Saylovlar va fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari

Fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari faoliyatining saylovlar bilan bogʻliq jihatlarini rivojlantirishga doir chora-tadbirlar mamlakatimizda fuqarolik jamiyatini shakllantirishda muhim ahamiyat kasb etmoqda.

Yangi tahrirdagi "Fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari toʻgʻrisidagi” qonunda mahallalarning saylov jarayonidagi ishtiroki bilan bogʻliq vakolatlar, aniq belgilab berilgan. Qonunning 11-moddasiga asosan fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti saylovi boʻyicha, Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Qonunchilik palatasiga, xalq deputatlari viloyat, tuman va shahar Kengashlariga saylov boʻyicha uchastka saylov komissiyalarining aʼzoligiga nomzodlarni tegishli okrug saylov komissiyalariga, shuningdek, referendum oʻtkazish boʻyicha uchastka komissiyalarining aʼzoligiga nomzodlarni referendum oʻtkazish boʻyicha tegishli okrug komissiyalariga taqdim etadi hamda xalq deputatlari tuman, shahar Kengashi deputatligiga nomzod koʻrsatish toʻgʻrisida qaror qabul qilish vakolatiga ega.

Shuningdek, qonunning 13-moddasiga asosan fuqarolar yigʻini Kengashi Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Qonunchilik palatasiga, xalq deputatlari viloyat, tuman va shahar Kengashlari deputatlariga ularning saylovchilar bilan uchrashuvlarini uyushtirishda, fuqarolarni qabul qilishda, ularning oʻz saylov okruglarida boshqa vakolatlarini amalga oshirishda koʻmaklashadi.

Fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlarining saylov jarayonlaridagi ishtiroki bilan bogʻliq vakolatlari boshqa qonunlarda ham belgilab qoʻyilgan. Jumladan, "Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisiga saylov toʻgʻrisida”gi qonunda davlat va xoʻjalik boshqaruvi organlari, jamoat birlashmalari, shuningdek, fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari deputatlikka nomzodlar, siyosiy partiyalarga saylovchilar bilan uchrashuvlar oʻtkazish uchun jihozlangan xonalarni bepul ajratishi, zarur maʼlumot va axborot materiallarini olishda yordam koʻrsatishi shartligi belgilab qoʻyilgan.

Shuningdek, "Xalq deputatlari viloyat, tuman va shahar Kengashlariga saylov toʻgʻrisida”gi qonunda ham fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlarining saylov jarayonlarida ishtirok etishi bilan bogʻliq normalar belgilab qoʻyilgan. Ushbu qonunning 6-moddasiga asosan agar fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari deputatlikka nomzodlar koʻrsatgan boʻlsa, saylovga tayyorgarlik koʻrish va uni oʻtkazishga doir barcha tadbirlarda, shuningdek, saylov kuni ovoz berish xonalarida va ovozlarni sanab chiqish jarayonida bittadan kuzatuvchi ishtirokini taʼminlash huquqiga egadirlar. Xalq deputatlari viloyat, tuman va shahar Kengashlariga saylov oʻtkazuvchi tuman, shahar va okrug saylov komissiyalari, shuningdek, uchastka saylov komissiya aʼzolari tegishli qonunchilikka asosan fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari tavsiyasiga koʻra tasdiqlanadi. Deputatlikka nomzod koʻrsatgan fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari saylov komissiyasi qaroridan norozi boʻlsa, qaror qabul qilingan kundan 10 kun davomida yuqori turuvchi saylov komissiyasiga yoki sudga murojaat qilishlari ham mumkin.

Fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari xalq deputatlari tuman va shahar Kengashlariga saylovlarda deputatlikka nomzod koʻrsatishlari mumkin. Buning uchun deputatlikka nomzod vakillar yigʻilishida bir ovozdan maʼqullanganidan soʻng fuqarolar yigʻini raisi tegishli tuman va shahar komissiyasigafuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organi nomzodini roʻyxatga olishini soʻrab ariza bilan murojaat qiladi.

Xulosa oʻrnida shuni aytishimiz mumkinki, fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlarining davlat va jamiyat hayotida hamda mamlakatimizda kuchli fuqarolik jamiyatini shakllantirishdagi roli ortib bormoqda.

Sherzod BOʻRONOV, "Mahalla” xayriya jamoat fondi tuman boʻlinmasi mutaxassisi.