʼsiridan saqlaşda muhim örin tutadi.
Tarmoq orqali milliy mentalitetimizga xos va mos bölmagan ğarbona hayot tarzini tarğib etuvçi turli sayoz va jangari film, multfilm, şou dastur hamda videoroliklarni tomoşa qiliş, zöravonlik aks etgan kompyuter öyinlarini öynaş, ayrim yoşlarning taʼlim-tarbiyasi, turmuş tarzi va madaniyatiga salbiy taʼsir qilayotgani heç birimizga sir emas. Bu kabi jamiyatimizga xos bölmagan illatlarning oldini olişda farzandlarimizning taşqi taʼsirlar, ayniqsa internet va xorijiy telekanallar orqali namoyiş etilayotgan ğarazgöylikni tarğib etuvçi vositalardan himoya qiliş har birimizning burçimizdir.
Olimlarimizning bergan maʼlumotiga qöra, jangari kompyuter öyinlari, ayniqsa, bolalarda qiziqqonlik va murosasizlik, atrofdagilarga nisbatan befarq, şafqatsiz munosabatda böliş, öz hissiyotlarini ustun qöyiş, öyindagi holatlarni real hayotda takrorlaşga bölgan iştiyoq kabi salbiy holatlar şakllanişiga olib keladi. Bu esa öz navbatida kundalik turmuşda kutilmagan muammo va köngilsizliklarni keltirib çiqarmasligiga heç kim kafolat bera olmaydi. Davlatimiz siyosatining ustuvor maqsadlaridan biri yoş avlodni jismonan va ruhan soğlom, aqlan barkamol qilib voyaga yetkaziş, ularni kelajagimizning munosib vorislari etib tarbiyalaşga kömaklaşişdan iborat ekan, bu borada hammamiz farzandlarimiz tarbiyasi uçun birdek masʼul bölişimiz lozim.
Kompyuterdan foydalanayotganingizda quyidagilarga amal qiling:
- kompyuter oldida bir soatdan ortiq ötirmang;
- köz bilan monitor orasidagi oraliq masofa 50 santimetrdan kam bölmasin;
- kompyuter turgan xonani tez-tez şamollatib turing;
- kompyuterda işlab bölganingizdan söng jismoniy maşqlar bilan şuğullaning;
- köz çarçaşining oldini oliş uçun közni yumib-oçiş maşqlarini bajaring;
- közlaringiz dam olişi uçun çoy şamasini xaltaçalarga solib yarim soat davomida közlaringizga qöyib yoting;
- noutbukdan faqatgina stol ustiga qöyib foydalaning;
- Mobil aloqa telefonlari özidan elektromagnit tölqinlarini tarqatişini hisobga olib, ösib kelayotgan yoş avlod salomatligini muhofaza qiliş maqsadida quyidagi tavsiyalarga eʼtibor qaratiş lozim:
- mobil telefonlarini 7 yoşgaça bölgan bolalarga beriş mumkin emas;
- mobil telefonlarni yurak atrofida olib yurmang;
- mobil telefonlarni yotoqxonalarda boşga yaqin saqlaş mumkin emas;
- mobil telefonlardan uzoq muddat gaplaşiş mumkin emas, gaplaşişlar orasidagi tanaffus kamida 15-20 daqiqa bölişi tavsiya etiladi;
- mobil telefonlaringizdan çiqayotgan nurlar miya faoliyati, eşitiş va seziş qobiliyatiga salbiy zarar yetkazadi.
Şiddat bilan rivojlanib borayotgan axborot-texnologiyalari davrida texnik vositalardan oqilona va töğri foydalansak, öz soğligimizga zarar yetkazmagan bölamiz.
J. Yavkaşev, Amudaryo tuman tibbiyot birlaşmasi şifokori
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
