Bizga boʻlaveradi(mi?) (Bir oʻsmir qizning kuzatishlaridan tugʻilgan shaxsiy xulosalari)

Bugun yer yuzida ayrim “uddaburon” kimsalar tomonidan shunchaki qoʻl uchida, nomigagina bajarilgan ishlar, afsuski, juda koʻp. Bunday xunuk voqealar haqida xabar topar ekanmiz, sayyoramiz va inson umri tajriba maydoniga aylanib qolganmi, deya oʻylanib qolamiz. Chunki shaxsiy manfaat yoʻlida bajarilgan ishlar va atayin chala yakunlangan rejalar mamlakat taraqqiyotiga jiddiy ziyon yetkazadi.

Ahamiyat berganmisiz, Vatan kelajagini belgilab beruvchi talabalarning qanchasi kutubxonalarga ilm olish va sohasiga oid keng bilimlarni mustaqil egallash maqsadida boryapti? Taassufki, ayrim “bilimdonlar” bu dargohga shunchaki hisobot uchun qadam ranjida qilishadi. Oliy taʼlim dargohlarida tahsil olayotgan yoshlarning necha foizi yetuk mutaxasiss boʻlish yoʻlida jon kuydirib tahsil olyapti? Shaxsiy kuzatishlarimdan maʼlumki, koʻpchilik yoshlar faqat qogʻozdagi aʼlo baholar va yaxshi stipendiya uchungina harakat qilishadi.

Kaminani oʻylantiradigan savollar koʻp. Oramizdagi odamlardan qanchasi qoʻlidagi smatfonlar-u ijtimoiy tarmoqlardan samarali foydalanyapti? Toʻgʻri, guruch kurmaksiz boʻlmaydi, deyishingiz mumkin. Biroq bugun guruch va kurmakning oʻrni almashib qolmadimi? Yoki jamiyatimizda “kurmaklar” soni shu qadar koʻpchilikni tashkil qiladimi? Ushbu savollarga har bir insonning oʻziga xos javobi bor.

Bugun tengdoshlarim orasida zamon talabi deb oʻzidan kitobxonni yasab olgan “aktyorlar” ham topiladi. Ular bilan oʻqigan kitoblari haqida suhbatlashganimizda, asardagi voqealar rivoji va qahramonlar ismidan boshqasini bilmasligiga amin boʻlamiz. Asarning asl mohiyatidan, undagi yetuk gʻoylardan bahra olmas ekanmiz, oʻzimizni asl kitobxon sanashga haqqimiz bormi. Afsuski, maktablarimizda ham koʻpchilik oʻquvchilarning bilimi havas qilarli darajada emas. Oʻquvchilar aʼlo baholari bilan maqtanishni yaxshi koʻrishadi. Bunday toifadagilar ming oʻqimasin, baribir oʻqiganlarini uqmaydi. Axir kompyuter xotirasiga tuganmas maʼlumotlarni jamlagan bilan u aqlli boʻlib qolmaydi. Nazarimda, inson xotirasi ham shunga oʻxshaydi. Shuning uchun mutolaa davomida eng avvolo uqishimiz, mavzu mohiyatini tushunishimiz lozim.

Kuzatganman. Ayrim oʻquvchilar erinibgina, bir amallab maktabga borib kelishadi. Bilimini yonidagi tengdoshlariga nisbatan baholashadi, yani el qatori yuribmanmi menga shu ham boʻlaveradi, deb oʻylashadi. Oʻylab qolaman, bizning jamiyatimizga bu “boʻlaveradi”lar kun kelib, nechogʻlik ziyon yetkazishi mumkin. Bugun dunyoda shunday yosh olimlar borki, ular misli koʻrilmagan, insonni hayratlantiradigan ixtirolar ustida ishlashyapti.

Xulosa oʻrnida shuni aytishim joizki, asrimizda “mening boʻlganim shu”, “menga shu ham boʻlaveradi” qabilida yashash jamiyatimizni halokatlarga olib borishi mumkin. Biz shu zamonning odami ekanmiz, XXI asrning mezonlariga toʻla javob berishimiz shart. Zero, insonga berilgan gʻanimat vaqtni tajribalar va chala ishlar uchun sarflasak, shunga munosib ravishda javob olishimiz haqiqat.

Qunduzxon Ibrohimova, Toshkent davlat oʻzbek tili va adabiyoti universiteti 2-bosqich talabasi.