Бизга бўлаверади(ми?) (Бир ўсмир қизнинг кузатишларидан туғилган шахсий хулосалари)

Бугун ер юзида айрим “уддабурон” кимсалар томонидан шунчаки қўл учида, номигагина бажарилган ишлар, афсуски, жуда кўп. Бундай хунук воқеалар ҳақида хабар топар эканмиз, сайёрамиз ва инсон умри тажриба майдонига айланиб қолганми, дея ўйланиб қоламиз. Чунки шахсий манфаат йўлида бажарилган ишлар ва атайин чала якунланган режалар мамлакат тараққиётига жиддий зиён етказади.

Аҳамият берганмисиз, Ватан келажагини белгилаб берувчи талабаларнинг қанчаси кутубхоналарга илм олиш ва соҳасига оид кенг билимларни мустақил эгаллаш мақсадида боряпти? Таассуфки, айрим “билимдонлар” бу даргоҳга шунчаки ҳисобот учун қадам ранжида қилишади. Олий таълим даргоҳларида таҳсил олаётган ёшларнинг неча фоизи етук мутахасисс бўлиш йўлида жон куйдириб таҳсил оляпти? Шахсий кузатишларимдан маълумки, кўпчилик ёшлар фақат қоғоздаги аъло баҳолар ва яхши стипендия учунгина ҳаракат қилишади.

Каминани ўйлантирадиган саволлар кўп. Орамиздаги одамлардан қанчаси қўлидаги сматфонлар-у ижтимоий тармоқлардан самарали фойдаланяпти? Тўғри, гуруч курмаксиз бўлмайди, дейишингиз мумкин. Бироқ бугун гуруч ва курмакнинг ўрни алмашиб қолмадими? Ёки жамиятимизда “курмаклар” сони шу қадар кўпчиликни ташкил қиладими? Ушбу саволларга ҳар бир инсоннинг ўзига хос жавоби бор.

Бугун тенгдошларим орасида замон талаби деб ўзидан китобхонни ясаб олган “актёрлар” ҳам топилади. Улар билан ўқиган китоблари ҳақида суҳбатлашганимизда, асардаги воқеалар ривожи ва қаҳрамонлар исмидан бошқасини билмаслигига амин бўламиз. Асарнинг асл моҳиятидан, ундаги етук ғойлардан баҳра олмас эканмиз, ўзимизни асл китобхон санашга ҳаққимиз борми. Афсуски, мактабларимизда ҳам кўпчилик ўқувчиларнинг билими ҳавас қиларли даражада эмас. Ўқувчилар аъло баҳолари билан мақтанишни яхши кўришади. Бундай тоифадагилар минг ўқимасин, барибир ўқиганларини уқмайди. Ахир компьютер хотирасига туганмас маълумотларни жамлаган билан у ақлли бўлиб қолмайди. Назаримда, инсон хотираси ҳам шунга ўхшайди. Шунинг учун мутолаа давомида энг авволо уқишимиз, мавзу моҳиятини тушунишимиз лозим.

Кузатганман. Айрим ўқувчилар эринибгина, бир амаллаб мактабга бориб келишади. Билимини ёнидаги тенгдошларига нисбатан баҳолашади, яни эл қатори юрибманми менга шу ҳам бўлаверади, деб ўйлашади. Ўйлаб қоламан, бизнинг жамиятимизга бу “бўлаверади”лар кун келиб, нечоғлик зиён етказиши мумкин. Бугун дунёда шундай ёш олимлар борки, улар мисли кўрилмаган, инсонни ҳайратлантирадиган ихтиролар устида ишлашяпти.

Хулоса ўрнида шуни айтишим жоизки, асримизда “менинг бўлганим шу”, “менга шу ҳам бўлаверади” қабилида яшаш жамиятимизни ҳалокатларга олиб бориши мумкин. Биз шу замоннинг одами эканмиз, ХХI асрнинг мезонларига тўла жавоб беришимиз шарт. Зеро, инсонга берилган ғанимат вақтни тажрибалар ва чала ишлар учун сарфласак, шунга муносиб равишда жавоб олишимиз ҳақиқат.

Қундузхон Иброҳимова, Тошкент давлат ўзбек тили ва адабиёти университети 2-босқич талабаси.