84-SONLI MAKTABDA MENDELEYeVNING 189 YILLIGIGA BAGʻIShLANGAN TADBIR OʻTKAZILDI

Kimyogar olim Dmitriy Mendeleyevning 1869-yilda yaratgan kimyoviy elementlar davriy jadvali olamshumul kashfiyotlardan biri sifatida tarix sahifalariga muhrlangan. Hozirga qadar butun dunyoda kimyo fani ushbu jadval asosida oʻrganiladi. Serqirra olim boʻlgan bu inson butun jahonda kimyogarlar otasi deb tan olingan.

Amudaryo tumanidagi 84-sonli maktabning “Yosh kimyogarlar” toʻgaragi aʼzolari ishtirokida buyuk rus olimi Dmitriy Mendeleyev tavalludining 189 yilligi munosabati bilan tadbir oʻtkazildi. Oʻquvchilarning kimyo faniga boʻlgan qiziqishini yanada oshirish maqsadida oʻtkazilgan ushbu tadbir maktabning kimyo fani oʻqituvchisi Shahnoza Jumaniyozova tomonidan tashkil etildi.

Tadbirni maktab direktori Erkin Qurbonboyev ochib berdi va toʻgarak faoliyati, kimyo-biologiya fani boʻyicha oʻtkazilayotgan dars mashgʻulotlari, laboratoriya xonalaridagi sharoitlar toʻgʻrisida soʻzladi. Shuningdek, “Yosh kimyogarlar” toʻgaragi aʼzosi, maktabning 11-sinf oʻquvchisi Diyorbek Nurjonovning Nukus davlat pedagogika institutida “Rektor kubogi” uchun kimyo fanidan oʻtkazilgan olimpiadada faxrli 3-oʻrinni olgani, tuman Maktabgacha va maktab taʼlimi boʻlimi tomonidan diplom bilan taqdirlanganini eʼtirof etib oʻtdi. Kimyo ham keng tarmoqli fan ekanligini aytdi va oʻquvchilarni ushbu fanni bilimdon oʻqituvchi Shahnoza Jumaniyozovadan yanada chuqurroq oʻrganishga chaqirib, jamiyat uchun kerakli insonlar boʻlib ulgʻayishga daʼvat etdi.

Shundan soʻng, kimyo fani oʻqituvchisi Shahnoza Jumaniyozova kimyogar olim Dmitriy Mendeleyev toʻgʻrisidagi maʼlumotlar berib oʻtdi.

Taʼkidlanganidek, rus kimyogar olimi va pedagog Dmitriy Mendeleyev 1834-yilning 8-fevralida dunyoga kelgan. Kimyoviy elementlar davriy qonunining kashf etilishi – Mendeleyevning buyuk xizmatidir. Oilada kenja farzand boʻlgan Mendeleyev Peterburgdagi Bosh pedagogika instituti fizika-matematika fakultetining tabiiyot fanlar boʻlimini tugatgan va Peterburg universitetida magistrlik dissertatsiyasini yoqlagan.

Mendeleyevning ilmiy faoliyati keng va koʻp qirrali boʻlib, eng asosiylari kimyo, kimyo texnologiya, fizika, metrologiya, mateorologiya, iqtisod va boshqalarga oid. Mendeleyev eritmalarning kimyoviy nazariyasini ishlab chiqdi, kritik temperaturani kashf qilgan. Koʻmirni yer ostida gazga aylantirish gʻoyasini ilgari surgan. Tutunsiz poroxning yangi tarkibini topdi va uni ishlab chiqarishni yoʻlga qoʻygan.

Oʻquvchilar va tomoshabinlar shu kabi maʼlumotlar bilan tanishtirilganidan soʻng, toʻgarak aʼzolari “Elementlar” qoʻshigʻini ijro qilib, tadbir ishtirokchilariga va tomoshabinlarga xushnudlik baxsh etishdi.

Tadbir laboratoriya tajribalari bilan davom ettirildi. Tajribada kundalik roʻzgʻorda ishlatiladigan mahsulotlardan foydalanildi. Sirka kislotasi va isteʼmol sodasidan karbonat angidrid gazi ajratib olindi va ushbu gaz bilan rezina pufakka toʻldirib koʻrsatildi.

Tadbirni yanada qiziqarli oʻtkazish maqsadida toʻgarak aʼzolari va tomoshabinlar oʻrtasida ham savol-javob, kimyoviy formulalarni toʻgʻri yozib koʻrsatish boʻyicha bahs oʻtkazildi. Toʻgarak aʼzolari va oʻquvchilar barcha formulalarni toʻgʻri topib, oʻzlarining kimyo fanidan olgan bilim darajalarini, ushbu fanga boʻlgan qiziqishlari yuqoriligini koʻrsatishdi.

Tadbir yakunida faol ishtirok etgan toʻgarak aʼzolari va tomoshabinlarga sovgʻalar berib ragʻbatlantirildi. Qiziqarli oʻtgan tadbir davomida oʻquvchilarning kimyo faniga boʻlgan qiziqishlari yanada ortdi va kerakli maʼlumotlarga ega boʻlib, bilimlarini mustahkamlab olishdi.

O.Xudoyberganova.