Maktabgaça yoşdagi bolalarni tarbiyalaşda öyinlarga asoslangan maşğulotlarning ahamiyati

Maktabgaça yoşdagi bolalarning qalbida bilim olişga qiziqiş va milliy qadriyatlarimizga hurmat ruhini singdiriş uçun maşğulotlar davomida dars mavzularini öyinlarga asoslangan uslublardan samarali foydalangan holda taşkil etiş zarur. Çunki bu davrda bolalar juda öyinqaroq bölib, döstlari bilan xar hil öyinlarni öynab vaqt ötkazişni yaxşi körişadi.

Maktabgaça taʼlim taşkilotlarida tarbiyalangan bolalar boşlanğiç bilimlar va milliy qadriyatlarimizni örganiş davomida öziga xos iqtidori şakllanib, alohida şaxs sifatida ulğaya boşlaydi. Bolalar yoşiga mos milliy ertaklarni tinglaş va qadriyatlarimiz aks etgan multfilimlarni tomoşa qiliş orqali ularda atrof muhit va insonlarga nisbatan munosabat şakllanadi.

Özbek borki, farzandiga bolalik davridan boşlab kattalarni hurmat qilişni, ularga qölini köksiga qöygan holda salom berişni örgatadi. Tarbiyaçi taʼlimiy jarayonda bu odatlarni tarbiyalanuvçilarga guruh şaklidagi öyinlar yordamida obrazli qilib tuşuntirsa, bolalarning özlaştirişi oson böladi. Bunda öyin iştirokçilari ertak qahramonlarini gavdalantirib, ustoz-şogird, aka-uka, ota-ona va farzand obrazida muloqot qilişlari kerak.

Atrof-muhitni ozoda saqlaş insonlarga xos fazilat hisoblanadi. Bu odatni farzandlarimizga bolalik davridan boşlab örgatişimiz zarur. Maşğulotlar vaqtida tarbiyalanuvçilarni guruhlarga ajratgan holda xonalarini, yotiş örnini kim tez va çiroyli qilib tozalaşni musobaqa tarzida örgatiş orqali bu vazifalarni kundalik faoliyatining ajralmas qismiga aylantirişimiz mumkin. Öz xonasini va yotiş örnini toza saqlaşga odatlangan bola tabiatga beparvo bölmaydi.

Inson tarbiyasini dasturxonda ötiriş va ovqatlaniş odobidan ham bilişimiz mumkin. Biz tarbiyaçilar bolalarning xatti-harakatidan oilasidagi maʼnaviy muhit haqida muayyan axborotga ega bölamiz. Ayrim bolalar tuşlik payti katta yoşdagi odamlardek tartib bilan ovqatlanişsa, ayrim bolalar bu qoidalarga unçalik amal qilişmaydi. Dasturxonda ötiriş va ovqatlaniş odobini ham öyin şaklida örgatsak, bolalar qiziquvçanlik bilan tez özlaştiradi. Öyin şartiga köra, bolalar yakka tartibda ovqatlanişdan oldin va keyin qilinadigan amallarni bajarişadi. Qolgan iştirokçilar esa tengdoşining harakatlarini baholaydi. Masalan, kimdir ovqatlanişdan oldin qölini yuvmasligi, qoşiqni ataylab öng qölda uşlamasligi yoki dasturxonda odob bilan ötirmasligi mumkin. Bu xatolarni topgan bolalar esa har xil şaklda rağbatlantiriladi.

Donişmandlar beşikdan to qabrgaça ilm izla, deb bejizga aytişmagan. Ilm va kasb-kor örganişning erta keçi bölmaydi. Boğça yoşidagi bolalarni sahifasi qiziqarli suratlar bilan bezalgan, muqovasi bola eʼtiborni jalb qiladigan çiroyli kitoblar bilan taniştiriş orqali ularda kitoblarga nisbatan qiziqiş uyğotişimiz mumkin. Öyin şartiga köra kimdir kutubxonaçi, kimdir kitob savdogari yana boşqa bola öqituvçi bölişi mumkin. Öyin jarayonidagi munosabat bolalarda kitobning nima ekanligini anglatadi.

Bugungi kunda maktabgaça taʼlim taşkilotlari farzandlarimizning şunçaki vaqt ötkazadigan manzili emas, balki yetuk tarbiya köradigan maʼnaviyat maskanidir. Ular bu dargohda boşlanğiç bilimlar bilan bir qatorda qadriyatimizga aylangan odatlarimizni ham örganişadi.

Surayyo Bozorboyeva, Amudaryo tumani 40-sonli DMTT tarbiyaçisi.