У АЙТМОҚЧИ БЎЛГАН ҚЎШИҚЛАР

Ҳамюртимиз, шоир-педагог Худойберган Жумамуродов муборак 70 ёшни қаршилади.

Худойберган Жумамуродов 1951 йилнинг 14 январь куни туманимиздаги Юсуфхўжа овулида туғилди. Отаси хўжаликда трактор бошқариб, ўз меҳнати билан элга танилган инсон бўлган.

У ҳозирги 12-сонли мактабда таълим олди. Кейинчалик Манғит шаҳридаги 16-сонли ўрта мактабни ўқиб тугатди. Дастлаб меҳнат фаолиятини қурилиш идорасида токарь устага шогирд бўлиб ишлашдан бошлади.

Ишлаш билан бир пайтда ўзининг азалий орзуси – олий ўқув юртига кириб ўқишга бўлган иштиёқи сабаб пухта тайёргарлик кўриб борди. Натижада 1968 йилда Нукус давлат педагогика институтининг ўзбек филологияси факультетининг сиртқи бўлимига қабул қилинди.

Ўқиш билан бирга иш фаолиятини ҳам давом эттирди. Ҳарбий хизматни тугатиб қайтгач, Манғит шаҳридаги маҳаллий маҳсулотлар ишлаб чиқариш корхонасида дурадгор-уста вазифасида ишлади. Ўқитувчиликни 1977 йилдан 13-сонли ўрта мактабда она тили ва адабиёти фани ўқитувчиси бўлиб ишлашдан бошлади.

1982 йилдан бошлаб то 2006 йил меҳнат нафақасига чиққунига қадар 12-сонли мактабда ўқитувчи бўлиб ишлади.

Худойберган ака жонкуяр устоз бўлиш билан бирга оилада меҳрибон ота ҳамдир. У турмуш ўртоғи Ўғилжон опа билан беш нафар фарзандни тарбиялаб вояга етказди. Ўғиллари – Умар, Нодир, Жасур, қизлари – Зулхумор, Дилбарлар эл корига ярайдиган меҳнаткаш инсонлар бўлиб етишган.

Уни бошқалардан ажратиб турадиган томони – унинг шоирлиги, шеъриятга ошнолиги.

Унинг ижодга, шеъриятга бўлган ихлоси бобоси Жумамурод отадан ўтган десак хато қилмаймиз. Жумамурод ота арабча саводхон бўлиб, кўпгина эртак ва афсоналарни ёддан айтиб бериб, тингловчиларда катта таассурот уйғотган. Бу жиҳатлар доимо унинг яқинида бўлган ёш Худойберганнинг қалбида адабиётга меҳр уйғотгани чин ҳақиқат.

– 16-сонли ўрта мактабда ўқиб юрган кезларимда менда бирданига кескин ўзгариш ҳоллари рўй берди, – дея эслайди Худойберган Жумамуродов. – Устозимиз адабиёт ўқитувчиси Жуматов Шомурод аканинг дарс ўтишлари менга ёқиб қолди. Фанга қизиқишим ортиб, мактабдаги адабиёт тўгарагига қатнашиб бошладим. Устозим Шомурод аканинг кўрсатмаларига биноан ёзган шеърларимни “Амударё ҳақиқати” газетаси таҳририятига олиб бордим. Таҳририятда С.Хўжаниёзов мени очиқ чеҳра ва самимият билан кутиб олди. У шеърларимни бирма-бир кўздан кечириб, йўл-йўриқ, маслаҳат берди.

Х.Жумамуродов 53 йилдан буён ижод майдонини тарк этмай келмоқда. Шу кунгача сақланиб келаётган мингдан ортиқ шеърларидан фақатгина 200 га яқини сараланиб, Тошкентдаги «Турон замин зиё» нашриётида «Мен айтмоқчи бўлган қўшиқлар» туркумида нашр қилинди. Бу уни янада тинимсиз ижод қилишга ундади. Айниқса, шоир Аҳмад Нафас билан ижодий ҳамкорлик унга янада куч бағишлади.

Фахрий устоз ижодида замонга хос ва мос бўлган ранг-баранг мавзуларда Ватанга бўлган муҳаббат, табиат гўзалликлари, ота-онага ҳурмат ва уларни сидқидилдан эъзозлаш, дўст-ёрларга содиқлик муносабатлари, оила ва фарзанд тарбияси, илм ва билимга чанқоқлик фазилатлари, севги ва муҳаббат ғояларини таърифлаш каби шеърлар асосий ўринни эгаллайди. Шеърларининг кўпчилигини қўшиққа мос оҳангда ёзишга ҳаракат қилади.

Шеърларининг мухлиси бўлган ихлосмандлар таклифига биноан «Муҳаббат ҳақида шеър ёз дедилар» деб номланган шеър ёзди. Шу сабаб бўлди-ю, муҳаббат мавзусида дастхат қилиб ёзилган, лекин эгасини тополмай қолиб кетган шеърларини тўплади. Уларга янгидан сайқал бериб, 340 га яқин шеърни жамул-жам қилди ва «Муҳаббатим – зеб-зийнатим» деб номланувчи лирик шеърлардан иборат қўшиққа мос оҳангда ёзилган тўпламини нашр қилдириш тараддудига тушди.

...Худойберган Жумамуродовнинг дастлабки шеърий-тўплами илгари айтиб ўтганимиздек «Мен айтмоқчи бўлган қўшиқлар» деб аталади. У ўз олдига буюк режалар қўйган. Бир китобдаги шеърлар билан у айтмоқчи бўлган қўшиқлар тугамайди.

Шоир қаламидан тўкилган ҳар бир сатр унинг кўнгил мулки. Ижодкорнинг кўнгил мулки эса янги-янги шеър, достон, ҳикояларни яратаверади. Худойберган ака «Жайхун илҳомлари» нодавлат нотижорат ташкилотнинг аъзоси сифатида ҳам барча тадбирларда фаол қатнашади. Ҳар сафар янги шеърлари билан келади.

Устоз шоир бугунги кунда серғайрат, тинимсиз ижод билан банд. У айтмоқчи бўлган қўшиқлар кўп ҳали. Келгусида газетамиз орқали шоирнинг ижод намуналаридан баҳраманд қилиб боришга ҳаракат қиламиз.

Ўрозали РЕЙИМОВ, «Жайхун илҳомлари» ННТ раиси.