TOKSOPLAZMOZ – PARAZITAR KASALLIK

Toksoplazmoz – odam, hayvon va parrandalarda uchraydigan infektsion parazitar kasallik boʻlib, uni bir hujayrali sodda hayvon – toksoplazmalar qoʻzgʻatadi. Kasallik manbai, asosan, mushuklar, itlar va toksoplazmoz bilan ogʻrigan bemor hisoblanadi; ularning soʻlagi, siydigi, najasi, suti, burun shilimshigʻi orqali kasallik qoʻzgʻatuvchilari tarqaladi.

Toksoplazmalar odamga ovqat mahsulotlari, yaʼni xom tuxum, pishirilmagan sut, xom goʻsht kabilar orqali, kasal hayvonlar bilan muloqotda yuqishi mumkin. Uy sharoitida, ayniqsa, ayollar qiyma taʼmini tatib koʻrganida ham toksoplazma yuqadi. Toksoplazma terining shilliq pardasiga tushishi, transmissiv va boshqa yoʻllar bilan yuqishi mumkin. Odam tanasiga tushgan toksoplazma qon tomirlar orqali ichki aʼzolar zararlanishiga sabab boʻladi.

Orttirilgan va tugʻma toksoplazmoz alohida belgilarga ega. Orttirilgan toksoplazmoz oʻtkir va surunkali kechadi. Oʻtkir toksoplazmozda bemor isitmalaydi, boshi, mushaklari ogʻriydi. Limfa bezlari, koʻz, teri, miya qobiqlari va ichki aʼzolariga putur yetadi. Surunkali toksoplazmoz yillab choʻzilishi mumkin. Bunda bemorning harorati yuqori boʻladi, boshi ogʻriydi, quvvatsizlik, asabiylashish kuzatiladi. Koʻrish, xotira va ish qobiliyati pasayadi. Jigar, taloq va limfa bezlari shishadi. Miokardit, gepatit, zotiljam yuzaga kelishi mumkin. Tugʻma toksoplazmozda kasallik ona organizmidan qon orqali homilaga oʻtadi. Toksoplazmoz homilaga dastlabki oylarida yuqsa, bola tushadi yoki oʻlik, majruh boʻlib tugʻiladi.

Kasallikning oldini olish uchun kasal uy hayvonlarini aniqlash va ularni ajratib qoʻyish, bolalarni it, mushuk bilan oʻynashlariga yoʻl qoʻymaslik lozim. Isteʼmol qilinadigan tuxum, sut va goʻsht mahsulotlarini, albatta, yaxshilab pishirish yoki qaynatish kerak.

T.ATAMURODOV, tuman SEO va JSB Parazitologiya boʻlimi mudiri.

I.XOLMURODOVA, entomolog.