“AMUDARYOTEX” XK TUMANNING IJTIMOIY-IQTISODIY SALOHIYaTI OShIShIGA XIZMAT QILMOQDA

Prezidentimizning qaroriga asosan 2020-2023-yillarda Qoraqalpogʻiston Respublikasini kompleks ijtimoiy-iqtisodiy rivojlantirish boʻyicha qator amaliy ishlar qilinmoqda.

Amudaryo tumanini ijtimoiy-iqtisodiy rivojlantirish maqsadida 2020-2023-yillarda investitsiya loyihalarini amalga oshirish dasturi boʻyicha umumiy qiymati 459 mlrd. soʻm boʻlgan 77 ta loyihalar amalga oshirilishi belgilangan. Shundan sanoat mahsulotlarini ishlab chiqarish boʻyicha 378 mlrd. 656 mln. soʻmlik 23 ta loyihalar amalga oshirilishi va 620 ta yangi ish oʻrinlari yaratilishi belgilangan. Ayni paytgacha qiymati 35 mlrd. 359 mln. soʻmlik 14 ta loyihalar amalga oshirilib, 103 ta yangi ish oʻrinlari yaratildi.

Amudaryo tumanida bugungi kunda 7 ta eksportyor korxona faoliyat yuritib kelmoqda. Tumandan asosan, ip-kalava, xom ipak, qizilmiya ildizi kabi mahsulotlar eksportga yoʻnaltiriladi. Ushbu korxonalar tomonidan joriy yilning yanvar-may oylarida 3 mln. 480 ming AQSh dollari miqdorida mahsulotlar eksport qilingan boʻlib, bu oʻtgan yilning mos davriga nisbatan 137 foizni tashkil qiladi.

Tumandagi yirik eksport korxonalardan biri boʻlgan “Amudaryotex” maʼsuliyati cheklangan jamiyat shaklidagi xorijiy korxonasi klaster shaklida paxtani qayta ishlash orqali ip-kalava ishlab chiqaradi hamda Xitoy, Pokiston, Birlashgan Arab Amirliklari kabi davlatlarga eksportga yoʻnaltiradi.

Korxonada 2019-yilda tumanda yetishtiriladigan paxta hosilining 50 foizi klaster shaklida qayta ishlangan hamda 5 mln. 300 ming AQSh dollari miqdorida mahsulot eksport qilgan boʻlsa, 2020-yildan boshlab, tumanda yetishtiriladigan paxta hosilini toʻliq klaster shaklida qayta ishlash yoʻlga qoʻyildi. Natijada korxonaning ishlab chiqarish quvvatlari oshdi hamda oʻtgan yil davomida 7 mln. AQSh dollari miqdorida mahsulot eksporti amalga oshirildi. Joriy yilda ushbu koʻrsatkich 8 mln. AQSh dollarini tashkil qilishi kutilmoqda.

Bu yilgi mavsumda korxona klasteri tomonidan 350 ta fermer xoʻjaliklari bilan kontraktatsiya shartnomalari tuzilgan. Fermer xoʻjaliklarida 15 ming 30 gektar chigit ekilgan boʻlib, dalalarda tekis nihol olishga erishildi va gʻoʻzalar shu paytgacha 2-3-martadan suspenziya usulida oziqlantirildi. Tarkibida zaruriy mikroelenmentlar boʻlgan kimyoviy oʻgʻitning “plantin”, “fertiplan” turlaridan 20 tonna sarf qilindi.  Korxona klasterida mavjud boʻlgan 3 ta lazerli yer tekislash qurilmasi, 3 ta aylanma omoch, 3 ta chizellash uskunasi, 3 ta kultivator va boshqa 10 dan ziyod texnikalar yordamidan foydalangan holda fermer xoʻjaliklaridagi paxta maydonlaridagi gʻoʻzalar sifatli tarzda, agrotexnika qoidalari asosida parvarish qilinmoqda.

Qizilcholi mahallasidagi 2007-yildan beri faoliyat koʻrsatib kelayotgan “Gʻumcholi” koʻp tarmoqli fermer xoʻjaligida 74 gektar yer maydoni mavjud. Alisher Rajabov raislik qilib kelayotgan ushbu xoʻjalikda 44 gektar yerga paxta ekilgan. Xoʻjalikda mehnat qilayotgan 36 nafar pudratchi, 10 nafar yollanma ishchilarning kuch-gʻayrati evaziga tekis undirishga erishilgan gʻoʻza nihollari shu kungacha 2-marta oziqlantirilib, 1-marta chuqur kultivatsiya qilindi. Shu kunlarda xoʻjalik ishchilari paxta maydonlarini sugʻorishga tayyorlashmoqda.

Fermer xoʻjalik yerlariga ishlov berish va barcha agrotexnik tadbirlarni amalga oshirishda korxona klasteri texnikalaridan va oʻz ixtiyoridagi 4 ta texnikadan foydalanilib kelinmoqda. Joriy yilgi paxta mavsumida har bir gektar yerdan 25 tsentnergacha hosil yetishtirilib, 100 tonnaga yaqin “oq oltin” terib olinishi moʻljallanmoqda.

Taʼkidlash joizki, eksport va investitsiyalarni rivojlantirish Hukumat komissiyasi yordamida “Amudaryotex” maʼsuliyati cheklangan jamiyat shaklidagi xorijiy korxonasi tomonidan pnevmatik ip-kalava ishlab chiqarish loyihasi amalga oshirilishi, bu orqali qoʻshimcha 2 mln. AQSh dollari miqdorida mahsulotlar eksportini amalga oshirish imkoniyati yaratilmoqda.

Shuningdek, korxona tomonidan jami qiymati 280 mlrd. soʻmlik 4 ta loyiha - paxta tozalash zavodi, yogʻ mahsulotlari ishlab chiqarish, ip kalava ishlab chikarish, mato ishlab chikarish faoliyatini tashkil etish orqali yana qoʻshimcha 400 ta yangi ish oʻrinlari yaratish rejalashtirilgan.

Bugungi kunda tumanning Oq oltin ovuli hududidagi sobiq paxta tozalash zavodi bino va inshootlarini sotib olish boʻyicha mablagʻlarning bir qismi toʻlab berilgan boʻlib, mazkur hududda yogʻ ishlab chiqarish zavodini qurish boʻyicha qurilish ishlari boshlab yuborilgan, asbob-uskunalar olib kelingan. Ip-kalava ishlab chiqarish loyihasini moliyalashtirish uchun esa tijorat bankiga hujjatlar toʻplami taqdim qilingan.

Tumanimizdagi ushbu eksport korxonasi faoliyatini kengaytirishga qaratilgan istiqbolli rejalarning amalga oshirilishi kelgusida hududni ijtimoiy-iqtisodiy jihatdan yanada rivojlantirish, yangi ish oʻrinlarini yaratish, aholi turmush tarzini yanada farovonlashtirish kabi ezgu maqsadlarga xizmat qiladi.

Ozoda Xudoyberganova.