U AYTMOQChI BOʻLGAN QOʻShIQLAR

Hamyurtimiz, shoir-pedagog Xudoybergan Jumamurodov muborak 70 yoshni qarshiladi.

Xudoybergan Jumamurodov 1951-yilning 14-yanvar kuni tumanimizdagi Yusufxoʻja ovulida tugʻildi. Otasi xoʻjalikda traktor boshqarib, oʻz mehnati bilan elga tanilgan inson boʻlgan.

U hozirgi 12-sonli maktabda taʼlim oldi. Keyinchalik Mangʻit shahridagi 16-sonli oʻrta maktabni oʻqib tugatdi. Dastlab mehnat faoliyatini qurilish idorasida tokar ustaga shogird boʻlib ishlashdan boshladi.

Ishlash bilan bir paytda oʻzining azaliy orzusi – oliy oʻquv yurtiga kirib oʻqishga boʻlgan ishtiyoqi sabab puxta tayyorgarlik koʻrib bordi. Natijada 1968-yilda Nukus davlat pedagogika institutining oʻzbek filologiyasi fakultetining sirtqi boʻlimiga qabul qilindi.

Oʻqish bilan birga ish faoliyatini ham davom ettirdi. Harbiy xizmatni tugatib qaytgach, Mangʻit shahridagi mahalliy mahsulotlar ishlab chiqarish korxonasida duradgor-usta vazifasida ishladi. Oʻqituvchilikni 1977-yildan 13-sonli oʻrta maktabda ona tili va adabiyoti fani oʻqituvchisi boʻlib ishlashdan boshladi.

1982-yildan boshlab to 2006-yil mehnat nafaqasiga chiqquniga qadar 12-sonli maktabda oʻqituvchi boʻlib ishladi.

Xudoybergan aka jonkuyar ustoz boʻlish bilan birga oilada mehribon ota hamdir. U turmush oʻrtogʻi Oʻgʻiljon opa bilan besh nafar farzandni tarbiyalab voyaga yetkazdi. Oʻgʻillari – Umar, Nodir, Jasur, qizlari – Zulxumor, Dilbarlar el koriga yaraydigan mehnatkash insonlar boʻlib yetishgan.

Uni boshqalardan ajratib turadigan tomoni – uning shoirligi, sheʼriyatga oshnoligi.

Uning ijodga, sheʼriyatga boʻlgan ixlosi bobosi Jumamurod otadan oʻtgan desak xato qilmaymiz. Jumamurod ota arabcha savodxon boʻlib, koʻpgina ertak va afsonalarni yoddan aytib berib, tinglovchilarda katta taassurot uygʻotgan. Bu jihatlar doimo uning yaqinida boʻlgan yosh Xudoyberganning qalbida adabiyotga mehr uygʻotgani chin haqiqat.

– 16-sonli oʻrta maktabda oʻqib yurgan kezlarimda menda birdaniga keskin oʻzgarish hollari roʻy berdi, – deya eslaydi Xudoybergan Jumamurodov. – Ustozimiz adabiyot oʻqituvchisi Jumatov Shomurod akaning dars oʻtishlari menga yoqib qoldi. Fanga qiziqishim ortib, maktabdagi adabiyot toʻgaragiga qatnashib boshladim. Ustozim Shomurod akaning koʻrsatmalariga binoan yozgan sheʼrlarimni “Amudaryo haqiqati” gazetasi tahririyatiga olib bordim. Tahririyatda S.Xoʻjaniyozov meni ochiq chehra va samimiyat bilan kutib oldi. U sheʼrlarimni birma-bir koʻzdan kechirib, yoʻl-yoʻriq, maslahat berdi.

X.Jumamurodov 53-yildan buyon ijod maydonini tark etmay kelmoqda. Shu kungacha saqlanib kelayotgan mingdan ortiq sheʼrlaridan faqatgina 200 ga yaqini saralanib, Toshkentdagi «Turon zamin ziyo» nashriyotida «Men aytmoqchi boʻlgan qoʻshiqlar» turkumida nashr qilindi. Bu uni yanada tinimsiz ijod qilishga undadi. Ayniqsa, shoir Ahmad Nafas bilan ijodiy hamkorlik unga yanada kuch bagʻishladi.

Faxriy ustoz ijodida zamonga xos va mos boʻlgan rang-barang mavzularda Vatanga boʻlgan muhabbat, tabiat goʻzalliklari, ota-onaga hurmat va ularni sidqidildan eʼzozlash, doʻst-yorlarga sodiqlik munosabatlari, oila va farzand tarbiyasi, ilm va bilimga chanqoqlik fazilatlari, sevgi va muhabbat gʻoyalarini taʼriflash kabi sheʼrlar asosiy oʻrinni egallaydi. Sheʼrlarining koʻpchiligini qoʻshiqqa mos ohangda yozishga harakat qiladi.

Sheʼrlarining muxlisi boʻlgan ixlosmandlar taklifiga binoan «Muhabbat haqida sheʼr yoz dedilar» deb nomlangan sheʼr yozdi. Shu sabab boʻldi-yu, muhabbat mavzusida dastxat qilib yozilgan, lekin egasini topolmay qolib ketgan sheʼrlarini toʻpladi. Ularga yangidan sayqal berib, 340 ga yaqin sheʼrni jamul-jam qildi va «Muhabbatim – zeb-ziynatim» deb nomlanuvchi lirik sheʼrlardan iborat qoʻshiqqa mos ohangda yozilgan toʻplamini nashr qildirish taraddudiga tushdi.

...Xudoybergan Jumamurodovning dastlabki sheʼriy-toʻplami ilgari aytib oʻtganimizdek «Men aytmoqchi boʻlgan qoʻshiqlar» deb ataladi. U oʻz oldiga buyuk rejalar qoʻygan. Bir kitobdagi sheʼrlar bilan u aytmoqchi boʻlgan qoʻshiqlar tugamaydi.

Shoir qalamidan toʻkilgan har bir satr uning koʻngil mulki. Ijodkorning koʻngil mulki esa yangi-yangi sheʼr, doston, hikoyalarni yarataveradi. Xudoybergan aka «Jayxun ilhomlari» nodavlat notijorat tashkilotning aʼzosi sifatida ham barcha tadbirlarda faol qatnashadi. Har safar yangi sheʼrlari bilan keladi.

Ustoz shoir bugungi kunda sergʻayrat, tinimsiz ijod bilan band. U aytmoqchi boʻlgan qoʻshiqlar koʻp hali. Kelgusida gazetamiz orqali shoirning ijod namunalaridan bahramand qilib borishga harakat qilamiz.

Oʻrozali REYIMOV, «Jayxun ilhomlari» NNT raisi.