Мактабгача ёшдаги болаларни тарбиялашда ўйинларга асосланган машғулотларнинг аҳамияти
Мактабгача ёшдаги болаларнинг қалбида билим олишга қизиқиш ва миллий қадриятларимизга ҳурмат руҳини сингдириш учун машғулотлар давомида дарс мавзуларини ўйинларга асосланган услублардан самарали фойдаланган ҳолда ташкил этиш зарур. Чунки бу даврда болалар жуда ўйинқароқ бўлиб, дўстлари билан хар ҳил ўйинларни ўйнаб вақт ўтказишни яхши кўришади.
Мактабгача таълим ташкилотларида тарбияланган болалар бошланғич билимлар ва миллий қадриятларимизни ўрганиш давомида ўзига хос иқтидори шаклланиб, алоҳида шахс сифатида улғая бошлайди. Болалар ёшига мос миллий эртакларни тинглаш ва қадриятларимиз акс этган мультфилимларни томоша қилиш орқали уларда атроф муҳит ва инсонларга нисбатан муносабат шаклланади.
Ўзбек борки, фарзандига болалик давридан бошлаб катталарни ҳурмат қилишни, уларга қўлини кўксига қўйган ҳолда салом беришни ўргатади. Тарбиячи таълимий жараёнда бу одатларни тарбияланувчиларга гуруҳ шаклидаги ўйинлар ёрдамида образли қилиб тушунтирса, болаларнинг ўзлаштириши осон бўлади. Бунда ўйин иштирокчилари эртак қаҳрамонларини гавдалантириб, устоз-шогирд, ака-ука, ота-она ва фарзанд образида мулоқот қилишлари керак.
Атроф-муҳитни озода сақлаш инсонларга хос фазилат ҳисобланади. Бу одатни фарзандларимизга болалик давридан бошлаб ўргатишимиз зарур. Машғулотлар вақтида тарбияланувчиларни гуруҳларга ажратган ҳолда хоналарини, ётиш ўрнини ким тез ва чиройли қилиб тозалашни мусобақа тарзида ўргатиш орқали бу вазифаларни кундалик фаолиятининг ажралмас қисмига айлантиришимиз мумкин. Ўз хонасини ва ётиш ўрнини тоза сақлашга одатланган бола табиатга бепарво бўлмайди.
Инсон тарбиясини дастурхонда ўтириш ва овқатланиш одобидан ҳам билишимиз мумкин. Биз тарбиячилар болаларнинг хатти-ҳаракатидан оиласидаги маънавий муҳит ҳақида муайян ахборотга эга бўламиз. Айрим болалар тушлик пайти катта ёшдаги одамлардек тартиб билан овқатланишса, айрим болалар бу қоидаларга унчалик амал қилишмайди. Дастурхонда ўтириш ва овқатланиш одобини ҳам ўйин шаклида ўргатсак, болалар қизиқувчанлик билан тез ўзлаштиради. Ўйин шартига кўра, болалар якка тартибда овқатланишдан олдин ва кейин қилинадиган амалларни бажаришади. Қолган иштирокчилар эса тенгдошининг ҳаракатларини баҳолайди. Масалан, кимдир овқатланишдан олдин қўлини ювмаслиги, қошиқни атайлаб ўнг қўлда ушламаслиги ёки дастурхонда одоб билан ўтирмаслиги мумкин. Бу хатоларни топган болалар эса ҳар хил шаклда рағбатлантирилади.
Донишмандлар бешикдан то қабргача илм изла, деб бежизга айтишмаган. Илм ва касб-кор ўрганишнинг эрта кечи бўлмайди. Боғча ёшидаги болаларни саҳифаси қизиқарли суратлар билан безалган, муқоваси бола эътиборни жалб қиладиган чиройли китоблар билан таништириш орқали уларда китобларга нисбатан қизиқиш уйғотишимиз мумкин. Ўйин шартига кўра кимдир кутубхоначи, кимдир китоб савдогари яна бошқа бола ўқитувчи бўлиши мумкин. Ўйин жараёнидаги муносабат болаларда китобнинг нима эканлигини англатади.
Бугунги кунда мактабгача таълим ташкилотлари фарзандларимизнинг шунчаки вақт ўтказадиган манзили эмас, балки етук тарбия кўрадиган маънавият масканидир. Улар бу даргоҳда бошланғич билимлар билан бир қаторда қадриятимизга айланган одатларимизни ҳам ўрганишади.
Сурайё Бозорбоева, Амударё тумани 40-сонли ДМТТ тарбиячиси.
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
