Yaxşilar yodi
Esimda, Amudaryo sohilidan unça uzoq bölmagan himoya dambasidan 200-250 metrça içkarida boşlanğiç maktabimiz bölardi. Loydan solingan, pol örniga pişgan ğişt töşalgan, ikkitagina sinfxonasi bor, uzun koridorli maktabda har sinfxonada birinçi va uçinçi, ikkinçi va törtinçi sinflar qöşib öqitilardi. Har sinfida ön nafarça öquvçisi bor, pastak devori ohaklanib, oppoq bölib turadigan, atrofi tol, teraklar bilan öralgan maktabda men ilk taʼlim olganman.
Uşbu maktabimizda Otamurod Ötamurodov va Aqböliş opa Jayliyevalar öqituvçi bölib işlaşar, heç bir öquvçi ularning aytganidan çiqmas, muallimlarimiz nazarimizda dunyodagi eng aqlli, eng mehribon odamdek tuyular edi biz uçun. Maktabimiz yangi binoga köçib, töliqsiz örta maktab, örta maktabga aylantirilgan vaqtlarda ham qalbimizda ilk ustozlarimizga bölgan hurmatimiz susaymadi.
Maktabda biz uçun xuddi ustozlarimizday kuyunçak, yupun kiyinib, maktabga sovqotib kelganlarni peçkaga olov yoqib yurib isintirib, kiyimlarini töğrilab, ğamxörlik qilib yuradigan yana bir inson – qorovul Habibulla bobo Sapayev bor edi.
Bolalar boboning töpolon qilmang, yugurişmang, bir-biringizga yöl bering, degan sözlarini heç oğir olmas, yöriqlaridan çiqmas edi. Bobo maktabni supurib-sidirib, peçkalariga öt yoqib, tinim bilmas, bahor kelişi bilan çor-atrofdagi daraxtlarga işlov berar, butar, xodalarini çopar, maktab yeriga qovun, tarvuz kabi turli ekinlar ekar edi. Uning bu odati 1970-yilda maktabimiz yangi binoga köçib ötganida ham davom etdi. Sentyabrda yangi öquv yiliga öqişga kelgan bolalarga Habibulla bobo özi yetiştirgan qovunlarini maqtab-maqtab kesib, tilimlab berardi. Men uçun qovunlardan ham boboning gurunglarini tinglaş maroqli bölardi. Boisi, u Ikkinçi jahon uruşi iştirokçisi bölganligidan öşa olovli söqmoqlarda körgan-keçirganlarini hikoya qilsa, heç kim joyidan jilgisi kelmay tinglardi.
Maktabimizda 9-may bayrami arafasida hududdagi uruş faxriylari bilan uçraşuvlar ötkazilganida Habibulla boboni ham törga ötqazişar, nafaqat öquvçilar, hatto öqituvçilar ham uning uruş xotiralarini berilib tinglardi.
Habibulla Sapayev oilada tört öğilning biri bölgan, 1908-yilda tuğilgan. Avval ikki nafar akasi, keyinçalik u va ukasi frontga çaqirilgan. Akalaridan vafot etganligi töğrisida qoraxat kelgan bölsa-da, ota-onasi to hayotdan köz yumgunça kelar, deb umidvor bölib yöl qaraşgan. 1943-yilda Habibulla va ukasi Saʼdulla Sapayevlar nogiron bölib qaytib kelişgan.
Ukrainani ozod qiliş uçun janglar borayotgan vaqtda Habibulla Sapayevga yaqin joyda bomba portlagan. Oyoğidan oğir yaralanib, tuproq tagida kömilib qolgan askarni safdoşlari körmay, ilgarilab ketişgan.
– Oradan neça kun ötganini bilmayman. Bir it kelib mening tirik ekanligimni bilib, kiyimimdan tişlab tortib tuproq tagidan çiqardi. It orqamdan yur, deganday ilgarilab, irillardi. Men joyimdan qözğala olmasdim. Aftidan, u frontdagi xizmat itlardan edi, talotöplarda safidan ajralib qolgan bölsa kerak. Keyin it çopqillab ketib qoldi va ançadan keyin ön yoşlardagi bir qizni ergaştirib keldi. Qiz menga nimalardir der, lekin bir-birimizning tilimizga tuşunmasdik. Hademay qizaloq turli yoşdagi mahalliy aholini boşlab keldi. Ular bizning qismlarimizdan biriga men haqimda xabar bergan. Şu tariqa meni harbiy gospitalga jönatişgan. Jarrohlik amaliyotlari, uzoq davolanişlardan söng, nogiron bölsam ham elimga qaytiş baxtiga muyassar böldim, deb hikoya qilardi bobom, – deya bobosini xotirlaydi Habibulla Sapayevning nevarasi, 32-sonli maktab direktori Ravşanbek Şamşetov.
Habibulla Sapayev uruşdan qaytgaç, oila qurib, 4 nafar qiz farzandli bölib, ularning ardoğida yaşadi. Nogironman, demay maktabda qorovul, ötyoqar bölib işladi. Barvasta qomatli, oq-sariqdan kelgan yuzi nurli, bolajon boboni faqat öquvçilar emas, butun ovulimiz odamlari yaxşi körişardi.
U 1996-yilda 88 yoşida vafot etdi. Hozirgi kunda ham taʼlim olgan maktabimga borsam, xuddi Habibulla bobo kezib yurganday, xiyol oqsoqlanib menga peşvoz çiqadiganday tuyuladi menga.
9-may – Xotira va qadrlaş kuni arafasida sevimli boboni eslab, u kişi haqida sizlarga ham aytib bergim keldi... Axir yaxşilar yodi mangu, deyişadi.
Oygul RAJABOVA.

▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶