Maʼmuriy sud ishlarini yuritishda dastlabki himoya choralarining qoʻllanilishi tartibi

Oʻzbekiston Respublikasining Maʼmuriy sud ishlarini yuritish toʻgʻrisidagi kodeksining 92-moddasiga asosan Dastlabki himoya choralarini koʻrish uchun ishda ishtirok etuvchi shaxsning arizasiga koʻra sud, maʼmuriy ish boʻyicha hal qiluv qarori qabul qilinguniga qadar arizachining yoki manfaatida ariza berilgan shaxsning huquqlari, erkinliklari va qonuniy manfaatlari buzilishining aniq xavfi mavjud boʻlsa yoki arizachining huquqlari, erkinliklari va qonuniy manfaatlarini bunday choralar koʻrmay turib, himoya qilish mumkin boʻlmasa yoki qiyin boʻlsa dastlabki himoya choralarini koʻrishi mumkin.

Dastlabki himoya choralarini koʻrish toʻgʻrisidagi ariza sudga ariza (shikoyat) bilan bir vaqtda yoki ish yuritish jarayonida berilishi mumkin.

Dastlabki himoya toʻgʻrisidagi arizada quyidagilar koʻrsatilgan boʻlishi kerak:

1) ariza berilayotgan sudning nomi;

2) taraflarning nomlari (familiyasi, ismi va otasining ismi), joylashgan yeri (pochta manzili) yoki yashash joyi;

3) talab predmeti;

4) dastlabki himoya chorasini koʻrish zarurligining asoslantirilganligi;

5) arizachi koʻrishni soʻrayotgan dastlabki himoya chorasining turi;

6) ilova qilinayotgan hujjatlarning roʻyxati.

Arizada boshqa maʼlumotlar ham koʻrsatilishi mumkin. Dastlabki himoya choralarini koʻrish toʻgʻrisidagi ariza arizachi yoki uning vakili tomonidan imzolanadi. Vakil tomonidan imzolangan arizaga ishonchnoma yoki uning arizani imzolashga boʻlgan vakolatini tasdiqlovchi boshqa hujjat ilova qilinadi. Dastlabki himoya choralarini koʻrish toʻgʻrisidagi iltimosnoma arizada (shikoyatda) bayon etilishi mumkin. Agar dastlabki himoya choralarini koʻrish toʻgʻrisidagi iltimosnoma arizada (shikoyatda) bayon etilsa, mazkur iltimosnomada ushbu modda ikkinchi qismining 4 va 5-bandlarida nazarda tutilgan maʼlumotlar koʻrsatilgan boʻlishi kerak.

Ishda ishtirok etuvchi shaxsning arizasiga koʻra quyidagilar dastlabki himoya choralari boʻlishi mumkin:

1) javobgarga muayyan harakatlarni amalga oshirishni taqiqlash;

2) boshqa shaxslarga nizo predmetiga taalluqli boʻlgan muayyan harakatlarni amalga oshirishni taqiqlash;

3) mol-mulkni realizatsiya qilishni toʻxtatib turish;

4) maʼmuriy organning, fuqarolar oʻzini oʻzi boshqarish organining nizolashilayotgan hujjati ijrosini toʻliq yoki qisman toʻxtatib turish.

Sud tomonidan bir vaqtning oʻzida bir nechta dastlabki himoya choralari koʻrilishi mumkin. Dastlabki himoya choralari arz qilingan talabga mos boʻlishi kerak.

Dastlabki himoya choralarini koʻrish toʻgʻrisidagi ajrim sud hujjatlarini ijro etish uchun belgilangan tartibda darhol ijro etiladi. Koʻrilgan dastlabki himoya choralarini ijro etish majburiyati sud tomonidan zimmasiga yuklatilgan shaxsga dastlabki himoya choralarini koʻrish toʻgʻrisidagi ajrimni ijro etmaganlik uchun ushbu Kodeksda belgilangan tartibda sud jarimasi solinadi.

J.Aymaganbetova, Nukus tumanlararo maʼmuriy sudining sudyasi